Ngõ nhà trọ ở Hà Nội hiếm khi rộng hơn vài sải tay, lại đầy xe dựng sát tường, dây điện võng thấp và trẻ con chạy ra bất ngờ. Xe ga đi ngõ nhỏ khác hẳn xe ga chạy ngoài phố: tốc độ gần bằng đi bộ, và đó lại là lúc xe dễ giật, dễ chao nhất. Bài này đi qua từng thao tác ở tốc độ bò: giữ ga, dùng phanh sau, tính chiều rộng gương, nhường người đi bộ và quay đầu khi hết chỗ.
Vì sao xe ga đi ngõ nhỏ hay bị giật
Xe tay ga truyền lực qua bộ ly hợp tự động, và ở vòng tua thấp bộ này chưa ăn hẳn. Chỉ cần vặn thêm một chút, chiếc xe đang ì bỗng lao lên nửa mét. Người quen xe số hay giữ phản xạ cũ là nhả ga hẳn rồi vặn lại, kết quả là xe ì rồi vọt, ì rồi vọt.
Trong ngõ rộng hai ba mét, nửa mét ấy đủ để chạm gương xe đang dựng bên cạnh hoặc cọ vào cánh cổng sắt. Vì thế, khi chạy xe tay ga trong ngõ hẹp, mục tiêu không đơn giản là đi chậm mà là đi đều.
Giữ ga nhẹ và đều bằng cổ tay thả lỏng
Hãy bắt đầu từ tư thế: ngồi thẳng lưng, vai thả lỏng, khuỷu tay hơi cong. Tay cầm ga cứng đờ sẽ truyền mọi cú xóc của mặt đường vào ga, và xe giật theo từng nhịp.
Để tìm mức ga phù hợp, vặn từ từ cho đến lúc xe vừa bắt đầu nhích rồi dừng tay ở đó, đừng vặn thêm. Hãy tập tìm điểm này ở khoảng sân rộng trước, vì vào ngõ rồi mới dò thì đã muộn.
Vài thói quen giúp ga ổn định hơn:
- Nhìn xa hơn bánh trước một đoạn, vào chỗ bạn muốn xe đi tới.
- Gặp nền gạch lồi lõm hay nắp cống, giữ nguyên ga để giảm xóc làm việc, đừng thả ga rồi vặn lại giữa chừng.
- Gác hờ ngón trỏ và ngón giữa lên cả hai tay phanh để phản ứng kịp.
Nếu bạn đã giữ ga êm tay mà xe vẫn ì rồi vọt bất thường, hãy xem dấu hiệu cần kiểm tra khi xe tay ga khó giữ ga đều lúc bò chậm để biết lỗi nằm ở tay lái hay ở xe.
Phanh sau là cần ga thứ hai
Xe ga có hai tay phanh: tay phải điều khiển phanh trước, tay trái điều khiển phanh sau. Ở tốc độ bò, phanh trước là thứ nên dè chừng, vì bóp nhanh một cái là đầu xe chúi xuống và ghi đông giật sang một bên đúng lúc bánh trước đang lách. Phanh sau êm hơn nhiều, nên thành công cụ chính để điều tốc.
Kỹ thuật là giữ ga ở mức ổn định, tay trái kéo nhẹ phanh sau để kiềm xe. Lực kéo của máy và lực kiềm của phanh ngược nhau nên xe vẫn có đà mà không vọt. Cần chậm hơn thì kéo phanh sau nhiều hơn một chút, không cần đụng đến ga.
Có hai lưu ý nhỏ:
- Một số dòng xe ga có phanh liên kết, kéo tay trái là ăn cả một phần phanh trước. Mức ăn khác nhau theo từng dòng, nên hãy thử vài lần ở chỗ rộng.
- Gạch lát ở sân khu tập thể sau mưa thường trơn vì rêu và bụi. Trên nền ấy, hãy kéo phanh nhẹ hơn nữa vì bánh sau dễ trượt.
Né gương, ghi đông và những thứ nhô ra trong ngõ
Điểm rộng nhất của xe ga thường là hai đầu gương hoặc hai đầu tay lái, không phải thân xe. Quy tắc dễ nhớ: gương qua được thì thân xe qua được. Trước đoạn hẹp, hãy ước lượng khe hở bằng mắt, và nếu thấy gương sát gần chạm thì dừng lại.
