Xe máy điện bị ngã kiểm tra những gì trước khi đi tiếp? Đó là câu hỏi của người vừa dắt xe ra khỏi ngõ nhỏ ở Hà Nội, bánh trước trượt trên nền gạch ướt rêu, xe nghiêng rồi đổ nằm xuống. Người không sao, xe chỉ xước vài đường. Nhưng cú đổ nhẹ vẫn có thể ảnh hưởng những thứ nằm sau lớp vỏ nhựa mà mắt thường khó thấy. Bài này đi theo một thứ tự dễ nhớ để bạn quyết định đi tiếp hay dừng hẳn.
Xe máy điện bị ngã kiểm tra từ đâu: tắt khóa và xem lại bản thân
Trước khi nghĩ tới xe, hãy nghĩ tới mình. Nếu xe còn đè lên chân, đừng giật chân ra thật mạnh. Hãy nhờ người đứng gần đỡ xe lên rồi tắt khóa điện ngay.
Đừng vặn ga thử để xem xe còn chạy không. Nếu dây điện hay tay ga vừa bị tổn thương, vặn ga lúc này có thể gây chập hoặc làm xe lao bất ngờ.
Sau đó tự rà người: đầu gối, cổ tay, khuỷu tay, hông. Thấy đau nhói, tê hoặc choáng thì ngồi nghỉ ở chỗ an toàn, đừng cố dắt xe đi tiếp.
Nhìn một vòng quanh xe trước khi chạm tay vào
Dựng xe trên chân chống ở chỗ bằng phẳng, đứng lùi ra một sải tay và nhìn cả chiếc xe. Phía nằm xuống đất thường chịu lực nhiều nhất: tay lái, gương, cần phanh, chân chống, bảng ốp hông.
Những thứ nên tìm bằng mắt:
- Vỏ nhựa nứt, vỡ, hoặc bung lệch khỏi khung.
- Dây điện thò ra qua khe vỏ.
- Vệt chất lỏng rỉ dưới gầm hoặc quanh khu vực pin.
Hãy chụp vài tấm ảnh trước khi chỉnh hay lau bất cứ thứ gì, để sau còn kể lại chính xác với chủ xe.
Kiểm tra pin sau khi xe ngã: hộp pin và vùng quanh nó
Pin là bộ phận cần thận trọng nhất. Vị trí pin tùy xe, tùy hãng: có xe đặt dưới yên, có xe đặt dưới sàn để chân, có xe dùng pin tháo rời. Mục xe máy điện có thêm bài về từng kiểu, còn lúc này bạn chỉ cần nhìn vỏ hộp pin từ bên ngoài, tuyệt đối không mở.
Dấu hiệu đáng lo:
- Vỏ pin nứt, móp, biến dạng hoặc lệch khỏi chỗ gá.
- Mùi khét hoặc mùi hóa chất lạ.
- Vỏ nóng bất thường khi đưa mu bàn tay lại gần.
- Khói, tiếng xì nhỏ hoặc chất lỏng rỉ ra.
Chỉ cần một dấu hiệu trong số này, đừng bật khóa, đừng cắm sạc, đừng tự tháo pin hay nhét lại cho khít. Hãy đứng cách xe một đoạn, tránh xa vật dễ cháy và gọi chủ xe.
Nếu xe đổ lúc đường ướt hoặc trời nồm, nước có thể len qua khe vỏ tới các tiếp điểm. Bài về pin và tiếp điểm khi trời nồm ẩm nói rõ hơn chuyện này.
Dây điện, giắc cắm, đèn và còi
Phần này chỉ nhìn và sờ nhẹ, không cắm hay rút gì. Chỗ dễ bị kéo căng nhất là dây chạy từ tay ga và tay phanh vào cụm đồng hồ.
Hãy xem vỏ dây có trầy sâu, lộ lõi đồng hoặc bị kẹt giữa hai mảnh nhựa không, giắc cắm có hở hay tuột khỏi ngàm không. Rồi bật khóa, thử đèn pha, xi nhan hai bên, đèn phanh khi bóp từng tay phanh và còi. Đèn phanh không sáng nghĩa là xe sau lưng khó thấy bạn khi giảm tốc, nên không phải lỗi nhỏ.
Thấy dây lòi lõi đồng thì đừng quấn băng keo để đi tiếp. Nếu bật khóa mà xe không lên điện, bạn có thể xem những việc nên nhìn khi xe bật khóa mà không chạy, nhưng sau cú ngã hãy thận trọng hơn: đừng bật tắt khóa liên tục để thử vận may.
