Người quen xe ga chuyển sang xe số hay lúng túng ở một tình huống rất đời thường: xe dừng ở đèn đỏ hay giữa đoạn ùn, và không biết dừng xe số chống chân nào. Trên xe ga, hai chân thả xuống đất, tay bóp phanh là xong. Xe số thì phanh sau nằm dưới bàn chân phải, cần số dưới bàn chân trái, nên hai chân phải chia việc rõ ràng. Bài này nói về cách phối hợp hai chân khi dừng trong phố đông Hà Nội, và cách xử lý khi mặt đường nghiêng hay vồng khiến bạn phải đổi chân chống.
Dừng xe số chống chân nào: chân trái xuống đất, chân phải trên phanh
Quy tắc cơ bản rất đơn giản:
- Chân trái chống đất. Chân trái lo cần số, nhưng khi xe đã đứng yên thì cần số không cần đụng tới nữa, nên chân trái rảnh để đỡ xe.
- Chân phải giữ phanh sau. Bàn chân phải vẫn đặt trên bàn đạp phanh, đạp nhẹ để xe không trôi, nhất là khi đang giữ số 1 hoặc mặt đường hơi dốc.
- Tay phải không vặn ga. Lòng bàn tay thả lỏng trên tay ga, có thể bóp nhẹ phanh trước nếu cần giữ chắc hơn.
Làm như vậy, xe luôn có một điểm chống chắc chắn bên trái và một cái phanh đang hoạt động bên phải. Đèn xanh bật là bạn chỉ việc nhả phanh, thêm ga, nhấc chân trái lên gác chân, không phải xoay xở tìm lại bàn đạp phanh.
Vì sao không nên thả cả hai chân như khi đi xe ga
Thói quen thả cả hai chân xuống đất mang từ xe ga sang có hai rủi ro. Thứ nhất, khi chân phải rời bàn đạp, xe chỉ còn phanh trước giữ, mà tay phải lại cũng là tay ga; đang giữ số 1, chỉ cần lỡ vặn nhẹ là xe chồm lên. Thứ hai, lúc xuất phát bạn phải đưa chân phải về đúng chỗ, dễ đạp hụt hoặc đạp trúng phanh khi xe đã chạy.
Dừng lâu ở ngã tư lớn, nhiều người thấy mỏi chân trái vì phải đỡ cả xe. Cách xử lý là ngồi thẳng, để trọng lượng dồn xuống yên thay vì đè lên chân, và hơi nghiêng xe về bên trái một chút cho chân đỡ nhẹ hơn. Nếu cổ chân trái hay mỏi khi đi phố, bài mỏi cổ chân trái khi đi xe số trong phố đông có thêm cách giảm.
Chống chân khi dừng xe số: trình tự từ lúc giảm tốc tới khi đứng yên
Việc chống chân đúng bắt đầu từ trước khi xe dừng hẳn. Một trình tự gọn cho đèn đỏ hay chỗ ùn:
- Nhả ga sớm, phanh nhẹ cả hai phanh. Chân phải đặt sẵn trên bàn đạp, tay phải bóp phanh trước nhẹ nhàng.
- Giảm số dần khi xe chậm lại. Về số thấp khi tốc độ giảm để lúc dừng không bị giật máy.
- Chọn số khi gần dừng hẳn. Về số mo hoặc giữ số 1, tùy độ dài đèn và thói quen của bạn. Hai cách này có ưu nhược riêng, đã phân tích kỹ trong bài dừng đèn đỏ bằng xe số: về số mo hay giữ số 1.
- Hạ chân trái xuống đúng lúc xe đứng yên. Đừng thả chân quá sớm khi xe còn trôi, giày sẽ quệt đất và kéo người lệch.
- Giữ chân phải trên phanh suốt thời gian chờ. Kể cả đang ở số mo, phanh sau giúp xe không lăn khi xe phía sau chạm nhẹ.
Khi đèn xanh: nếu đang ở số mo, chân trái gạt vào số 1 trước, xong mới nhả phanh và thêm ga. Nếu đang giữ số 1, nhả phanh từ từ rồi thêm ga đều, chân trái nhấc lên khi xe đã chạy. Cách chia lực giữa phanh chân và phanh tay khi phải dừng gấp được nói riêng ở bài phanh chân sau và phanh tay trước trên xe số.
