Chuyện đạp xe điện khi ô nhiễm không khí không chỉ có hai đáp án “đi” hoặc “ở nhà”. Một sáng mùa khô, phố Hà Nội phủ màu đục như sương, cổ họng hơi rát, điện thoại báo không khí ở mức xấu mà bạn đã hẹn đi loanh quanh bằng xe đạp điện. Điều quyết định là đi bao lâu, lúc nào, đường nào và che chắn ra sao. Bài thuộc cụm xe đạp điện của blog, dành cho cả người ở Hà Nội lẫn du khách vừa đến.
Đạp xe điện khi ô nhiễm không khí: nên đi hay nên hoãn
Trước khi dắt xe ra cửa, hãy tự hỏi ba điều.
Một, không khí hôm nay xấu đến đâu và đang tốt lên hay tệ đi? Hãy xem mức cảnh báo của chỉ số chất lượng không khí (AQI) trên ứng dụng bạn tin cậy, cùng xu hướng vài giờ tới thay vì một con số lẻ.
Hai, bạn ở ngoài đường bao lâu? Một vòng ngắn quanh khu mình ở khác xa chuyến rong ruổi cả ngày, vì ở ngoài càng lâu, bụi hít vào càng nhiều.
Ba, ai đang đi? Người có bệnh hô hấp, dị ứng hay tim mạch, người lớn tuổi và trẻ nhỏ thường nhạy cảm hơn với bụi mịn; nếu thuộc nhóm này, hãy hỏi bác sĩ trước. Bài này chỉ để tham khảo, không thay thế ý kiến nhân viên y tế.
Bạn khỏe mạnh, mức cảnh báo chưa quá cao và chuyến đi ngắn thì có thể đi với đủ chuẩn bị bên dưới. Còn khi mức cảnh báo rất cao, hoặc vừa mở cửa đã cay mắt rát họng, hãy dời lịch: chuyến đạp xe dời được, sức khỏe thì khó bù.
Xe đạp điện ngày ô nhiễm Hà Nội: hít bụi nhiều nhất ở đâu
Trong nhà hay trong ô tô, bạn còn có cửa kín. Trên xe đạp điện, bạn thở chung bầu không khí với cả dòng xe, ngay sát những ống xả. Có ba chỗ nên để ý.
- Điểm chờ đèn đỏ: ở ngã tư đông, cả hàng xe nổ máy dồn khói về phía bạn, vài chục giây chờ cũng đủ hít kha khá.
- Lúc đạp gắng sức: đạp nhanh hay leo dốc cầu vượt làm bạn thở dồn, hít sâu và kéo thêm bụi vào phổi. Một số xe có chế độ trợ lực để đạp nhẹ hơn; tùy xe, tùy hãng, hãy hỏi người cho thuê cách dùng.
- Đoạn đường bụi: công trường, mặt đường vỡ hay xe chở vật liệu vừa chạy qua đều cuốn bụi lên.
Chọn khung giờ đạp xe khi không khí kém
Nhiều ngày mùa khô, bụi mịn thường dày hơn vào sáng sớm và tối muộn, lúc không khí ít xáo động mà xe cộ lại đông. Đầu giờ chiều, khi nắng lên và gió khuấy nhiều hơn, không khí thường thoáng hơn, nhưng mỗi ngày mỗi khác nên chỉ coi đó là gợi ý.
Hình dung một du khách có trọn ngày ở Hà Nội, định đạp quanh Hồ Tây buổi sáng rồi vào phố cổ buổi chiều. Gặp ngày không khí xấu, người ấy nên đảo kế hoạch: sáng dành cho các điểm trong nhà, đầu giờ chiều mới đạp một vòng ngắn quanh hồ, lúc tan tầm đặc khói thì gửi xe rồi đi bộ.
Vài cách làm thực tế:
- Xem lại chỉ số ngay trước lúc đi, và giữa chuyến nếu đi lâu.
- Tránh giờ đi làm buổi sáng và giờ tan tầm, khi các trục lớn dày khói xe.
- Chia chuyến dài thành vài đoạn ngắn, nghỉ trong nhà giữa các đoạn.
Ai quen ra chợ từ tờ mờ sáng, như trong chuyện thuê xe đạp điện đi chợ đầu ngày, nên nhớ khung giờ ấy bụi nền thường dày hơn.
