Vừa nhận xe đạp điện, bạn leo lên thấy cũng ổn, vậy mà đạp được một đoạn là đầu gối nhức, lưng dưới mỏi, hai bàn tay tê dần. Đừng vội trách sức mình, vì nhiều khi chiếc yên vẫn đang để theo chiều cao của người dùng trước. Chỉnh yên xe đạp điện cho vừa người chỉ mất vài phút, miễn là làm đúng thứ tự. Dưới đây là cách nhận ra yên sai, chỉnh riêng cho người thấp và người cao, rồi tới tay lái và tư thế ngồi.
Gối và lưng đang báo gì về chiếc yên của bạn
Cơ thể thường báo yên sai khá rõ:
- Yên thấp quá: đầu gối gập sâu ở điểm cao nhất của vòng đạp, cơn nhức hay dồn ra phía trước gối và đùi mau mỏi.
- Yên cao quá: hông nhấc lên rồi lắc sang hai bên theo từng vòng đạp, bạn đau phía sau gối hoặc lưng dưới, mũi chân phải với mới chạm bàn đạp.
Đau gối, đau lưng còn có nhiều nguyên nhân khác, nên các gợi ý trong bài chỉ mang tính phổ thông và không thay thế ý kiến nhân viên y tế. Nếu đang có chấn thương hoặc đau kéo dài, hãy hỏi người có chuyên môn trước khi đạp xe nhiều.
Cách chỉnh yên xe đạp điện cho vừa chân
Hãy chỉnh theo từng bước, mỗi lần chỉ đổi một chút:
- Mang đúng giày hoặc dép bạn sẽ đi cả chuyến, dựng xe thẳng, tựa vào tường hoặc nhờ người giữ.
- Ngồi lên yên, đặt gót chân lên bàn đạp đang ở điểm thấp nhất. Chân nên gần duỗi thẳng mà không gồng, hông không bị đẩy nghiêng.
- Chuyển phần bàn chân sát gốc ngón lên bàn đạp, đầu gối sẽ chùng nhẹ. Đó thường là độ cao dễ chịu cho cả gối lẫn lưng.
- Nới cùm yên (cái kẹp giữ cọc yên, tức thanh trụ đỡ yên), nâng hoặc hạ một chút rồi siết lại và ngồi thử. Cùm có loại gạt tay, có loại cần dụng cụ, tùy xe và tùy hãng.
- Siết xong, thử xoay và nhấn mạnh lên yên. Yên còn tụt hoặc xoay thì đừng chạy.
Trên cọc yên thường có vạch giới hạn khắc sẵn, không nên kéo yên cao vượt vạch đó. Cùm cần dụng cụ thì với xe thuê hãy nhờ cửa hàng làm giúp. Mỗi dòng xe một khác nên bài chỉ nêu nguyên tắc chung; mục xe đạp điện còn nhiều hướng dẫn khác về thuê và chạy.
Xe đạp điện cho người thấp: hạ yên đến đâu thì vừa
Hình dung một bạn nữ người nhỏ nhắn thuê xe đi loanh quanh khu phố cổ, nơi ngõ hẹp và đèn đỏ nối nhau. Bạn ấy hạ yên thật thấp để hai bàn chân chạm đất cho yên tâm. Dừng đèn đỏ thì vững, nhưng chưa tới ngã tư kế tiếp, đầu gối đã mỏi vì gập quá sâu ở mỗi vòng đạp.
Với xe đạp điện cho người thấp, cách dung hòa là chỉnh yên theo độ thoải mái khi đạp, rồi tập cách dừng khác đi: sắp dừng thì nhấc người trượt khỏi yên để bàn chân chạm đất, đừng ngồi nguyên rồi với chân xuống. Xe đạp điện thường nặng hơn xe đạp thường, nên chân chưa đứng vững thì đừng nghiêng xe.
Khung xe cũng quan trọng. Khung thấp, dễ bước qua thường hợp người nhỏ hơn khung cao, nhưng mỗi xe mỗi khác, tùy hãng, nên hãy nói chiều cao của mình ngay khi hỏi thuê. Với người lớn tuổi hay đau gối, chuyện người cao tuổi đi xe đạp điện buổi sáng cũng đáng đọc thêm.
Người cao: nâng yên, lùi yên và giữ đúng vạch giới hạn
Giờ đổi sang một anh cao ráo đạp một vòng quanh Hồ Tây. Đi được nửa vòng, đầu gối anh gần chạm tay lái ở mỗi vòng đạp, lưng thì khom vì ghi đông quá thấp. Nguyên nhân thường là yên để quá thấp, hoặc khung xe hơi nhỏ so với người.
