Bạn vừa dắt xe ra khỏi ngõ, định quay đầu cho tiện thì bánh trước vướng mép rãnh, tay lái bẻ ngoặt và chiếc xe thuê nằm nghiêng xuống đường. Không ai bị thương, nhưng tim vẫn đập nhanh. Việc nên làm lúc này là kiểm tra xe máy sau khi đổ theo một thứ tự rõ ràng, thay vì dựng lên, nhìn qua một lượt rồi nổ máy đi luôn. Bài này áp dụng cho cả xe số lẫn xe ga ở Hà Nội, tập trung vào hai tình huống hay gặp: dắt xe và quay đầu ở chỗ chật.
Vì sao xe hay đổ lúc dắt và quay đầu ở Hà Nội
Khi dắt bộ hoặc quay đầu ở tốc độ đi bộ, sức nặng của xe dồn lên hai cánh tay, chỉ cần lệch một chút là xe nghiêng quá điểm giữ được. Những chỗ dễ xảy ra ở nội thành:
- Ngõ hẹp phố cổ quanh Hàng Bè, Mã Mây hay các ngách sau chợ Đồng Xuân, nơi phải quay đầu trong khoảng chỉ rộng hơn chiếc xe một chút.
- Bãi đỗ chật trước quán ăn, siêu thị hay tòa nhà văn phòng ở Cầu Giấy, xe xếp sát nhau, bạn phải kéo lùi rồi xoay xe giữa hai hàng.
- Lối lên vỉa hè có bậc cao hoặc tấm gạch vênh ở Hoàn Kiếm, Ba Đình.
Ba việc đầu tiên trong một phút
Tắt máy. Nếu xe đang nổ, vặn khóa về vị trí tắt hoặc bấm công tắc tắt máy trên tay lái phải. Xe số nằm nghiêng mà vẫn đang vào số thì bánh sau có thể quay khi bạn chạm vào tay ga.
Nhìn quanh bình xăng. Xe nằm nghiêng lâu, xăng có thể rỉ ra ở nắp bình hoặc chảy thành vệt dưới thân xe. Thấy xăng thì tránh xa mọi nguồn lửa và đừng vội đề máy.
Dựng xe theo đúng tư thế. Cách chung, không phụ thuộc loại xe: quay lưng tựa sát vào yên, hai tay nắm chắc tay lái phía thấp và một điểm cứng ở đuôi xe như tay dắt sau, gập gối, rồi đẩy bằng chân mà lùi dần về phía sau cho xe đứng lên. Sức nâng nằm ở đùi, không phải ở lưng. Xe ga khá nặng, nếu thấy quá sức thì nhờ người qua đường hoặc bác trông xe đỡ cùng. Chi tiết từng tư thế có trong bài dựng xe máy bị đổ nghiêng một mình mà không đau lưng.
Khi xe đã đứng, hạ chân chống ở chỗ phẳng và dắt sang mép đường để kiểm tra.
Kiểm tra xe máy sau khi đổ: tay phanh, cần số, gương và đèn
Hãy để ý xe đổ sang bên nào, vì bên đó là bên chạm đất và cần soi kỹ hơn.
Tay phanh hai bên
Bóp từng tay phanh. Hành trình phải giống như lúc nhận xe: không lỏng hơn, không chạm sát tay nắm, và tay nhả ra phải tự bật về. Nhìn đầu tay phanh có mẻ hay gãy cụt không. Với xe số, ấn thêm cần phanh chân bên phải. Sau đó dắt xe vài mét, bóp từng phanh để chắc mỗi bánh đều dừng được.
Cần số (xe số)
Nếu xe đổ sang trái, cần số thường chạm đất trước. Nhìn từ bên hông xem cần còn song song với gác chân hay đã gập vào sát vỏ máy. Đặt chân vào thử: mũi giày phải luồn được xuống dưới và gót phải chạm được phía sau. Bật khóa điện, đạp lên xuống vài nấc khi xe đứng yên, xem đèn báo số trên đồng hồ đổi đều và cần tự trở về giữa. Xe ga không có cần số, nhưng hãy soát gác chân sau và ốp sàn để chân ở bên bị đổ.
