Mùa mưa ở Hà Nội, vũng nước nằm rải rác từ góc phố đến mặt quốc lộ, và khách đi xe máy điện luôn lo lót hơn khách chạy xe xăng: xe điện đi qua vũng nước có an toàn không, và sâu bao nhiêu là quá giới hạn. Câu trả lời phụ thuộc vào độ sâu thật của vũng, vị trí pin và bộ điều khiển trên dòng xe bạn thuê, và cả cách xử lý sau khi đã qua. Bài viết tóm ranh giới an toàn thực tế, các bước khi buộc phải qua đường ngập, và những kiểm tra cần làm ngay sau đó, để kỳ thuê mùa mưa không để lại hậu quả kéo dài.
Xe điện đi qua vũng nước: ranh giới thật ở đâu
Khác với xe xăng, nơi ống hút và bu-gi là điểm ngại chính, xe điện có hai chi tiết mẫn cảm với nước là bộ điều khiển và pin. Trên đa số xe máy điện, pin đặt trong khoang dưới sàn hoặc dưới yên, tức vị trí thấp nhất của xe, nên khi nước dâng quá nửa bánh là lúc mặt nước bắt đầu chạm mép khoang pin. Ranh giới mà nhiều thợ khuyên là không qua vũng khi bạn không nhìn thấy mặt đường, hoặc khi nước đã trên nửa bánh xe: chỉ cần một trong hai điều kiện, đã đáng quay đầu hoặc vòng sang đường khác.
Nước đục là nước giấu mọi thứ: hố ga mất nắp, gờ bê tông, ổ gà. Với xe điện, thêm một rủi ro nữa là ngắn mạch chập chờm khiến xe chết máy giữa vũng, lúc đó bạn vừa phải chống xe trong nước vừa lo rò điện. Một cách đo nhanh khi đứng cạnh xe: nếu mặt nước đã lên được nửa ống bánh trở lên, xem như đã qua ngưỡng an toàn của dòng xe này. Nguyên tắc đầu tiên vì vậy không phải là đi cho khéo, mà là chọn không đi nếu có đường vòng khác gần bằng.
Đừng phóng nhanh cho nước bắn tóe lên: nước bắn cao mới chính là đường vào khoang điều khiển và các jack nối. Cũng đừng tin theo người đi trước: xe xăng có sàn cao và không pin dưới sàn, nên cùng một vũng, xe kia qua được không nói lên điều gì về xe điện của bạn. Nếu vũng nằm đúng tuyến quen thuộc ngày thường, ghi nhớ lại vị trí để những lần sau chủ động vòng từ xa, thay vì mỗi lần lại phải đánh giá và phân vân giữa dòng xe đang chờ sau lưng.
Ngập nước xe máy điện: bộ phận nào hại trước
Thứ tự hư hại thường thấy khi ngập nước xe máy điện bắt đầu từ các jack nối và phích cắm bị ướt, tiếp đến là bộ điều khiển vì nằm sát sàn xe, và cuối cùng mới là pin, vốn có vỏ kín tốt hơn nhưng không chịu nổi ngập lâu. Dấu hiệu cảnh báo sau khi qua vũng gồm đèn báo lỗi sáng, đồng hồ nhấp nháy, ga lúc nhận lúc không, hoặc mùi khét nhẹ từ khoang pin. Gặp một trong các dấu hiệu đó là dừng ngay, không thử ga tiếp để xem may mắn.
Phanh và lốp cũng chịu ảnh hưởng: mặt phanh ướt làm lực phanh yếu đi trong mấy chục mét đầu, còn cát lắng trong vũng bám vào bánh làm độ bám giảm. Đây là lý do sau khi ra khỏi vũng nên rà phanh nhẹ vài lần cho khô rồi mới tăng tốc, thói quen chung cho mọi xe hai bánh, và cũng là cách xử lý đã nhắc trong bài phanh xe thuê yếu và có tiếng kêu xử lý thế nào.
Xe điện qua đường ngập khi không còn lựa chọn
Trước mùa mưa, khách thuê xe điện nên hỏi chủ xe xem pin và bộ điều khiển của dòng xe sắp nhận đặt ở đâu, vì mỗi dòng để khác nhau: biết chỗ để thấp là biết mức nước nguy hiểm của riêng xe mình. Nếu buộc phải qua, chuẩn bị trước khi xuống nước: tắt đèn phụ, hạ tốc, chọn chỗ nông nhất nhìn thấy được, qua theo hướng vuông góc với dải nước, giữ ga đều chậm, và tuyệt đối không dừng giữa vũng. Chân không chống vào nước: nếu xe chết máy giữa vũng thì xuống đẩy nhanh ra ngoài, không đứng lì.
Quãng ngay sau vũng, đi chậm một đoạn cho nước chảy bớt khỏi khoang máy, tránh tăng tốc vọt. Với xe dùng pin rời, càng nên cẩn trọng: pin rời dễ tháo lau nhưng cũng dễ gắn vào khi chân pin còn ướt, nên chỉ lắp lại sau khi lau khô tay và chân tiếp xúc.
Sau khi qua vũng: kiểm tra và giữ gìn gì
Ra khỏi vùng ngập, dừng ở chỗ khô, dựng xe và quan sát khoang pin cùng jack cắm: nếu ướt, lau khô trước khi nghĩ đến việc sạc, và để xe ráo nước nửa tiếng là an toàn hơn hẳn cắm liền. Nếu xe có dấu hiệu lỗi kéo dài, báo chủ xe kèm ảnh hiện trạng, vì chết máy sau khi ngập có nhiều nguyên nhân, trong đó các tình huống thường gặp đã được tóm trong bài xe thuê chết máy khi trời mưa nguyên nhân thường gặp.
Khi trả xe, kể lại đúng vũng bạn đã qua và mức nước lúc đó, để chủ xe kiểm tra pin và điểm nối trước khi xe tiếp tục cho khách sau. Trung thực về một vụ ngập nhỏ giúp bạn tránh bị quy trách nhiệm cho hư hại lớn phát sinh muộn hơn, một điểm đã được bàn trong bài hỏng nhẹ do sử dụng thông thường ai chịu.
Tóm lại
Ranh giới an toàn khi cho xe điện đi qua vũng nước là nửa bánh xe và khả năng nhìn thấy mặt đường: chạm một trong hai thì vòng đường khác. Khi buộc qua, đi chậm đều, không dừng giữa vũng, lau khô và để ráo trước khi sạc. Mùa mưa chạy xe điện quanh Hà Nội, đọc thêm các bài trong chuyên mục xe máy điện, hoặc tổng quan tại xe máy.