Xe điện chạy êm trong ngõ nghe thì dễ chịu, nhưng với người đi bộ ở Hà Nội thì lại là điều bất ngờ: họ quen nghe thấy xe trước khi nhìn thấy xe. Bà bán rau đang quay lưng nhặt hàng, đứa trẻ chạy ra từ cánh cổng, người cúi đầu xem điện thoại đều không có tín hiệu nào báo rằng sắp có xe tới. Bài này hướng dẫn cách giảm tốc, dùng còi, đèn và quan sát để báo hiệu cho người đi bộ.
Xe điện chạy êm trong ngõ: vì sao người đi bộ dễ bị bất ngờ
Xe chạy xăng có tiếng máy nổ, nên từ cuối ngõ hay sau một góc khuất người ta đã biết có xe đang đến. Xe điện không tiếng động khi chạy chậm, chỉ còn tiếng lốp lăn và tiếng gió rất nhỏ, thường bị tiếng loa chợ, tiếng rao hàng và tiếng nói chuyện át hẳn. Mức ồn cụ thể tùy xe, tùy hãng, nhưng bạn nên mặc định rằng người đi bộ không nghe thấy mình.
Trong ngõ nhỏ, hậu quả đến rất nhanh: lối đi chỉ vừa một chiếc xe và một người nép sát tường, ai đó lệch sang một bước là hết chỗ xoay xở. Khi tiếng máy không còn cảnh báo, bạn phải tự tạo tín hiệu thay nó.
Nếu đang cân nhắc thuê xe điện, hãy xem chuyên mục xe máy điện. Còn độ êm của loại xe này về đêm được kể trong bài về xe máy điện thuê chạy đêm có ồn không.
Giảm tốc từ cửa ngõ, đừng đợi đến khi thấy người
Nguyên tắc dễ nhớ nhất: trong ngõ, chỉ đi nhanh đến mức có thể dừng gọn trong đoạn đường mình đang nhìn thấy.
Hãy nhả ga từ cửa ngõ để xe lăn chậm, thay vì vào hết đà rồi mới phanh. Vặn ga nhỏ và đều. Nhiều xe điện phản hồi tay ga khá nhạy ở những nhịp đầu, tùy xe, tùy hãng, nên người mới nên làm quen ở chỗ rộng trước khi vào khu đông người.
Những chỗ cần chậm hơn nữa:
- Khúc cua gấp, nơi bạn không nhìn thấy phía sau góc tường.
- Cổng nhà và cửa hàng đang mở, nơi người ta bước ra không báo trước.
- Nền ướt, bụi bẩn hay lá rụng, nơi phanh kém ăn hơn bình thường.
Bóp phanh nhẹ và đều thay vì phanh gấp, vì nền ngõ trơn rất dễ làm bánh xe trượt.
Bấm còi báo hiệu mà không làm người đi bộ giật mình
Còi là thứ thay tiếng máy rõ nhất. Cách dùng hợp lý là bấm ngắn, nhẹ, hai nhịp, và bấm sớm: trước góc khuất, trước cổng nhà, trước lối vào chợ. Bấm sớm thì người ta còn kịp quay lại nhìn và nép sang một bên.
Đừng bấm còi dài hay bấm khi đã sát lưng người đi bộ. Tiếng còi đột ngột ở cự ly gần chỉ làm người ta giật mình, và người lớn tuổi hay trẻ nhỏ thường né sai hướng, đúng chỗ bạn định đi qua. Còi muộn không còn là báo hiệu, mà là một tiếng hét.
Bấm còi xong vẫn phải giữ tốc độ chậm, vì người đi bộ có thể đang đeo tai nghe hoặc bị tiếng chợ át đi. Ở nơi có biển báo hạn chế còi, hãy theo biển báo.
Đèn và ánh mắt: báo hiệu khi tiếng còi chưa đủ
Còi chỉ là một nửa. Nửa còn lại là để người đi bộ nhìn thấy bạn.
Khi vào ngõ tối hoặc đoạn bị bóng nhà đổ kín, nếu xe có đèn, hãy bật đèn chiếu gần dù đang ban ngày. Đừng nháy pha liên tục vào mặt người đi bộ, vì ánh sáng chói làm họ mất phương hướng nhiều hơn là báo hiệu. Xi nhan cũng có việc của nó: bật khi rẽ vào ngõ, khi ra khỏi ngõ và khi tránh vật cản.