Gương chiếu hậu
Gương thường xoay lệch, có khi nứt kính hoặc lỏng chân. Ngồi lên, chỉnh lại cho nhìn rõ phía sau. Nếu chỉnh xong mà gương vẫn tự xoay khi chạm nhẹ thì đừng ra đường lớn với nó.
Đèn và công tắc
Bật đèn pha, đèn cốt, xi nhan hai bên, bóp phanh để xem đèn hậu sáng lên, bấm thử còi. Đèn tắt hẳn ở một bên thì không nên chạy tiếp, nhất là buổi tối trên các trục đông như Nguyễn Văn Cừ hay Giải Phóng.
Tay lái và bánh trước
Đứng trước xe, kẹp bánh trước giữa hai đầu gối, nhìn xem tay lái có vuông với bánh không. Dắt thẳng một đoạn ngắn: tay lái thẳng thì xe phải đi thẳng. Bài kiểm tra đèn phanh xe máy thuê trước khi nhận xe có thể dùng làm mốc để so với tình trạng lúc bạn mới nhận.
Mùi xăng và vệt chất lỏng: dấu hiệu phải dừng hẳn
Cúi xuống ngửi quanh bình xăng, dưới yên và khu vực động cơ. Mùi xăng nồng kéo dài, vệt ướt mới xuất hiện dưới gầm hay giọt chất lỏng nhỏ xuống đều là lý do để không nổ máy. Không hút thuốc gần xe và gọi cửa hàng.
Đi tiếp, đi chậm về hay gọi cửa hàng
Sau khi kiểm tra, bạn sẽ rơi vào một trong ba trường hợp:
- Chỉ xước nhựa, mọi chức năng bình thường. Nổ máy, chạy chậm một đoạn trong ngõ, thử phanh và vào đủ số rồi mới ra phố. Vẫn chụp ảnh lại để báo sau.
- Có lệch nhẹ nhưng còn điều khiển được, như gương lỏng hay ốp nhựa bung ngàm. Nhắn cửa hàng kèm ảnh và hỏi nên xử lý thế nào trước khi đi xa.
- Ảnh hưởng tới việc lái: phanh lạ, cần số cong hoặc kẹt, tay lái lệch, đèn tắt, mùi xăng. Dừng lại, gọi cửa hàng trước khi đi tiếp.
Nếu bạn đang thuê Sirius, có thêm vài điểm riêng của dòng xe này trong bài Sirius bị ngã nhẹ khi dắt hoặc đỗ.
Chụp ảnh và báo cửa hàng trung thực
Chụp vài tấm: toàn cảnh xe tại chỗ đổ, cận cảnh bên bị chạm đất, tay phanh, gương, đèn và mọi vết mới. Ảnh có ghi thời gian là cách rõ ràng nhất để hai bên cùng hiểu sự việc khi trả xe.
Gọi hoặc nhắn Zalo tới số 0942467674, nói ngắn gọn: đổ ở đâu, đổ bên nào, lúc dắt hay lúc quay đầu, bộ phận nào bạn thấy khác thường, rồi gửi ảnh. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, làm việc từ 09:00 đến 21:00. Việc sửa ở đâu và chi phí nếu có đều cần xác nhận với cửa hàng trước, đừng tự mang xe ra tiệm ven đường. Cách ghi lại hiện trường kỹ hơn có trong bài làm xước hoặc làm đổ xe thuê: cách báo cửa hàng.
Để lần sau dắt và quay đầu không bị đổ
- Dắt xe đứng bên trái, xe nghiêng nhẹ về phía người, tay phải giữ sẵn phanh trước.
- Quay đầu trong ngõ hẹp thì đi từng nhịp ngắn: đẩy, dừng, xoay tay lái, đẩy tiếp, thay vì cố xoay một lần.
- Ở chỗ dốc, luôn giữ một tay phanh, đừng buông tay khi chân chống chưa hạ chắc.
Lỡ đổ xe một lần khi dắt hay quay đầu là chuyện rất thường với người mới. Điều quan trọng là tắt máy, dựng xe đúng tư thế, soát kỹ phanh, số, gương, đèn và báo cửa hàng trung thực. Những bài khác về chăm sóc và kiểm tra xe nằm ở mục bảo dưỡng xe, còn các chủ đề về dòng xe và cách dùng xe nói chung có trong chuyên mục xe máy.