Đỗ xe số trên lề nghiêng ngang về bên phải nghe có vẻ vô hại: chân chống đã hạ, xe đã đứng, bạn chỉ rời đi mua chai nước. Vậy mà đây là kiểu đỗ hay làm xe đổ sang phải, phía không có chân chống đỡ. Bài này giải thích vì sao, rồi đi qua chuyện chọn chỗ và hướng đỗ theo luật, chân chống giữa và cách thử độ vững trước khi bỏ tay khỏi xe. Đây là mô tả chung, không thay hướng dẫn của hãng và thợ.
Đỗ xe số trên lề nghiêng: lề nào hay nghiêng, và nghiêng bên nào là bên nguy hiểm
Mặt đường thường được làm vồng ở giữa và thấp dần ra phía lề để nước mưa chảy đi. Vì thế khi đỗ sát lề phải theo chiều đi, bạn hay gặp nền thấp dần về bên phải. Ở Hà Nội, chuyện này không chỉ có trên phố: lề đất ven đường đê sông Hồng phía Long Biên và Gia Lâm hay mép ngõ dốc đều có thể nghiêng ra một bên.
Xe số như Honda Wave dựng bằng chân chống nghiêng nằm ở bên trái xe. Nền “nghiêng về bên phải” tức là nền thấp dần về phía xa chân chống nhất, đúng phía xe có thể đổ.
Vì sao xe dựng chân chống nghiêng dễ đổ sang phải
Xe dựng chân chống nghiêng không đứng thẳng. Nó tựa nghiêng sang trái, đè lên chân chống, và độ nghiêng đó giữ cho xe không ngã sang phải. Khi nền thấp dần về bên phải, độ nghiêng ấy bị bù mất một phần. Xe đứng gần thẳng đứng hơn so với trên nền phẳng, trọng tâm đã sát mép đỡ, chỉ một cơn gió hay cú chạm của xe bên cạnh là xe đổ sang phía không có gì chống.
Các nguồn đối chiếu nói cùng ý. Tài liệu của một hãng xe máy lớn viết rằng khi chân chống nằm về phía cao của dốc thì xe gần vị trí thẳng đứng hơn trên nền phẳng và dễ đổ. Vài trang hướng dẫn an toàn nước ngoài nhắc rằng độ vồng mặt đường có thể khiến xe nghiêng quá ít hoặc quá nhiều.
Chiều ngược lại cũng không tốt. Nền thấp về phía chân chống làm xe nghiêng nhiều hơn bình thường, khó dựng thẳng lại khi bạn quay về, và nếu nền mềm thì chân chống có thể lún rồi xe đổ sang trái. Bài không đưa góc hay độ dốc cụ thể, vì không có con số chung cho mọi xe và mọi người.
Chọn hướng đỗ cho chân chống nghiêng: luật khóa gì, bạn còn chọn được gì
Cách chữa dễ nghĩ tới là quay xe lại để chân chống nằm phía nền thấp. Nhưng hướng đỗ ở ta bị luật khóa. Trên đường phố, luật chỉ cho dừng, đỗ sát lề đường phía bên phải theo chiều đi của mình, không gây cản trở, nguy hiểm cho người và phương tiện khác (Điều 18 khoản 6). Ngoài đường phố, chỉ được dừng, đỗ ở nơi có lề rộng hoặc khu đất bên ngoài phần đường xe chạy; lề hẹp hay không có lề thì sát mép đường bên phải (khoản 5). Bên trái đường một chiều là chỗ cấm (khoản 4 điểm a). Nghĩa là chân chống bên trái luôn quay ra phía lòng đường, và bạn không đổi chiều xe để “gỡ” nền nghiêng được.
Bài nói về đỗ xe, tức đứng yên không giới hạn thời gian (khoản 2). Dừng xe tạm thời có quy định riêng, trong đó có việc không được tắt máy (khoản 1). Vì vậy chọn hướng thực chất là chọn chỗ:
- Đi thêm vài chục mét tìm đoạn lề phẳng hơn.
- Gửi ở bãi trông giữ hoặc khu đất ngoài phần đường xe chạy. Đừng đưa xe lên vỉa hè, vì vỉa hè dành cho người đi bộ (Điều 77 khoản 1).