Quan trọng nhất là giao tiếp bằng mắt. Hãy nhìn người đi bộ cho đến khi họ quay sang hoặc gật đầu, rồi mới đi qua. Người nào đang quay lưng, cúi xuống hay mải nói chuyện thì coi như chưa biết bạn đến, và bạn nên dừng hẳn nếu cần. Khi đi qua, chừa một khoảng bên hông đủ rộng, phòng khi họ bất ngờ bước sang.
Hãy tập đọc dấu hiệu: giỏ rau để sát mép đường, đứa trẻ chơi gần cổng, hai người đứng nói chuyện giữa lối đi đều báo rằng sắp có người di chuyển bất ngờ.
Ngõ phố cổ, khu chợ, vỉa hè đông: ba nơi cần chậm hơn nữa
Ngõ nhỏ khu phố cổ
Ngõ hẹp, nhà sát nhau, hàng hóa kê ra tận lối đi. Sáng sớm là lúc đông nhất: người giao hàng dỡ thùng, người bưng bát bún ra bàn nhựa trước cửa, người quét nhà hắt nước ra đường. Hãy đi với tốc độ gần như dắt bộ, bấm còi ngắn ở mỗi chỗ rẽ và sẵn sàng dừng hẳn để nhường lối.
Khu chợ dân sinh
Chợ buổi sáng là nơi người đi bộ khó đoán nhất. Họ cầm đầy túi, quay người đột ngột để chọn hàng, lùi lại nhường người khác. Nền chợ thường ướt vì nước từ quầy rau, quầy cá. Nếu hôm đó trời mưa, hãy đọc trước bài về xe máy điện chạy trời mưa lớn có bị chập không để biết cách ứng xử với nước và nền ướt.
Vỉa hè và lối ra vào đông người
Vỉa hè trước hết là chỗ của người đi bộ. Khi buộc phải đi qua một đoạn vỉa hè hay lối ra vào đông người, hãy xuống xe dắt bộ cùng dòng người thay vì cố len bằng tiếng còi. Xe điện nhẹ và êm nên dễ tạo cảm giác lách qua được, nhưng đó là lúc va chạm hay xảy ra.
Lỗi người mới hay mắc và cách xử lý khi xe gặp sự cố
Người mới thường vướng vào vài thói quen giống nhau:
- Tin rằng người đi bộ đã thấy mình, trong khi họ chỉ nhìn một hướng.
- Bấm một tiếng còi dài rồi tăng ga ngay.
- Chờ người bước ra mới phanh gấp, thay vì nhả ga từ trước.
- Vừa chạy vừa nhìn định vị. Hãy dừng sát lề để xem rồi mới đi tiếp.
- Bám sát lưng người đi bộ để họ tránh. Vì xe êm, cú áp sát từ phía sau còn đáng sợ hơn tiếng xe xăng.
Một lỗi khác là để pin xuống thấp rồi mới tìm chỗ sạc, đến khi xe yếu lực giữa ngõ thì chặn cả lối đi. Cách xử lý khi hết pin được kể trong bài xe máy điện thuê hết pin giữa đường xử lý thế nào.
Nếu xe có biểu hiện lạ như mất lực, báo lỗi hay bốc mùi, hãy dừng ở chỗ an toàn gần nhất, tắt xe và báo cho cửa hàng cho thuê trước khi tự xử lý. Đừng tự mở hay sửa pin, và việc sạc nên theo đúng hướng dẫn của cửa hàng hoặc nhà sản xuất.
Thử xe trước khi vào ngõ
Trước khi chạy vào khu đông người, hãy dành vài phút ở chỗ rộng để thử còi, đèn chiếu gần, xi nhan, phanh và độ nhạy của tay ga. Tiếng còi và tay ga mỗi xe một khác, nên thử trước sẽ đỡ phải đoán giữa lối đi đang chật.
Nếu thuê xe tại Nguyễn Tú, bạn có thể hỏi cách dùng còi và đèn của chiếc xe được giao, còn giá và tình trạng xe điện thì liên hệ để xác nhận. Muốn so sánh với các dòng khác, hãy xem thêm mục xe máy cho thuê.
Lần tới vào ngõ, hãy thử một việc đơn giản: nhả ga từ cửa ngõ, bấm hai tiếng còi ngắn trước góc khuất, và chờ người phía trước quay lại nhìn rồi mới đi qua.