Chiều tan tầm, xe nối đuôi nhau leo lên cầu vượt rồi đứng khựng giữa dốc. Lúc này xe ga khởi hành trên dốc mới là bài thử thật sự: nhả phanh sớm thì xe trôi lùi vào người phía sau, vặn ga mạnh thì xe vọt lên chạm xe trước. Bài này nói rõ dừng thế nào, giữ phanh ra sao, vặn ga và nhả phanh theo thứ tự nào để xe không tụt lùi.
Vì sao xe tay ga dễ trôi lùi khi dừng giữa dốc
Xe số có thể nằm yên trên dốc nhờ gài số một rồi giữ phanh. Xe tay ga thì không có cần số nào khóa bánh sau lại. Lực từ máy truyền xuống bánh nhờ bộ ly hợp ly tâm: máy nổ ở vòng tua thấp thì ly hợp chưa ăn, bánh sau gần như tự do. Lên dốc thì trọng lượng xe cộng người kéo cả hệ thống lùi xuống ngay khi bạn nhả phanh.
Vậy nên chuyện xe ga bị tụt dốc khi dừng không phải do xe hỏng, mà là đặc tính của loại xe này. Người mới thường mắc cùng một lỗi: nhả phanh trước rồi mới đi tìm ga. Khoảng hở ngắn đó đủ để xe trôi lùi một đoạn, mà ở cầu vượt Hà Nội phía sau thường chỉ còn vài gang tay.
Dừng giữa dốc cầu vượt: chừa khoảng trống và giữ phanh chắc
Muốn khởi hành êm thì phải dừng đúng ngay từ đầu. Việc dừng giữa dốc cầu xe tay ga có ba điểm cần nhớ.
Chừa khoảng trống phía trước. Đừng áp sát đuôi xe trước chỉ vì sợ bị chen. Nếu xe bạn trôi lùi một chút lúc khởi hành thì còn chỗ, còn xe trước tụt lại thì bạn cũng có thời gian phản ứng. Hơi lệch chéo một chút so với xe trước để có đường thoát cũng là thói quen tốt.
Dừng hẳn bằng phanh, đừng dừng bằng ga. Phần lớn xe ga có tay phanh trái tác động bánh sau và tay phải tác động bánh trước, một số dòng có phanh liên kết nên bóp một tay đã ăn cả hai bánh. Khi vừa dừng, bóp cả hai tay cho chắc. Sau khi xe đã đứng vững, giữ bằng tay phanh trái và để tay phải rảnh ở tay ga. Nếu dốc gắt mà một tay chưa đủ giữ thì cứ giữ cả hai cho đến khi dòng xe nhúc nhích.
Ngồi thẳng, chân chạm đất vững. Một chân chống xuống mặt đường, thân xe thẳng đứng, không nghiêng sang bên. Xe nghiêng mà trôi lùi thì rất khó cứu. Đèn phanh sáng cũng giúp người phía sau biết bạn đang đứng.
Xe ga khởi hành trên dốc: từng bước phanh, ga, nhả
Khi dòng xe phía trước bắt đầu di chuyển, hãy làm theo thứ tự sau.
-
Quan sát trước. Nhìn xe trước đã nhích thật chưa, liếc gương xem xe sau và người đi bộ trèo lên mép cầu có sát không. Cần chuyển hướng thì bật xi nhan lúc này.
-
Vẫn giữ phanh trái, vặn ga nhẹ. Tay phải vặn dần cho máy gằn lên một chút. Bạn sẽ nghe tiếng máy đổi và cảm giác thân xe hơi muốn tiến về trước. Đó là lúc ly hợp bắt đầu ăn.
-
Nhả phanh từ từ, đồng thời thêm ga. Buông tay phanh như nới một sợi dây chứ không thả bung. Xe sẽ đứng im rồi nhích lên. Để phanh lê nhẹ trong giây đầu là bình thường, nhưng đừng ép lâu vì má phanh nóng lên và xe ì ạch.
-
Khi xe đã nhích, mới đưa chân lên ván. Chân vẫn nằm sẵn ở mặt đường cho đến khi xe tự đi, rồi hãy nhấc lên.
-
Giữ ga đều qua đoạn gắt nhất. Đừng tăng ga ào ào ngay sau khi nhả phanh. Qua khỏi chỗ dốc gắt, dòng xe rộng ra thì hãy tăng dần.
