Cách phanh xe đạp điện êm, không chúi đầu khi có người hoặc xe băng ngang bất ngờ, là kỹ năng nhiều người chỉ nghĩ tới khi đã quá muộn. Bạn đang chạy chậm giữa buổi sáng ở khu phố cổ Hà Nội thì một người bước xuống lòng đường, hoặc một chiếc xe máy lao ra từ ngõ nhỏ. Tay bạn bóp phanh theo phản xạ, xe khựng lại, người chúi tới và bánh trước rung lên. Bài này trả lời ba câu hỏi: bóp phanh nào trước, nhả thế nào, giữ thăng bằng ra sao, viết cho người mới chạy và người lớn tuổi.
Vì sao xe đạp điện chúi đầu khi phanh gấp
Khi xe giảm tốc, người và xe vẫn muốn lao tới theo đà cũ. Sức nặng dồn về bánh trước, bánh sau nhẹ đi, còn thân người bị đẩy vào tay lái. Đó là cảm giác chúi đầu mà ai mới tập cũng gặp.
Xe đạp điện thường nặng hơn xe đạp thường vì có pin và động cơ, nên đà lớn hơn và cần bóp phanh sớm hơn, êm hơn. Nặng bao nhiêu, pin đặt ở đâu thì tùy xe, tùy hãng.
Phanh gấp xe đạp điện còn có cái bẫy riêng là tay ga. Khi hoảng, bàn tay có xu hướng siết chặt, mà ở nhiều xe tay phải chính là tay vặn ga. Xe có thể vừa bị hãm vừa được tiếp lực nên dừng lâu hơn bạn tưởng. Vì thế nhả ga phải đến trước cả phanh.
Phanh trước hay phanh sau: bóp cái nào trước
Câu hỏi xe đạp điện bóp phanh trước hay sau làm nhiều người lúng túng vì mỗi người chỉ một kiểu. Với người mới, câu trả lời gọn là bóp cả hai tay phanh gần như cùng lúc, nhẹ ở đầu rồi tăng dần. Nếu phải kể thứ tự, hãy để phanh sau vào trước một nhịp rất ngắn cho xe ổn định, rồi phanh trước vào ngay sau.
Vì sức nặng đã dồn về phía trước như trên, bánh trước là bánh bám đường nhiều nhất và gánh phần lớn việc hãm. Nhưng bóp phanh trước thật mạnh và đột ngột thì bánh dễ khựng, người bị hất về trước. Ngược lại, chỉ dùng phanh sau thì xe dừng chậm, bánh sau dễ trượt, nhất là khi đường ướt.
Tay nào điều khiển bánh nào còn khác nhau tùy xe, tùy hãng, nên đừng đoán. Trước khi ra phố, hãy giữ xe đứng yên trên nền phẳng, bóp thử từng tay rồi đẩy nhẹ xe để biết bánh nào bị hãm. Một số xe có cảm biến cắt điện khi bóp phanh, một số không, nên đừng coi đó là chỗ dựa.
Nếu thuê xe, hãy hỏi người cho thuê cách phanh của chiếc xe bạn nhận, và đừng tự chỉnh dây hay má phanh. Người mới chưa biết loại xe nào hợp với mình có thể đọc thêm trong chuyên mục xe đạp điện.
Cách phanh xe đạp điện êm từng bước khi có người băng ngang
Hãy hình dung một buổi chiều bạn đạp quanh Hồ Tây, người tập thể dục bất ngờ rời lối đi và bước ngang đường, chỉ còn một khoảng ngắn để xử lý. Nếu định đi vòng này, hãy xem trước đường đi và chỗ dừng nghỉ khi đạp xe điện quanh Hồ Tây buổi chiều.
Các bước, theo thứ tự:
- Chuẩn bị từ trước. Ở đoạn dễ có người băng ngang, chạy chậm và đặt hờ ngón trỏ, ngón giữa lên hai cần phanh.
- Nhả ga, ngừng đạp. Làm ngay khi thấy người có dấu hiệu bước ra, đừng đợi họ đặt chân xuống đường.
- Bóp nhẹ cả hai tay. Theo thứ tự đã nói ở trên, rồi tăng lực dần theo khoảng cách còn lại.
- Nhìn vào khoảng trống sau lưng họ. Xe thường đi theo hướng mắt nhìn, nên nhìn chằm chằm vào người băng ngang dễ khiến tay lái lạc về phía đó.
