Xe 50cc khó nổ buổi sáng là chuyện rất hay gặp với khách thuê xe vào những tuần rét nhất ở Hà Nội. Tối qua dựng xe dưới sân chung cư hay trong ngõ, sáng ra bấm đề thì máy chỉ kêu ì ì vài vòng rồi tắt, bấm lần nữa thì tiếng đề yếu hẳn đi. Bài này đi đúng vào một việc: cách khởi động chiếc xe máy nhỏ trong buổi sáng lạnh, khi nào chuyển sang đạp cần, để máy ấm bao lâu, và dấu hiệu nào cho thấy nên dừng tay để gọi cửa hàng thay vì cố thêm.
Vì sao xe 50cc khó nổ buổi sáng hơn xe lớn
Máy 50cc nhỏ, buồng đốt nhỏ, nên mỗi lần nổ cần hỗn hợp xăng và gió vừa khít. Khi trời lạnh, xăng bay hơi kém, dầu nhớt đặc lại, piston quay nặng hơn. Cùng lúc đó, ắc quy của xe nhỏ thường có dung lượng khiêm tốn, mà ắc quy nào cũng yếu đi trong không khí lạnh.
Thêm một lý do ít ai để ý: xe 50cc hay được dùng cho quãng ngắn. Đi chợ năm phút, về phòng trọ rồi tắt máy, ắc quy chưa kịp được sạc bù sau mỗi lần đề. Vài ngày như vậy là sáng lạnh nào cũng hụt hơi. Nếu bạn muốn hiểu rộng hơn về đi làm sớm bằng xe máy trong mùa rét, bài mùa đông Hà Nội đi làm sớm bằng xe máy có phần chuẩn bị từ tối hôm trước.
Trước khi bấm đề: ba việc mất mười giây
Phần lớn những lần “xe chết máy” mà khách gọi lên thực ra không phải hỏng. Trước khi đề, kiểm nhanh:
- Chân chống nghiêng đã gập lên chưa. Nhiều xe ga có công tắc ngắt khi chống nghiêng còn hạ, máy nổ được một chút rồi tắt hoặc không chịu đề.
- Đã bóp phanh chưa. Xe ga thường chỉ cho đề khi bạn bóp một trong hai tay phanh. Xe số thì cần về số không, đèn số không phải sáng.
- Khóa đã vặn hẳn sang vị trí mở, đèn đồng hồ có sáng không. Nếu đèn mờ hoặc không sáng, ắc quy đang rất yếu, đừng phí thêm lần đề nào.
Đề đúng cách: ngắn, có nghỉ, không vặn ga bừa
Khi mọi thứ đã đúng, đề theo nhịp sau:
- Bấm đề khoảng ba đến năm giây rồi buông. Đừng giữ nút đề mãi. Củ đề nóng lên và ắc quy tụt rất nhanh nếu bấm liền một hơi.
- Nghỉ chừng mười đến mười lăm giây giữa hai lần. Khoảng nghỉ này cho ắc quy hồi lại một chút, lần sau đề khỏe hơn.
- Không vặn ga khi đề, trừ khi tiệm đã dặn riêng cho chiếc xe đó. Xe phun xăng điện tử tự tính lượng xăng, vặn ga chỉ làm rối. Xe chế hòa khí đời cũ có thể có cần gió (choke); nếu xe bạn thuê có, hãy hỏi tiệm cách dùng lúc nhận xe chứ đừng tự đoán.
- Sau ba lần không nổ thì dừng đề. Lúc này chuyển sang đạp cần nếu xe có cần, hoặc nghỉ hẳn vài phút.
Tiếng đề là thông tin hữu ích. Đề quay đều, mạnh mà máy không bắt: vấn đề thường ở xăng hoặc bugi. Đề quay chậm dần, nghe “rè rè”: ắc quy đang yếu. Bấm đề chỉ nghe “tạch” rồi im: ắc quy gần như cạn hoặc tiếp điện kém.
Đạp cần khởi động khi đề yếu
Nhiều mẫu xe 50cc, cả xe ga lẫn xe số, vẫn có cần đạp khởi động. Đây là cứu cánh tốt nhất cho buổi sáng ắc quy hụt hơi, vì đạp cần không phụ thuộc nhiều vào điện.
Với xe ga có cần đạp:
- Dựng xe bằng chân chống giữa trên nền phẳng, bánh sau hơi nhấc lên. Đừng đạp khi xe đang chống nghiêng, xe dễ đổ về phía bạn.