Quan trọng nhất là thứ tự: ga có lực rồi mới nhả phanh hết. Làm ngược lại thì xe tụt, làm quá tay thì xe vọt.
Những lỗi khiến xe tụt lùi hoặc vọt lên
Đi kèm nhiều bạn mới tập chạy xe ga, mình thấy lỗi hay xoay quanh vài chuyện sau.
-
Nhả hết phanh rồi mới vặn ga. Đây là lỗi nặng nhất, và cũng là nguyên nhân chính của việc xe trôi lùi vào người phía sau.
-
Hoảng, vặn ga quá mạnh. Vì sợ tụt mà bóp ga mạnh, xe bật lên, tay lại vội bóp phanh gấp. Người ngồi sau cũng bị ngả theo.
-
Nhìn xuống bánh trước. Mắt nhìn xuống thì thân xe cũng lạng theo. Hãy nhìn thẳng về phía trước, nhìn khoảng trống giữa các xe.
-
Tay phanh quá nhạy hoặc quá lỏng. Nếu thấy xe vẫn nhích dù đã bóp hết cỡ, hoặc tay phanh có cảm giác lạ, xe rung khi phanh mạnh, đừng cố chịu. Bạn có thể đọc thêm kiểm tra gì trước khi xe tay ga rung lúc phanh gấp để biết các điểm hay gặp.
-
Ga bò chậm không đều. Nếu xe cứ giật hoặc ì khi bạn vặn ga rất nhẹ, khó tìm được điểm ly hợp bắt, hãy xem bài về dấu hiệu cần kiểm tra khi xe ga bò chậm. Khởi hành trên dốc rất cần ga mượt ở vòng tua thấp.
Một chiều mưa ở cầu vượt: khi mặt đường trơn và xe chết máy
Hình dung đoạn dốc lên cầu vượt khu Ngã Tư Sở vào chiều mưa. Mặt đường bóng nước, vạch sơn trơn, xe tải nhỏ phía trước nhích từng đoạn ngắn. Ở đây có hai điều cần đổi so với ngày khô.
Thứ nhất, nới thêm khoảng cách. Bánh xe dễ trượt hơn nên bạn cần nhiều chỗ hơn để xử lý. Thứ hai, khởi hành thật chậm và đều. Mặt ướt không chịu được cú ga bốc, bánh sau có thể quay trượt trên vạch sơn.
Còn nếu máy xe bất ngờ tắt giữa dốc, đừng cuống. Giữ chặt phanh, cả hai tay nếu cần, rồi đề lại. Nhiều xe ga cho đề nổ thường chỉ khi bạn đang bóp phanh, nên tay phanh nhả ra là chưa đề được. Nổ máy xong thì quay lại các bước khởi hành bình thường. Nếu xe phía sau đã dí quá sát, hãy giơ tay ra hiệu để người đó nhận ra bạn đang xử lý xe, thay vì nhả phanh vội để nhích.
Tập trước khi vào giờ cao điểm
Kỹ năng này chỉ thuộc khi tay đã quen. Hãy chọn một đoạn dốc thoải, vắng xe, thử vài lần: dừng giữa dốc, giữ phanh trái, vặn ga nhẹ rồi nhả phanh. Mỗi dòng xe ga có độ nhạy ga và độ ăn phanh khác nhau, nên quen tay với xe mình đang chạy là điều cần làm đầu tiên. Nếu bạn thuê xe ga của Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, đừng ngại dành ít phút đầu làm quen ga và phanh ở đoạn đường vắng gần chỗ nhận xe trước khi đi cầu.
Khi đã quen khởi hành lên dốc, bạn nên xem tiếp chiều ngược lại: dùng phanh thế nào khi xe ga xuống dốc dài. Lên dốc giữ ga, xuống dốc giữ phanh, là hai nửa của cùng một kỹ năng.
Lần tới khi kẹt giữa cầu vượt, hãy thử đúng công thức: giữ phanh trái, vặn ga nhẹ, nhả phanh chậm. Muốn đọc thêm các bài về dòng xe này, ghé chuyên mục xe tay ga, hoặc quay lại mục xe máy để xem các hướng dẫn khác.