Người cao nên nâng yên theo các bước ở trên. Nếu xe cho trượt yên tới lui (tùy xe), lùi yên về sau một chút giúp đùi dài có chỗ, đầu gối đỡ chạm tay lái. Dù vậy vẫn phải giữ đúng vạch giới hạn trên cọc yên, vì kéo vượt vạch có thể làm hỏng cọc yên hoặc khung, dễ gây nguy hiểm.
Yên đã chạm vạch mà chân vẫn còn cong nhiều thì khả năng cao là khung xe quá nhỏ; hãy hỏi cửa hàng về khung lớn hơn hoặc cọc yên dài hơn, đừng cố chịu.
Tư thế ngồi khi đạp xe điện và vị trí tay lái
Ngồi lên xe, đặt tay lên ghi đông và tự hỏi ba điều. Khuỷu tay hơi chùng hay duỗi thẳng? Vai thả lỏng hay nhô lên gần tai? Cổ tay thẳng một đường với cẳng tay hay bị bẻ gập? Chỉ cần một câu trả lời sai thì nhiều khả năng tay lái đang xa, thấp hoặc nghiêng chưa hợp với bạn.
Người thấp hay gặp tay lái quá xa, người cao thì quá thấp. Nhiều xe cho nâng hoặc nghiêng tay lái, nhưng không phải xe nào cũng vậy, nên hãy hỏi cửa hàng thay vì tự nới ốc; riêng phanh thì càng không nên tự mày mò.
Về tư thế ngồi khi đạp xe điện, hãy ngồi trên hai xương ngồi (hai điểm xương nhô dưới mông), lưng thẳng tự nhiên, bụng gồng nhẹ, đầu gối hướng cùng chiều mũi chân thay vì xòe ra hay khép vào. Nắm tay lái vừa đủ chắc chứ đừng siết chặt. Những sáng gió mùa lạnh, bàn tay co cứng rất dễ nắm quá mạnh; bài về đạp xe điện giữ ấm tay chân ngày gió mùa nói thêm cách vừa ấm vừa cầm lái chắc. Nếu xe cho chọn mức trợ lực, mức vừa phải giúp vòng đạp nhẹ và đều, đỡ cho gối hơn là đạp nặng và chậm.
Chạy thử một vòng ngắn rồi mới chốt cách chỉnh
Đừng chỉnh một lần rồi đạp cả buổi. Hãy chạy thử vài phút trên đoạn đường vắng gần chỗ nhận xe, dừng lại, ghi nhận chỗ nào còn khó chịu rồi chỉnh thêm một chút.
Mẹo nhỏ: chụp ảnh cọc yên và vạch giới hạn để nhớ mức đã chỉnh. Hai người thay nhau dùng chung một xe thì mỗi người một ảnh, và chỉnh lại sau mỗi lần đổi.
Hãy dừng xe ở chỗ an toàn khi đau nhói, tê tay, chóng mặt, hoặc thấy yên, tay lái có dấu hiệu lỏng. Nghỉ, uống nước, giãn nhẹ rồi chỉnh lại; nếu vẫn đau thì nên đi khám. Với xe thuê, hãy báo cửa hàng trước khi tự xử lý yên, tay lái hay phanh.
Nói gì với cửa hàng trước khi nhận xe
Chỉ cần ba thông tin: chiều cao, chuyện đau gối hay đau lưng nếu có, và đoạn đường bạn định đi. Hỏi luôn xe có chỉnh được yên và tay lái không, giới hạn cọc yên ở đâu, có khung hợp với người thấp hoặc cao hơn không. Nếu thuê ở Nguyễn Tú, bạn có thể gọi 0942 467 674 hoặc ghé 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội trong giờ 09:00–21:00; giá và tình trạng xe đạp điện thì liên hệ để xác nhận.
Nếu còn phân vân xe đạp điện có hợp với việc đi lại trong phố không, bài khi nào đáng thuê xe đạp điện đi nội thành giúp bạn cân nhắc, còn nếu đang so với xe máy thì chuyên mục xe máy có nhiều bài để đối chiếu. Lần tới nhận xe, hãy dành vài phút đầu để chỉnh yên, kiểm tra lại tư thế tay lái và chạy thử một vòng ngắn trước khi ra đường lớn.