Bạn ngồi lên chiếc xe ga lần đầu, thả phanh, chỉ nhích cổ tay một chút. Xe bỗng lao về phía trước như bị ai xô từ phía sau, còn đầu óc thì trắng xóa. Xe ga vọt lên khi vặn ga quá tay là chuyện gần như người mới nào cũng từng gặp, và một giây đầu tiên quyết định nó chỉ là cú giật mình hay một cú va quệt. Bài này kể cách phản ứng đúng lúc đó, rồi cách luyện cho bàn tay phải nhẹ lại.
Vì sao xe tay ga lao đi khi khởi hành
Xe tay ga không có cần số và không có tay côn. Bạn vặn ga, bộ truyền động tự động ăn tải và bánh sau chạy, nên mọi quyền điều khiển nằm gọn ở cổ tay phải. Người từng đi xe số thường quen vặn một đoạn rồi mới thấy xe đáp lại. Sang dòng xe tay ga, xe phản ứng gần như ngay, nên cùng một cử động cũ lại cho kết quả mạnh hơn hẳn.
Có ba nguyên nhân hay gặp khiến xe tay ga lao đi khi khởi hành:
- Cổ tay không có điểm tựa. Bàn tay bám lỏng trên tay lái, vừa đỡ sức nặng cánh tay vừa điều khiển ga, nên một cái nhún nhỏ cũng thành lệnh tăng ga.
- Người bị kéo ngả ra sau. Khi xe nhích, thân người đổ về phía sau, bàn tay bám vào tay lái theo bản năng, và chính cú bám đó vặn thêm ga. Xe càng lao thì tay càng vặn, thành một vòng luẩn quẩn.
- Hồi hộp. Người mới thường nắm chặt, gồng vai, nín thở. Cơ tay cứng thì không thể vặn ga mịn được.
Xe ga vọt lên khi vặn ga: nhả ga trong một giây đầu tiên
Phản xạ đúng là một chuỗi ngắn, làm lần lượt chứ không làm cùng lúc:
- Nhả ga. Mở bàn tay, trả cổ tay về vị trí ban đầu. Tay ga có lò xo nên thường tự về khi bạn thôi vặn; việc của bạn chỉ là ngừng vặn.
- Giữ thân người. Dồn trọng lượng xuống mông và hai bàn chân đặt trên bệ, hơi siết bụng, khuỷu tay chùng. Đừng treo cả người vào tay lái.
- Nhìn vào khoảng trống. Mắt nhìn nơi bạn muốn xe đi tới, không nhìn vào vật cản. Xe thường đi theo hướng mắt.
- Phanh nhẹ và đều bằng cả hai tay sau khi ga đã nhả. Bóp từ từ, không giật.
- Dừng hẳn rồi mới nghĩ. Hạ hai chân xuống đất, thở ra một hơi, xe đứng yên rồi mới nhìn quanh.
Khi đã thành thói quen, cả chuỗi này chỉ mất khoảng một giây. Thói quen thì phải luyện, nên phần sau có bài tập.
Ba phản xạ sai khiến cú vọt ga thành chuyện lớn
Vặn thêm ga vì sợ. Bàn tay co cứng lại và cuốn thêm ga mà chính bạn không hay biết. Hãy tự nhủ một câu duy nhất: nhả tay trước, mọi việc khác để sau.
Bóp phanh trước thật mạnh. Khi xe đang lao và tay lái hơi lệch, phanh gấp ở bánh trước dễ làm xe loạng choạng. Phanh sớm, nhẹ và đều sẽ dễ kiểm soát hơn.
Đánh lái gấp hoặc buông tay. Hình dung bạn vừa ra khỏi một ngõ nhỏ ở khu phố cổ, xe vọt lên đúng lúc có người đi bộ ngang qua. Phản xạ tự nhiên là bẻ lái né, và cú bẻ gấp trong ngõ hẹp dễ đưa xe vào tường hoặc vào xe đỗ bên đường. Giữ tay lái thẳng, nhả ga, phanh nhẹ thường êm hơn nhiều. Buông tay lái hay nhảy khỏi xe thì dễ làm bạn bị thương hơn.
Chuẩn bị trước khi bật máy
Nhiều pha vọt ga xảy ra ngay lúc xe vừa rời chỗ đỗ, nên nửa phút chuẩn bị là khoản đầu tư rẻ nhất:
- Xe đứng thẳng, hai bàn chân chạm đất vững, lưng thẳng, không ngả người ra sau.