Tuyến đường ít khói bụi hơn trong nội thành
Chọn đường quan trọng không kém chọn giờ. Hãy ưu tiên đường rộng, ít ngã tư, ít xe tải; thà chọn tuyến dài hơn một chút nhưng ít đèn đỏ còn hơn tuyến ngắn nhất xuyên qua các nút giao đông.
Khu quanh hồ là gợi ý quen thuộc: mặt nước và hàng cây thường làm không khí thoáng hơn, đường quanh Hồ Tây lại khá rộng, ít phải rẽ. Dù vậy, chiều cuối tuần hay giờ tan tầm các đoạn này vẫn đông, đừng mặc định là sạch.
Đoạn đê ven sông Hồng nhìn thoáng, nhưng chỗ nào có xe tải qua lại hay mặt đường vỡ thì vẫn bụi, lại vắng người nếu bạn gặp sự cố. Hãy để dành cho ngày không khí khá hơn.
Khu phố cổ thì ngược lại: ngõ hẹp, người đông, xe máy đi sát nhau, khói dễ đọng giữa hai dãy nhà. Nếu định rong chơi ở đó, hãy đi chậm, chia quãng ngắn; chuyện thuê xe đạp điện đi phố cổ có tiện không đã có bài bàn riêng. Hầm chui thường giữ khói lâu hơn, và đừng bám sát đuôi xe buýt hay xe tải.
Khẩu trang khi đạp xe và đồ che chắn cần mang
Khẩu trang vải mỏng hay loại y tế thông thường chủ yếu giữ bụi lớn, còn bụi mịn lọt qua khá nhiều. Loại ôm sát mặt, có nẹp mũi và ghi rõ khả năng lọc bụi mịn trên bao bì sẽ tốt hơn; mức lọc tùy loại, nên đọc kỹ thông tin nhà sản xuất.
Khẩu trang chỉ phát huy tác dụng khi kín. Đeo xong, hãy bóp nẹp mũi theo sống mũi rồi thở ra thử xem khí có rò ở hai bên má không; kính mắt mờ hơi thường là dấu hiệu khí thoát qua chỗ hở ở sống mũi.
Khẩu trang khi đạp xe còn một điểm cần nhớ: loại ôm sát làm thở nặng hơn, nên đạp nhẹ, đừng cố tăng tốc. Nếu chóng mặt, khó thở hay tức ngực, hãy dừng xe ở chỗ an toàn, nghỉ và chỉ đi tiếp khi đã đỡ hẳn; chưa đỡ thì đừng đạp tiếp, hãy nhờ người giúp và gặp nhân viên y tế.
Ngoài khẩu trang, bạn nên mang:
- Kính ôm mắt hoặc kính che gió để bớt cay mắt.
- Áo dài tay màu sáng và khăn mỏng quấn cổ; màu sáng giúp người khác thấy bạn rõ hơn trong bụi mù.
- Khẩu trang dự phòng để thay khi bị ẩm, bẩn hoặc thấy thở khó hơn lúc đầu, cùng chai nước và vài tờ khăn giấy.
Đi chậm, giữ pin dư và việc làm sau chuyến đi
Bụi mù làm tầm nhìn ngắn lại, người khác sẽ thấy bạn muộn hơn bạn nghĩ. Nếu xe có đèn trước và đèn hậu, hãy bật cả ban ngày, giảm tốc và giữ khoảng cách rộng hơn với xe phía trước.
Với xe điện, hãy xem mức pin trước khi đi và để dư cho cả lượt về, vì hết điện giữa khói bụi là tình huống khó chịu nhất; mức pin dùng được bao lâu tùy xe, tùy hãng. Nếu xe nóng bất thường, có mùi khét hay tiếng kêu lạ, hãy dừng ở chỗ an toàn, tắt xe, không tự mở hoặc sửa pin, rồi báo cửa hàng cho thuê để hỏi hướng xử lý. Những lưu ý chung khi thuê xe có trong bài thuê xe đạp điện ở Hà Nội lưu ý gì.
Về tới nơi, hãy rửa mặt, rửa tay, thay áo và uống nước; nếu ho hoặc khó thở kéo dài, hãy gặp nhân viên y tế.
Lần tới thấy trời đục, hãy đi theo thứ tự: xem chỉ số, quyết định đi hay hoãn, chọn giờ, chọn đường rồi mới đeo khẩu trang. Nếu định thuê xe đạp điện ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, hãy liên hệ 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00 để xác nhận giá và tình trạng xe hiện tại. Các hướng dẫn khác có trong chuyên mục xe máy của blog.