Dừng xe máy trên đường nghiêng hoặc vồng: chống chân phía cao
Mặt đường trong phố Hà Nội hiếm khi phẳng tuyệt đối. Lòng đường thường vồng ở giữa và thấp dần về phía vỉa hè để thoát nước, chỗ đường dẫn lên xuống cầu vượt hay các phố cũ sửa đi sửa lại nhiều lần còn nghiêng lệch rõ. Nguyên tắc là chống chân phía cao: bên nào mặt đất cao hơn thì chân bên đó xuống. Chân chạm đất sớm, xe nghiêng ít, đỡ nhẹ hơn. Chống chân phía thấp, bạn phải nghiêng xe nhiều mới tới đất, xe nặng sẽ kéo cả người đổ theo.
Đường thấp về phía bên phải: chân trái như bình thường
Đây là tình huống hay gặp nhất khi bạn đi sát lề phải. Bên trái cao hơn, chân trái chống là vừa đúng quy tắc vừa đúng chân, chân phải vẫn giữ phanh sau như thường.
Đường thấp về phía bên trái: đổi sang chân phải, giữ phanh tay
Khi dừng ở làn trong cạnh dải phân cách, hay ở đoạn đường mà bên trái là rãnh thoát nước, bên phải lại là phía cao. Lúc này chân phải phải chống, nghĩa là nó rời bàn đạp phanh sau. Hãy làm theo thứ tự:
- Bóp chắc phanh trước bằng tay phải trước khi nhấc chân phải khỏi bàn đạp.
- Về số mo nếu có thể, để lỡ vặn ga cũng không bị chồm.
- Hạ chân phải xuống phía cao, chân trái đặt hờ trên gác chân.
- Khi sắp đi, đưa chân phải về bàn đạp phanh trước, rồi mới gạt số bằng chân trái.
Nếu là dốc đứng thay vì nghiêng ngang, cách giữ xe khác hơn, xem bài đề xe số trên dốc nghiêng.
Chọn chỗ đặt chân: tránh rãnh, nắp cống và vạch sơn
Biết chống chân nào chưa đủ, chỗ bàn chân chạm xuống cũng quan trọng. Khi xe sắp dừng, liếc xuống điểm chân sẽ đặt:
- Rãnh thoát nước sát vỉa hè. Chỗ này thấp hơn mặt đường, chân hụt xuống là xe đổ nghiêng theo.
- Nắp cống, nắp ga kim loại. Trơn, nhất là sáng sương hay sau mưa, và đôi khi bị lún hoặc cập kênh.
- Vạch sơn dành cho người đi bộ và chữ sơn trên mặt đường. Ướt là trơn như kính.
- Mép nhựa vỡ, ổ gà, lớp sỏi cát. Chân dễ trượt hoặc trẹo cổ chân.
Gặp những chỗ đó, hãy dừng sớm hoặc muộn hơn nửa thân xe để chân rơi vào mặt nhựa liền. Ở các nút giao đông như Kim Mã, Ngã Tư Sở hay đầu cầu Chương Dương phía Long Biên, dòng xe dồn sát nhau, nên quyết định chỗ dừng ngay từ lúc giảm tốc chứ đừng đợi xe đứng yên mới nhìn.
Người thấp, chân ngắn: thêm vài lưu ý
Với người chân không chạm đất cả bàn, chỉ chạm mũi giày, việc chọn phía cao càng quan trọng. Hơi xê mông lệch về phía chân chống một chút giúp bàn chân chạm đất chắc hơn. Nếu chọn xe thuê, nên ngồi thử và hỏi cửa hàng mẫu nào yên thấp; bài người thấp nhỏ thuê xe ga hay xe số so sánh cụ thể.
Tóm lại
Dừng xe số giữa phố, chân trái chống đất, chân phải giữ phanh sau, về số mo hoặc giữ số 1 tùy đèn. Mặt đường nghiêng thì chống chân phía cao; nếu phía cao là bên phải, bóp phanh tay trước rồi mới nhấc chân phải. Luôn tránh đặt chân xuống rãnh, nắp cống và vạch sơn. Đọc thêm tại chuyên mục xe số và chuyên mục xe máy.