- Bóp phanh khi bật máy. Nhiều xe tay ga đòi vậy mới đề được, và dù xe không đòi, giữ thói quen này vẫn giúp xe đứng yên khi bạn chưa sẵn sàng.
- Cổ tay phải ở tư thế thẳng, các ngón ôm hờ tay nắm, không bóp chặt. Ga vặn bằng cổ tay, không vặn bằng cả cánh tay.
- Nhìn gương, nhìn phía trước, xi nhan nếu sắp nhập vào đường.
Khi cần ra khỏi ngõ nhỏ hay từ vỉa hè xuống lòng đường, hãy đẩy xe nhích bằng chân trước. Chỉ mở ga khi xe đã chuyển động và bạn đã nhìn rõ phía trước. Cách này chậm hơn vài giây nhưng bạn giữ được quyền kiểm soát.
Tập tay ga nhẹ khi mới đi xe ga
Muốn có tay ga nhẹ, bạn cần luyện đúng chỗ chứ không phải đi thật nhiều ngoài phố. Hãy chọn một chỗ rộng và vắng: bãi đỗ xe ngoài giờ cao điểm, sân trống, hoặc đoạn đê ven sông Hồng vào sáng sớm.
Bài 1: nhích rồi nhả. Vặn ga đúng đến lúc xe bắt đầu lăn bánh, nhả ra, dùng phanh dừng lại. Lặp lại nhiều lần cho tới khi bạn cảm nhận được điểm xe bắt đầu ăn tải. Bài này dạy cổ tay biết xe phản ứng từ đâu.
Bài 2: đi chậm như người đi bộ nhanh. Giữ ga đều trên một đường thẳng ngắn, mắt nhìn xa, vai thả lỏng. Nếu xe cứ giật cục khi bò chậm, hãy tham khảo thêm bài về dấu hiệu xe tay ga khó giữ ga đều để phân biệt lỗi tay với lỗi xe.
Bài 3: khởi hành và dừng liên tục. Đặt một vạch tưởng tượng, chạy tới, dừng, rồi khởi hành lại. Mục tiêu là xe lăn đi êm mà đầu bạn không bị giật ra sau. Mỗi buổi chừng nửa tiếng là đủ, mỏi tay thì dễ tập sai.
Ngã tư đông là nơi người mới dễ vặn ga quá tay nhất. Khi đèn chuyển xanh, cả hàng xe rồ máy gần như cùng lúc, và bạn dễ bị cuốn theo nhịp đó để kịp đám đông. Hãy cho phép mình đi sau nửa nhịp. Mất vài giây còn đỡ hơn một lần vọt ga trước mũi xe khác.
Khi nào lỗi nằm ở xe chứ không phải ở tay bạn
Không phải lần vọt nào cũng do cổ tay. Hãy nghi ngờ xe khi gặp những dấu hiệu sau:
- Vặn nhẹ mà xe không phản ứng, rồi bất ngờ ập tới. Bạn nên đọc bài về xe ga bị trễ ga khi vặn tay lái.
- Tay ga nặng bất thường, hoặc không tự trả về khi bạn buông.
Nếu ga không trả về, đừng cố vặn ngược bằng sức. Hãy bóp phanh đều bằng cả hai tay, tắt máy bằng công tắc khi xe đã chậm, dừng vào lề rồi báo lại cho người cho thuê. Với xe thuê, hãy thử xe ở chỗ vắng vài phút trước khi ra phố và nói ngay nếu thấy tay ga bất thường. Nếu chưa chắc dòng xe nào hợp lực tay của mình, bài về chọn xe tay ga thuê ở Hà Nội cho từng kiểu người lái sẽ giúp bạn so sánh.
Việc nên làm ngay lần lên xe tới
Trước khi nghĩ đến phố đông, hãy dành mười phút đầu tiên của buổi lái chỉ để tập một việc: vặn nhẹ, nhả ga, dừng, lặp lại. Khi cổ tay đã quen, phản xạ nhả ga sẽ đến trước nỗi sợ. Nếu cần chọn xe tay ga hợp tay cho lần đầu, bạn có thể gọi Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00, số 0942 467 674) để hỏi. Còn với những bài hướng dẫn rộng hơn, mục kinh nghiệm xe máy có đủ chủ đề cho người mới.