- Báo hiệu khi đã giảm tốc. Một tiếng chuông hoặc còi ngắn giúp người kia nhận ra bạn, nhưng đừng để tay bận bấm còi mà quên phanh.
- Dừng và chờ họ qua hẳn. Người đi bộ thường chậm hoặc đổi ý giữa chừng, nên chỉ nhả phanh khi đường phía trước thật trống.
Nếu là xe máy lao ra từ ngõ nhỏ, các bước vẫn vậy nhưng thời gian ít hơn. Hãy giảm tốc ngay khi thấy đầu xe nhô khỏi miệng ngõ và coi như người lái chưa nhìn thấy bạn.
Giữ thăng bằng và nhả phanh để xe không giật
Một nửa chuyện phanh êm nằm ở tư thế ngồi. Ngồi thẳng lưng, hạ thấp trọng tâm và dồn nhẹ về phía sau yên, hai khuỷu tay hơi gập thay vì khóa thẳng. Bàn tay nắm vừa đủ vững, đừng siết cứng, vì siết cứng làm cú bóp phanh giật cục. Nếu xe có bàn đạp, giữ hai bàn đạp ngang nhau để chân không vướng khi dừng.
Mắt nhìn xa, đầu ngẩng. Đừng bẻ lái gấp khi đang phanh mạnh, vì bánh xe vừa phải gánh lực hãm vừa phải đổi hướng nên rất dễ trượt. Nếu thấy bánh trước bắt đầu trượt hoặc xe rung, hãy nhả nhẹ tay phanh trước rồi bóp lại từ từ.
Còn chuyện nhả: khi xe sắp dừng, nới dần tay phanh trước để xe khỏi giật cục ở phút cuối, giữ nhẹ phanh sau cho đến khi xe đứng hẳn. Chỉ đặt chân xuống khi xe đã dừng. Yên nên chỉnh sao cho bàn chân chạm đất được lúc dừng, và chỉnh trước khi lăn bánh.
Với người lớn tuổi hoặc người mới quen xe, hãy chừa thêm khoảng đệm: chạy chậm hơn mức bạn thấy tự tin và bóp phanh sớm hơn một nhịp.
Đường trơn, giỏ nặng, phố đông: phanh khác đi thế nào
Mặt đường ẩm, lá rụng ướt hay vệt dầu loang đều làm bánh dễ trượt. Lúc này hãy bóp nhẹ hơn và sớm hơn, chia lực cho cả hai tay, tránh bóp mạnh phanh trước. Phần lưu ý riêng cho đường trơn và tầm nhìn kém có trong bài đạp xe điện khi mưa phùn.
Giỏ trước chất đồ nặng khiến đầu xe nặng, và khi phanh gấp đồ dồn về trước làm xe chúi nhiều hơn. Hãy đặt đồ nặng thấp, chia đều, đừng dồn hết vào giỏ; chở được bao nhiêu còn tùy xe, tùy hãng. Với người lớn tuổi hay xách giỏ đi chợ, bài thuê xe đạp điện và chạy an toàn khi đi chợ có thêm lưu ý.
Ở chỗ đông như cổng trường giờ tan học hay đầu chợ buổi sáng, hãy chỉ chạy nhanh đến mức dừng gọn được trong đoạn đường mình nhìn rõ, và giảm tốc từ trước khi thấy trẻ con hay người xách đồ chực băng qua.
Nếu tay phanh bóp sâu bất thường, có tiếng rít kéo dài hoặc xe giảm tốc kém hơn mọi khi, hãy dừng ở chỗ an toàn. Đừng tự tháo hay chỉnh bộ phận phanh; nhờ thợ kiểm tra, còn xe thuê thì báo cửa hàng cho thuê trước khi chạy tiếp.
Tập phanh ở chỗ vắng trước khi ra phố
Phản xạ phanh êm không đến từ việc đọc mà từ tập. Chọn một khoảng sân hoặc bãi đất rộng ít người, chạy thật chậm, nhả ga rồi bóp hai tay tăng dần cho tới khi dừng. Lặp lại vài lượt, mỗi lượt thử nhả cuối cho êm hơn lượt trước. Khi đã quen, tăng tốc nhích lên một chút, vẫn trong mức bạn kiểm soát được.
Nếu bạn muốn thuê xe đạp điện để tập, hãy liên hệ Nguyễn Tú qua số 0942 467 674 để xác nhận giá hiện tại và tình trạng xe. Sau khi quen tay, mục xe máy của blog còn nhiều hướng dẫn thuê và đi xe khác ở Hà Nội.