Bạn đã chọn xe 50cc vì máy nhỏ, nhẹ, hợp với người mới, nhưng tới lúc đặt xe lại phân vân: xe ga 50cc hay xe số 50cc? Câu hỏi này không nằm ở dung tích, vì hai loại cùng cỡ máy. Khác biệt thật nằm ở đôi tay và đôi chân của bạn: có phải sang số không, phanh bằng tay hay bằng chân, và cảm giác ra sao khi bị kẹp giữa dòng xe trên phố Hàng Bông lúc tan tầm. Bài này so sánh từng thao tác, để bạn chọn theo cách mình lái chứ không theo lời đồn.
Xe ga 50cc hay xe số 50cc: khác nhau từ chỗ đặt tay chân
Trước khi lên xe, hãy hình dung mỗi bộ phận nằm ở đâu, vì đó là những gì bạn phải làm mỗi lần dừng và đi.
Xe ga 50cc:
- Tay phải: tay ga và phanh trước.
- Tay trái: phanh sau.
- Hai chân: đặt trên sàn phẳng, không phải điều khiển gì.
Xe số 50cc:
- Tay phải: tay ga và phanh trước.
- Chân phải: bàn đạp phanh sau.
- Chân trái: cần số, đạp xuống hoặc gẩy lên tùy kiểu xe.
- Tay trái: thường không có việc gì ngoài bật xi nhan, còi, vì đa số xe số cỡ nhỏ dùng côn tự động, không có tay côn. Dù vậy, hãy hỏi kỹ khi nhận xe vì không phải mẫu nào cũng giống nhau.
Nhìn danh sách là thấy: xe ga dồn mọi thao tác lên tay, còn xe số chia việc cho cả chân. Với người chưa từng lái, việc phải nhớ chân nào làm gì chính là điểm khó đầu tiên.
Cách sang số: chỗ người mới hay lúng túng nhất
Xe ga dùng hộp số tự động vô cấp. Bạn chỉ vặn ga để đi và nhả ga để giảm tốc, không cần nghĩ về số. Ở những đoạn phải bò từng chút như vòng quanh hồ Gươm trên phố Đinh Tiên Hoàng vào chiều cuối tuần, đây là lợi thế rất lớn.
Xe số 50cc buộc bạn chủ động hơn:
- Khi xuất phát phải vào số thấp, rồi lên dần khi xe đã chạy đều.
- Khi giảm tốc trước đèn đỏ phải về số thấp, nếu không lúc đèn xanh xe sẽ ì và dễ chết máy.
- Với xe số tròn, nếu đạp quá tay ở số cao nhất, cần số có thể vòng về số không, xe đột ngột mất lực kéo.
Người đã quen xe số thường thích cảm giác này vì xe “nghe lời” hơn khi xuống dốc hay chở nặng. Người mới thì hay mắc kẹt ở việc nhìn xuống chân để tìm số, đúng lúc cần nhìn đường. Nếu bạn thuộc nhóm sau, xe ga sẽ đỡ việc hơn nhiều trong tuần đầu.
Phanh: tay trái hay chân phải
Đây là khác biệt dễ bị đánh giá thấp nhất.
Phanh trên xe ga 50cc
Hai tay phanh nằm trên ghi đông, giống xe đạp. Người từng đi xe đạp chuyển sang rất tự nhiên. Một số mẫu xe ga có phanh kết hợp, bóp phanh sau sẽ kéo thêm một phần lực phanh trước, giúp xe ổn định hơn. Hãy hỏi tiệm xe bạn thuê có tính năng này không, đừng tự giả định.
Điểm cần tập: không bóp phanh trước quá mạnh và đột ngột, nhất là khi mặt đường ướt.
Phanh trên xe số 50cc
Phanh sau là bàn đạp dưới chân phải. Phản xạ của người mới khi hoảng là bóp tay, nên họ thường chỉ dùng phanh trước và quên chân. Ngược lại, có người để mũi giày tì sẵn lên bàn đạp suốt quãng đường, phanh bị miết nhẹ liên tục mà không biết.