- Đứng bên trái xe, tay giữ chắc tay lái và bóp phanh sau.
- Gạt cần đạp ra, đặt lòng bàn chân lên, đạp xuống một hơi dứt khoát, đủ hành trình. Đạp nhẹ, nửa vời thì máy không quay đủ vòng.
- Để cần tự trả về rồi đạp lại.
Với xe số 50cc: về số không, ngồi trên xe hoặc đứng cạnh xe với chân chống giữa, đạp cần theo đúng cách trên. Nếu cần đạp đi xuống quá nhẹ và không có lực nén, hoặc ngược lại cứng đơ không đạp xuống được, dừng lại, đừng dồn sức.
Nếu bạn chưa bao giờ đạp cần khởi động, cứ nhờ nhân viên chỉ một lần lúc nhận xe ở tiệm. Ở bài người quen xe 110cc chuyển sang xe 50cc có thêm vài thói quen thao tác nên tập ngay từ ngày đầu.
Để máy ấm trước khi chạy: bao lâu là đủ
Máy nổ rồi, đừng vội vặn ga lao ra đường. Dầu nhớt cần chút thời gian để lưu thông khắp máy. Với xe nhỏ, để nổ không tải chừng một đến hai phút là đủ trong sáng lạnh.
Vài điều nên và không nên:
- Không rú ga khi máy còn nguội. Vặn ga mạnh lúc này chỉ làm máy hao mòn, không giúp ấm nhanh hơn.
- Không để nổ không tải quá lâu, nhất là trong nhà để xe kín hay trong ngõ hẹp có cửa sổ nhà dân. Khói thải tích tụ, rất nguy hiểm.
- Quãng đường đầu đi nhẹ tay. Năm phút đầu tăng ga từ tốn. Máy 50cc nguội thường hụt lực khi đề pa, đặc biệt lúc xuất phát ở đèn đỏ đông xe trên Nguyễn Văn Cừ hay lên dốc cầu Chương Dương.
Khi nào dừng tay và gọi cửa hàng
Cố đề thêm không phải lúc nào cũng tốt. Gọi tiệm khi gặp một trong những tình huống sau:
- Đã đề ba lần, đạp cần thêm vài lần mà máy không bắt.
- Ngửi thấy mùi xăng nồng quanh xe, hoặc thấy xăng rỉ dưới gầm.
- Đèn đồng hồ tắt hẳn hoặc chập chờn khi bấm đề.
- Cần đạp cứng đơ hoặc trượt tự do, không có lực nén.
- Máy nổ nhưng có tiếng gõ lạ hoặc khói dày kéo dài, hoặc tắt đi tắt lại nhiều lần trong vài phút đầu.
Khi gọi, hãy tả hiện tượng: tiếng đề ra sao, đèn sáng hay mờ, đã đạp cần chưa, xe đỗ ở đâu. Bài xe thuê không nổ máy buổi sáng: chẩn đoán nhanh trước khi gọi liệt kê thêm cách mô tả triệu chứng. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hoạt động từ 09:00 đến 21:00; việc hỗ trợ ngoài giờ không có, và thời gian, chi phí nếu cần người tới xem xe sẽ được xác nhận với bạn trước.
Nếu bạn cần xe cho chuyến sớm hơn giờ tiệm mở cửa, hãy thử khởi động từ tối hôm trước để biết xe đang khỏe hay yếu, còn kịp báo trong giờ làm việc.
Giữ cho sáng mai dễ nổ hơn
Vài thói quen nhỏ giúp chiếc xe nhỏ đỡ vất vả hơn hẳn:
- Đỗ xe nơi kín gió, trong nhà hoặc hầm gửi xe, thay vì ngoài vỉa hè ven hồ hay đầu ngõ hứng gió.
- Mỗi ngày nên có một quãng chạy dài hơn, ví dụ một vòng qua phố thay vì chỉ năm phút ra chợ, để ắc quy được sạc bù.
- Không để kim xăng xuống quá thấp qua đêm, và tắt hẳn khóa điện khi đỗ.
Muốn xem thêm các bài về dòng xe này, ghé chuyên mục xe 50cc hoặc trang tổng xe máy. Còn sáng mai, nếu xe vẫn ì ạch: bấm đề ngắn, nghỉ giữa các lần, đạp cần đúng tư thế, và gọi tiệm sớm thay vì cố cho đến khi ắc quy cạn hẳn.