Cầm lái xe số đi đường đồi lượn sóng lần đầu, nhiều người thuê xe ở Hà Nội lên Sóc Sơn chơi cuối tuần đều kể cùng một chuyện: chân trái gần như không lúc nào được nghỉ. Qua một mô đất lại gặp một con dốc ngắn khác, thế là gạt lên, gạt xuống liên tục; sau một buổi chiều quanh hồ Đồng Đò hay đường vào đền Sóc, cổ chân mỏi và người ngồi sau bị xô tới xô lui. Bài này không bàn chuyện đi đường nào hay nghỉ ở đâu, mà tập trung vào một việc: chọn số 2 hoặc số 3 cho cả một cụm dốc, giữ đều tay ga, để xe tự giữ đà mà bạn không phải đổi số liên tục.
Đường đồi lượn sóng khác dốc dài ở chỗ nào
Vùng đồi phía bắc Hà Nội, từ quanh hồ Đồng Quan, hồ Đồng Đò tới chân núi Hàm Lợn và khu đền Sóc, có nhiều đoạn đường không leo hẳn một con dốc dài như đường đèo, mà nhấp nhô thành từng đợt. Mỗi đợt gồm một đoạn lên ngắn, một đỉnh tròn, một đoạn xuống ngắn rồi lại lên.
Trên dốc dài, bạn về số thấp từ chân dốc rồi giữ nguyên tới đỉnh, chuyện đó đã được nói trong bài xe số đi đường đèo dốc có ổn không. Trên đường lượn sóng thì khác: nếu coi mỗi mô đất là một con dốc riêng, bạn sẽ về số ở chân dốc, lên số ở đỉnh, rồi lại về số ở chân dốc kế tiếp. Mỗi lần gạt số là một lần nhả ga, xe hụt đà; cái mệt nằm ở nhịp ngắt quãng đó chứ không ở độ dốc.
Cách nghĩ đúng là nhìn cả cụm dốc như một đoạn đường duy nhất, và chọn một số đủ khỏe để lên đợt cao nhất trong cụm, đủ thoáng để xuống các đợt thấp mà máy không gào.
Chọn số 2 hay số 3 cho xe số đi đường đồi lượn sóng
Với các dòng xe số bốn số quen thuộc như Honda Wave hay Yamaha Sirius, số 2 và số 3 là hai số làm việc chính trên đường đồi. Số 1 chỉ dùng khi khởi hành hoặc gặp dốc gắt bất ngờ, còn số 4 dành cho đường bằng thông thoáng.
Chọn số 3 khi:
- Các mô dốc thấp, thoải, nhìn được đỉnh dốc kế tiếp từ xa.
- Bạn đi một mình, đồ đạc nhẹ.
- Đường rộng, mặt nhựa tốt, ít cua khuất sau đỉnh dốc.
Ở số 3, đà từ đoạn xuống đủ đưa xe qua gần hết đoạn lên kế tiếp, bạn chỉ cần mở thêm ga một chút khi xe bắt đầu chậm lại.
Chọn số 2 khi:
- Đoạn lên dốc hơn, xe ở số 3 bắt đầu ì, rung nhẹ ở giữa dốc.
- Chở thêm người ngồi sau hoặc có ba lô, túi đồ buộc trên giá.
- Đường hẹp, có cua ngay sau đỉnh, có nhà dân hay ngõ cắt ngang.
- Mặt đường có cát sỏi, đất đỏ trôi xuống sau mưa.
Số 2 kéo khỏe và hãm tốt hơn khi xuống, đổi lại máy kêu to hơn; trên đường làng hẹp quanh hồ, đây thường là lựa chọn an toàn hơn.
Quy tắc dễ nhớ: chọn theo đợt dốc khó nhất trong cụm, không chọn theo đợt dễ nhất. Nếu trong năm sáu mô đất có một mô khiến số 3 bị đuối, cả cụm đó nên đi số 2.
Đọc dốc từ xa để chọn số một lần
Muốn ít đổi số thì phải quyết định sớm. Khi vừa lên tới một đỉnh, hãy ngẩng nhìn xa hết tầm mắt thay vì nhìn ngay trước bánh xe:
- Đếm sơ số đợt dốc phía trước và xem đợt nào cao nhất.
- Nhìn đỉnh dốc kế tiếp có khuất không. Đỉnh khuất, không thấy phía bên kia có gì, thì nên ở số 2 và giữ ga nhỏ.
- Để ý dấu hiệu khu dân cư: cổng nhà, hàng quán, trẻ con, trâu bò. Gặp những dấu hiệu này thì cả đoạn đó đi số 2.