Phanh, tay ga và tay lái quyết định bạn có dừng được không
Phanh. Khi xe đứng yên, bóp từng tay phanh. Tay phanh phải có độ cứng quen thuộc, không lỏng bẫng, không chạm sát tay nắm, không cong vênh hay kẹt. Nhìn cụm kẹp phanh ở bánh có lệch hoặc dính dầu không. Điểm nào bất thường thì dừng, không thử chạy.
Tay ga. Khi đã tắt khóa, xoay tay ga rồi buông ra. Tay ga phải tự trả về vị trí cũ, không kẹt vào vỏ nhựa. Tay ga kẹt trên xe điện đặc biệt nguy hiểm vì xe có thể tăng tốc ngoài ý muốn. Nếu đổ xe trên đoạn đê ven sông Hồng, cát mịn dễ chui vào khe tay ga và tay phanh, hãy phủi sạch rồi mới thử lại.
Tay lái. Đứng trước xe, kẹp bánh trước giữa hai chân rồi nhìn xem tay lái có lệch so với bánh không, xoay hai bên có trơn không. Tay lái hơi lệch sau cú đổ là chuyện thường gặp, nhưng nếu phải gồng tay mới đi thẳng hoặc cổ lái rơ lỏng, hãy dừng lại. Cuối cùng, dắt xe vài mét, bánh phải quay trơn và không cọ vào vỏ.
Dắt thử, chạy thử đoạn ngắn rồi mới quyết định
Khi các bước nhìn đều ổn, bật khóa và xem đồng hồ. Đèn báo lỗi lạ hay thông báo bất thường là lý do để dừng. Cách hiển thị tùy xe, tùy hãng, nên nếu không rõ ý nghĩa, hãy chụp lại và hỏi chủ xe.
Sau đó chạy thử thật chậm ở đoạn vắng, như một ngõ rộng, đừng chọn khu phố cổ giờ đông người. Bóp nhẹ từng tay phanh, vặn ga từ từ xem xe tăng tốc có êm không, nghe có tiếng cọ hay rít lạ không, và để ý xe có kéo lệch hoặc rung tay lái không.
Mọi thứ vẫn bình thường thì đi tiếp ở tốc độ thấp thêm một đoạn trước khi nhập vào dòng xe đông. Dừng lại một lần, đưa mu bàn tay lại gần vỏ pin xem có nóng bất thường không. Về tới nơi, nếu còn nghi ngờ thì đừng cắm sạc ngay mà hỏi chủ xe trước. Cách sạc thông thường có ở bài sạc pin xe máy điện đúng cách.
Khi nào đi tiếp, khi nào dừng và báo chủ xe
Bạn có thể đi tiếp một cách thận trọng khi đủ các điều kiện sau: chỉ trầy lớp vỏ ngoài, không nứt vào khu vực pin; không mùi lạ, khói hay chỗ nóng bất thường; đèn, còi, hai tay phanh bình thường; tay ga trả về êm; tay lái đi thẳng và đồng hồ không báo lỗi. Ngay cả khi mọi thứ ổn, vẫn nên nhắn chủ xe một câu cho biết xe vừa đổ, kèm ảnh.
Bạn nên dừng hẳn khi gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Vỏ pin nứt, móp, lệch, nóng, có mùi khét hoặc khói.
- Dây điện lòi lõi đồng hay giắc cắm tuột.
- Phanh lỏng, cần phanh gãy hoặc cong.
- Tay ga kẹt, tay lái vênh, cổ lái rơ.
- Bánh cọ vào vỏ, hoặc xe không lên điện sau cú ngã.
- Cơ thể bạn còn đau, choáng hay run tay.
Lúc đó hãy đưa xe ra chỗ thoáng, tránh xa vật dễ cháy, tắt khóa, không sạc, không tự mở pin, chụp ảnh rồi báo chủ xe càng sớm càng tốt. Nói thật nơi xảy ra, xe đổ về bên nào, bạn đã thấy gì. Nếu thuê xe ở Nguyễn Tú, bạn có thể gọi 0942 467 674 trong giờ cửa hàng mở cửa (09:00–21:00), còn cách xử lý giữa đường hay phương án xe thay thế thì nên hỏi và xác nhận trước với cửa hàng.
Phần nhìn vỏ, dây, phanh và tay ga cũng đúng với mọi chiếc xe máy khác bạn thuê. Lần tới nhận xe, hãy chụp vài tấm ảnh pin, tay lái, cần phanh lúc còn nguyên vẹn để có mốc so sánh.