Người quen đi xe số hoặc xe ga đời cũ thường chờ một tràng “rè rè” trước khi máy nổ. Vì vậy lần đầu gặp củ đề ACG xe tay ga, kiểu khởi động gần như im lặng, nhiều người tưởng xe có lỗi. Nhận một chiếc xe ga Honda đời mới ở tiệm bên Long Biên, bấm đề mà chỉ nghe máy nổ êm ngay, không có tiếng bánh răng nào, khách hay hỏi lại: xe có vấn đề gì không? Câu trả lời thường là không. Bài này giải thích vì sao nó êm như vậy, và quan trọng hơn: khi nào sự im lặng mới thật sự là dấu hiệu lỗi.
Củ đề kiểu cũ và vì sao nó kêu “rè rè”
Trên xe số và nhiều xe ga đời trước, máy đề là một mô tơ điện nhỏ riêng biệt. Khi bấm nút, mô tơ quay rất nhanh, bánh răng nhỏ của nó ăn khớp vào bộ bánh răng lớn hơn để kéo trục khuỷu quay theo. Tiếng “rè rè” hay “xè xè” bạn quen nghe chính là tiếng mô tơ quay tốc độ cao cộng với tiếng các bánh răng ăn khớp, rồi nhả ra khi máy đã nổ.
Kiểu này bền và dễ sửa, nhưng có tiếng ồn, và mỗi lần đề là một lần bánh răng va vào nhau.
Củ đề ACG xe tay ga: máy phát và máy đề gộp làm một
Trên một số mẫu xe ga Honda đời mới, hãng gộp máy phát điện và máy đề thành một cụm, thường được gọi là củ đề ACG. Cụm này gắn thẳng vào đầu trục khuỷu:
- Khi bấm đề: cụm ACG làm việc như một mô tơ, quay trực tiếp trục khuỷu. Không có bánh răng nhỏ nào phải lao vào ăn khớp, nên gần như không có tiếng rè.
- Khi máy đã nổ: chính cụm đó chuyển sang làm máy phát, sạc điện cho ắc quy và cấp điện cho đèn, đồng hồ.
Kết quả là bạn chỉ nghe một tiếng nổ máy nhẹ, gần như ngay khi bấm. Cảm giác “im lặng” đó là thiết kế, không phải hỏng. Kiểu đề êm này cũng hợp với tính năng tự tắt máy khi dừng đèn đỏ trên những xe có Idling Stop, vì nổ lại nhiều lần mà vẫn êm. Cách dùng tính năng đó có trong bài Idling Stop bật tắt và dùng sao cho hợp.
Không phải xe ga Honda nào cũng dùng kiểu đề này, và tên gọi trên từng đời xe có thể khác. Khi nhận xe, cứ hỏi nhân viên một câu cho chắc.
Đề êm bình thường trông như thế nào
Một lần khởi động bình thường trên xe có củ đề ACG thường diễn ra thế này:
- Bật khóa điện hoặc Smartkey, đồng hồ sáng đều, kim hoặc vạch hiển thị chạy hết màn kiểm tra.
- Bóp một tay phanh, bấm nút đề.
- Gần như lập tức nghe tiếng máy nổ nhẹ, đèn đồng hồ có thể chớp mờ trong tích tắc rồi sáng lại.
- Máy giữ nổ ở vòng tua thấp, đều, không cần vặn ga.
Nếu mọi bước như vậy, xe ga đề không có tiếng là hoàn toàn bình thường. Bạn không cần bấm giữ lâu như thói quen trên xe số, chỉ nhấn rồi nhả khi máy đã nổ.
Khi nào im lặng mới là lỗi
Điều cần phân biệt là “im lặng nhưng máy nổ” với “im lặng vì không có gì xảy ra”. Các dấu hiệu dưới đây mới đáng lo:
Bấm đề mà xe không phản ứng gì
Đồng hồ sáng, bấm đề không có tiếng nổ, không có chuyển động nào. Trước khi nghĩ tới củ đề, kiểm tra những thứ đơn giản: đã bóp phanh chưa, chân chống nghiêng đã gạt lên chưa, công tắc tắt máy khẩn cấp ở tay lái phải có bị gạt sang tắt không. Các bước này có trong bài xe ga thuê bấm đề không nổ.
Đèn đồng hồ yếu hoặc tắt khi bấm đề
Đồng hồ mờ hẳn, hoặc tắt luôn khi bấm nút, thường là ắc quy không đủ điện. Củ đề ACG cũng cần một lượng điện lớn để kéo máy, ắc quy yếu thì nó không quay nổi. Xem thêm dấu hiệu trong bài ắc quy xe thuê yếu, đề không nổ.
Nghe tiếng “tạch tạch” liên tục
Tiếng tạch tạch nhỏ, nhanh khi bấm đề mà máy không nổ thường là rơ le đóng ngắt liên tục vì điện không đủ. Đây không phải tiếng đề bình thường của xe ga đời mới.
Xe giật nhẹ một cái rồi đứng im
Bấm đề, xe khựng nhẹ như muốn quay rồi dừng, máy không nổ. Có thể ắc quy yếu, hoặc có lỗi khác cần thợ xem. Thử thêm một hai lần, mỗi lần cách nhau một lúc, không bấm liên tục.
Quay được nhưng không nổ, hoặc nổ rồi tắt ngay
Nghe rõ máy được kéo quay mà không bắt lửa, hoặc nổ được vài giây rồi tắt, thì vấn đề có thể nằm ở xăng hay hệ thống phun, không phải củ đề.
Có tiếng kim loại rít, cọ lạ
Củ đề ACG vốn êm, nên nếu bấm đề mà nghe tiếng cọ, rít hay va đập kim loại thì nên dừng, đừng bấm thêm.
Kiểm tra ngay lúc nhận xe
Người quen xe số nên tập khởi động một lần ngay tại tiệm, ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, trước khi đi vào phố:
- Bấm đề vài lần cách quãng, nghe xem máy nổ êm và đều không.
- Nhìn đồng hồ lúc bấm, đèn không được tắt hẳn.
- Hỏi nhân viên xe này có dùng kiểu đề êm không, có Idling Stop không.
Các điểm cần xem khác khi nhận xe có trong bài checklist nhận xe máy thuê. Biết trước tiếng đề “chuẩn” của chiếc xe mình đang đi, bạn sẽ dễ nhận ra lúc nó bất thường khi đang ở Hoàn Kiếm, Cầu Giấy hay đậu xe dưới chân cầu Long Biên.
Khi nào báo tiệm
Gọi số 0942467674 nếu sau khi đã kiểm tra phanh, chân chống, công tắc mà xe vẫn không nổ, hoặc có tiếng lạ, mùi khét khi bấm đề. Nói rõ dấu hiệu: không phản ứng, tạch tạch, giật nhẹ hay quay không nổ. Mô tả càng sát, tiệm càng dễ hướng dẫn. Hỗ trợ tại chỗ chỉ trong giờ 09:00 đến 21:00, cách thức và chi phí xác nhận trước với tiệm. Đừng tự tháo ốp hay mang xe đi sửa ngoài khi chưa báo.
Tóm lại
Xe ga Honda đề gần như không có tiếng là chuyện bình thường với củ đề ACG. Lỗi thật là khi bấm đề không phản ứng, đèn yếu, tạch tạch, giật nhẹ mà không nổ hoặc có tiếng lạ. Xem thêm trong mục xe tay ga và chuyên mục xe máy.