- Đổi số ở đoạn bằng hoặc ở đỉnh tròn, lúc xe đang thăng bằng và không bị dốc kéo. Tránh gạt số đúng giữa đoạn lên, khi xe đang cần lực nhất.
Giữ nhịp ga: dùng đà dốc xuống để lên dốc kế tiếp
Khi đã chọn số, phần còn lại là tay ga. Nhịp chuẩn trên đường lượn sóng như sau:
- Đoạn lên: mở ga đều từ chân dốc, đừng đợi tới giữa dốc mới vặn mạnh. Xe đang có đà từ đoạn xuống, chỉ cần duy trì chứ không cần bứt lên.
- Gần đỉnh: nhả ga dần trước khi tới đỉnh, để xe qua đỉnh nhẹ nhàng, không bị bổng lên và có thời gian nhìn sang bên kia.
- Đoạn xuống: giữ nguyên số, nhả ga, để xe trôi xuống trong vòng kiểm soát.
- Chân dốc: bắt đầu mở ga lại trước khi xe lên đợt mới, nhờ vậy đà xuống được nối thẳng vào đà lên.
Nếu chở người, nhắc họ ngồi sát, giữ tay nắm sau, không ngả người theo mỗi đợt dốc.
Dấu hiệu chọn sai số rất dễ nhận ra. Máy gào to, rung ở đoạn xuống mà xe vẫn không chậm lại đáng kể là số đang quá thấp, nên lên một số ở đoạn bằng tiếp theo. Xe ì, máy kêu lục bục, phải vặn hết ga mà vẫn hụt hơi giữa dốc là số đang quá cao, cần về số sớm hơn ở cụm sau.
Phanh động cơ ở dốc xuống ngắn
Dốc xuống trên đường lượn sóng thường ngắn, nên nhiều người chủ quan chỉ dùng phanh tay. Cách ổn định hơn là để máy làm phần lớn việc hãm:
- Giữ xe trong số khi xuống dốc. Nhả ga ở số 2 hoặc số 3, máy tự hãm bớt đà. Không về số mo để thả trôi, vì như vậy xe chỉ còn trông vào má phanh và bạn mất lực kéo khi cần lên dốc ngay sau đó.
- Phanh nhẹ cả hai bánh khi cần thêm. Bóp phanh nhẹ, nhả, rồi bóp lại, thay vì bóp chặt suốt cả đoạn.
- Về số trước khi xuống, không về số giữa dốc. Nếu thấy đoạn xuống phía trước dốc hơn bình thường, hãy về số ở đỉnh, khi xe đã chậm lại.
- Không cua gấp ở chân dốc. Đọc trước khúc cua, giảm đà từ nửa trên của đoạn xuống.
Với đoạn dốc dẫn vào khu đền hay các bãi gửi xe đông người ngày lễ, bài Yamaha Sirius đi Sóc Sơn và đền Sóc trong ngày mô tả kỹ đường đi và chỗ gửi xe, còn bài này chỉ bàn cách giữ số trên các đợt nhấp nhô.
Đỡ mỏi chân và kiểm tra xe trước chuyến đi
Ít đổi số là đỡ mỏi được nửa phần. Nửa còn lại là tư thế:
- Đặt mũi chân trái ngay dưới cần số nhưng không tì lên, tránh vô tình gạt số khi qua chỗ xóc.
- Gối kẹp nhẹ thân xe, lưng hơi đổ về trước khi lên dốc, thẳng lại khi xuống.
- Thỉnh thoảng dừng ở chỗ bằng phẳng, có bóng mát để duỗi chân.
Trước khi rời nội thành theo hướng cầu Nhật Tân, đường Võ Nguyên Giáp qua Đông Anh, hãy kiểm tra xe thuê: phanh trước và sau ăn đều, cần số gạt ngọt, lốp đủ hơi, xích không chùng. Nếu đi xe tay ga thay vì xe số, bài đi Sóc Sơn, hồ Đồng Đò bằng Honda Air Blade thuê phù hợp hơn với cách điều khiển xe ga.
Tóm lại
Đường đồi lượn sóng ở Sóc Sơn không khó với xe số nếu bạn đổi cách nghĩ: chọn một số cho cả cụm dốc, số 3 khi dốc thoải và đi nhẹ, số 2 khi dốc gắt hơn, chở người hoặc đường hẹp. Đọc dốc từ đỉnh, nối đà xuống vào đà lên, để máy hãm ở các đoạn xuống ngắn. Xem thêm kỹ năng lái các dòng xe số và chuyên mục xe máy và dòng xe để chọn xe hợp chuyến đi của bạn.