- Nếu đường dốc dọc, nhiều tài liệu khuyên để đầu xe hướng lên dốc. Chiều đỗ vẫn bị luật khóa, nên cũng chỉ còn cách chọn chỗ thoải hơn.
Luật còn nói xe đỗ trên đoạn đường dốc phải đánh lái về phía lề đường, chèn bánh (Điều 18 khoản 2), viết chung cho mọi loại xe. Sách hướng dẫn của nhiều mẫu xe máy lại ghi đánh tay lái hết về phía chân chống rồi khóa cổ. Xe đỗ bên phải còn chân chống ở bên trái, nên hai chỉ dẫn không trùng nhau, và bài chưa tìm được tài liệu nào phân xử. Cách an toàn nhất là không dựng chân chống nghiêng trên đoạn dốc thật sự, và hỏi cửa hàng cách đỗ đúng cho chiếc xe bạn thuê ngay lúc nhận.
Cũng đừng trông vào việc để xe ở số thấp. Honda Wave dùng ly hợp tự động ly tâm, và tài liệu kỹ thuật về loại ly hợp này nói khi động cơ dừng thì ly hợp nhả, không có phanh động cơ giữ xe.
Chân chống giữa: khi nào dùng, khi nào không
Nếu xe có chân chống giữa, xe đứng thẳng trên hai chân, không dựa vào độ nghiêng sang trái. Nhưng tài liệu hướng dẫn lái xe nhắc chỉ dựng xe lên chân chống giữa khi nền cứng và phẳng. Trên nền nghiêng ngang, hai chân chạm đất ở độ cao khác nhau và một bên chịu lực nhiều hơn, nên nó không chữa được chuyện nền nghiêng.
Chỉ dùng nó ở chỗ gần phẳng. Người nhỏ con nên hỏi cách dựng nhẹ tay ngay lúc nhận xe, đừng thử lần đầu trên nền nghiêng.
Thử độ vững trước khi rời xe
-
Nhìn nền dưới chân chống. Nhựa mềm vì nắng, đất ẩm hay gạch lát lỏng đều làm chân chống lún. Đừng đặt chân chống lên miệng cống thoát nước, nơi luật cấm đỗ (Điều 18 khoản 4 điểm o).
-
Hạ chân chống hết cỡ, để xe tựa vào từ từ chứ không buông tay.
-
Tay lái: làm theo chỉ dẫn của hãng hoặc cửa hàng rồi khóa cổ, như đã nói ở trên.
-
Lay thử. Giữ một tay trên xe, thả sức nặng dần, lay nhẹ yên và ghi đông theo cả hai chiều. Xe chòng chành, muốn đứng thẳng lên hoặc chân chống trượt thì đổi chỗ ngay.
-
Không treo túi nặng lên ghi đông, không để trẻ em tựa hay ngồi vào xe, và đừng chắn lối người đi bộ (Điều 18 khoản 3 điểm b).
-
Trước khi chạy lại, gạt chân chống lên. Bài quên gạt chân chống nghiêng khi đi xe số giải thích vì sao nên thành phản xạ.
Nếu xe đã đổ: kiểm tra, chụp ảnh, báo cửa hàng
Đưa người ra xa, nhờ thêm một người cùng dựng xe lên rồi kiểm tra bằng mắt: gương, tay phanh trước, bàn đạp phanh sau, cần số, ghi đông, đèn, và xem có vết xăng hay mùi xăng nồng không. Có xăng chảy thì tránh xa lửa và đừng đề máy. Nếu an toàn, chụp ảnh chỗ xe đổ và từng chỗ xước.
Gọi 0942467674 trong giờ mở cửa 09:00 đến 21:00, tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Trách nhiệm, chi phí, hỗ trợ ngoài giờ hay đổi xe cần xác nhận trực tiếp, đừng giả định. Nghi phanh, lái hoặc đèn bị ảnh hưởng thì không chạy tiếp, vì luật cấm đưa xe không bảo đảm an toàn kỹ thuật tham gia giao thông (Điều 9 khoản 8). Xem thêm mục sự cố khi thuê xe.
Gói lại
Đỗ xe số trên lề nghiêng an toàn nằm ở ba việc: đổi chỗ thay vì cố đổi hướng, lay thử xe trước khi đi, và không dựng chân chống nghiêng trên đoạn dốc thật sự. Muốn đọc thêm, xem chuyên mục xe số và trang xe máy.