Lời khuyên chung cho cả hai loại: phanh sau trước một nhịp, phanh trước theo sau, bóp đều tay và nhả từ từ.
Cảm giác đi phố đông: Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa
Phố đông ở Hà Nội không phải đường thẳng mà là chuỗi dừng, nhích, rẽ liên tục. Ba khu bên dưới cho thấy rõ mỗi loại xe hợp chỗ nào.
Phố cổ Hoàn Kiếm như Hàng Gai, Hàng Bạc, Hàng Đào: đường hẹp, người đi bộ băng ngang, xe dừng đỗ hai bên. Bạn gần như chỉ đi rất chậm và phanh liên tục. Xe ga thắng thế vì chỉ cần ga và hai tay phanh. Trên xe số, bạn sẽ phải giữ số thấp gần như suốt, và nếu lỡ ở số cao xe dễ giật cục.
Ba Đình với Kim Mã, Đội Cấn, Phan Đình Phùng: đường rộng hơn, có đoạn chạy đều được. Xe số 50cc bắt đầu dễ chịu, người quen tay có thể chạy êm và chủ động tốc độ. Xe ga vẫn thoải mái, nhất là khi phải dừng ở nhiều nút giao liền nhau.
Đống Đa quanh Xã Đàn, Tôn Đức Thắng, Chùa Bộc, Thái Hà: giờ cao điểm dòng xe đặc, len lỏi và dừng lâu ở đèn đỏ. Sau nửa tiếng dừng đi liên tục, người lái xe số thường mỏi chân trái vì đổi số, còn xe ga chỉ mỏi tay phải.
Một điểm chung: xe 50cc tăng tốc nhẹ hơn xe phổ thông, nên dù chọn loại nào cũng nên đi làn bên phải, nhường xe lớn vượt, và không cố chen vào khe hẹp. Bài độ an toàn của xe 50cc trong phố Hà Nội có thêm thói quen giảm rủi ro.
Chọn xe nào theo kiểu người lái
- Chưa từng lái xe máy, chỉ quen xe đạp: nghiêng về xe ga 50cc. Ít thao tác hơn, phanh giống xe đạp.
- Đã quen xe số từ nhỏ: xe số 50cc sẽ thoải mái và chủ động hơn, nhất là trên đường thoáng.
- Chở đồ ít, cần chỗ để túi: xe ga có sàn để chân và thường có cốp dưới yên, tiện hơn.
- Hay đi đường có dốc, cầu vượt: người quen xe số có thể chọn số phù hợp, nhưng xe 50cc nào cũng nên đi chậm và tránh chở nặng.
Nếu muốn so sánh xe số và xe ga ở cỡ máy phổ thông, xem thêm bài xe số hay xe ga cho đường đông phố. Bài này chỉ tập trung vào cỡ 50cc với người mới.
Thử trước khi chốt và giấy tờ cần hỏi
Cách chắc nhất vẫn là chạy thử. Khi đến tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, trong giờ 09:00–21:00, bạn có thể nhờ người giao xe chỉ chỗ cần số, bàn đạp phanh và cách nổ máy, rồi chạy vài vòng ở đoạn vắng. Nếu cần giao xe, thời gian và chi phí phải xác nhận trước khi đặt.
Về điều kiện người lái và giấy tờ khi đi xe 50cc, đừng dựa vào lời truyền miệng. Đọc bài xe 50cc có cần bằng lái không và hỏi trực tiếp tiệm trước khi nhận xe.
Tóm lại, xe ga 50cc hay xe số 50cc không có đáp án chung: người mới đi phố cổ đông đúc thường dễ chịu hơn với xe ga, còn người đã quen tay số sẽ thấy xe số chủ động hơn. Xem thêm các bài về xe 50cc và chuyên mục xe máy.