Khi len, giữ ghi đông thẳng và hạn chế đánh lái nhiều. Muốn tránh vật gì, hãy nhìn vào khoảng trống bên cạnh chứ không nhìn chằm chằm vào vật đó, vì mắt nhìn đâu xe thường đi về đó.
Những thứ hay nhô ra trong ngõ gồm gương và tay lái xe khác dựng sát tường, xe đạp, chậu cây, dây phơi và cánh cửa nhà trọ vừa mở bất ngờ. Ở các khu tập thể kiểu cũ như quanh Kim Liên hay Thanh Xuân, lối đi nhiều khi chỉ còn một làn vì hai bên dựng đầy xe, và gương chạm gương có thể làm đổ dây chuyền cả hàng xe.
Gặp người đi bộ và xe ngược chiều giữa lối hẹp
Điều khó nhất của ngõ nhỏ là bạn không thấy trước. Hãy giảm ga và đặt sẵn tay trái lên phanh sau ở góc rẽ, cổng nhà mở, cửa hàng tạp hóa và khoảng sân nơi trẻ con chơi, xem mỗi chỗ ấy như một ngã tư nhỏ.
Với người đi bộ
Bạn là bên cần nhường. Chậm lại phía sau họ, bóp còi một tiếng ngắn nhẹ hoặc nói “cho em đi nhờ” rồi chờ họ nép. Tránh bóp còi dồn dập vì tiếng vang giữa hai bức tường dễ làm người ta giật mình.
Đừng len khi chưa thấy họ nhận ra mình. Nếu cần, dừng hẳn, chân chạm đất rồi đợi. Với trẻ nhỏ và người lớn tuổi, hãy chậm hơn nữa.
Với xe ngược chiều
Hai xe không thể cùng qua một đoạn chỉ vừa một làn. Thường thì bên nào đứng gần chỗ rộng hơn, như ngã ba ngõ nhánh hay mặt tiền quán trống, sẽ dừng nhường bên kia. Hãy dừng sớm để người kia thấy bạn đã dừng. Một cái gật đầu thường nhanh hơn mọi tiếng còi.
Khi đi tiếp sau lúc dừng, hãy nhả phanh sau từ từ rồi mới thêm ga nhẹ. Nhả phanh đột ngột lúc ga còn giữ là cách xe vọt lên.
Quay đầu và lùi xe khi ngõ cụt
Xe tay ga không có số lùi. Nếu phải lùi một đoạn ngắn, ngồi trên yên, hạ hai chân chạm đất rồi đẩy xe lùi chậm, mắt nhìn phía sau. Đoạn quá chật hoặc dốc thì nên xuống xe dắt bộ.
Muốn quay đầu, chọn chỗ rộng nhất trong tầm mắt, thường là ngã ba ngõ hoặc khoảng sân trống trước cổng:
- Dừng hẳn sát một bên ngõ, nhìn kỹ hai phía.
- Đánh hết lái về phía sẽ quay.
- Giữ ga rất nhẹ, tay trái giữ nhịp bằng phanh sau để xe nhích vòng thật chậm.
- Mắt nhìn về hướng sẽ đi, không nhìn vào bức tường trước mặt.
Nếu một lần chưa đủ chỗ, đừng cố. Dừng, đẩy xe lùi một chút rồi quay tiếp.
Tập một buổi cho quen tay trước khi vào ngõ nhà trọ
Cách nhanh nhất để quen xe là tập trước ở chỗ vắng, chứ đừng học trong ngõ có người qua lại. Đặt hai chiếc hộp giấy cách nhau hơi hẹp, rồi tập chạy qua thật chậm, dừng giữa chừng và quay đầu. Vài lượt là tay phải quen giữ ga, tay trái quen phanh sau.
Khi vào ngõ thật, hãy dừng ở đầu ngõ một nhịp để nhìn hết lối đi. Việc giữ khoảng cách khi ra phố đông được nói kỹ trong bài mẹo lái xe ga giữ an toàn trong phố đông, còn nếu còn phân vân chọn dòng xe cho khu nhà trọ, bài thuê xe tay ga hợp với ai sẽ giúp bạn cân nhắc.
Nguyên tắc gói gọn trong ba ý: ga đều, phanh sau, nhìn vào khoảng trống chứ không nhìn vào vật cản. Các bài cùng chủ đề nằm ở chuyên mục xe tay ga, còn góc nhìn rộng hơn về xe máy ở Hà Nội có tại mục xe máy. Nếu cần một chiếc xe ga vừa tay để thử, bạn có thể hỏi Nguyễn Tú qua số 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00.