Bơm nitơ lốp xe máy là câu mời quen thuộc ở các tiệm vá xe: người thợ chỉ vào chiếc bình khí dựng ở góc tiệm và bảo lốp sẽ bền hơn, xe sẽ êm hơn. Nhiều người thuê xe dài ngày gật đầu cho xong, hoặc từ chối vì ngại tốn tiền mà không rõ mình có bỏ lỡ điều gì không. Bài này giải thích khí nitơ khác bơm hơi thường ở đâu, được gì và không được gì, để bạn trả lời bằng thông tin thay vì cảm tính.
Bơm nitơ lốp xe máy thực chất là bơm gì vào lốp
Không khí bạn vẫn bơm hằng ngày vốn đã phần lớn là nitơ, phần còn lại là oxy, hơi nước và một ít khí khác. Khí nitơ ở tiệm là khí đã được tách bớt oxy và hơi ẩm, nén sẵn trong bình hoặc tạo ra từ một máy chuyên dụng. Đó không phải chất lạ hay nguy hiểm, chỉ là loại khí sạch và khô hơn khí nén thông thường.
Cách làm thường là xả hết hơi trong lốp, nạp nitơ vào, có tiệm còn làm thêm vài lượt xả và nạp để đẩy bớt khí cũ ra. Công đoạn này lâu hơn bơm hơi thông thường và thường tính phí riêng, nên hãy hỏi rõ trước khi đồng ý.
Nitơ và bơm hơi thường khác gì
Nói gọn, khác nhau ở ba điểm mà tiệm hay nhắc tới:
- Độ ẩm. Khí nén từ máy bơm thường lẫn chút hơi nước, còn nitơ trong bình khô hơn. Hơi nước gặp nóng thì nở nhiều hơn, nên về lý thuyết áp suất trong lốp nạp nitơ ít “nhảy” hơn khi lốp nóng lên.
- Tốc độ xì hơi. Phân tử nitơ nhỉnh hơn oxy một chút nên thường được cho là thấm qua cao su chậm hơn. Lốp nạp nitơ vì thế có thể tụt hơi chậm hơn đôi chút.
- Oxy và cao su. Có ý kiến cho rằng oxy làm cao su lão hóa dần từ bên trong, còn nitơ thì ít tác động hơn. Với lốp xe máy đi phố, đây hiếm khi là yếu tố quyết định tuổi thọ lốp.
Cả ba điểm đều là khác biệt về mức độ, không phải khác biệt về bản chất. Lốp nạp nitơ vẫn là lốp: vẫn xì hơi, vẫn mòn, vẫn thủng như lốp bơm hơi thường.
Bơm khí nitơ có tốt không: lợi ích thật cho xe đi phố
Câu trả lời trung thực là có thể có lợi, nhưng nhỏ và có điều kiện. Hãy hình dung một buổi trưa hè, mặt nhựa phơi nắng, bạn chạy chậm trong dòng xe nối đuôi nhau ở nội thành. Lốp nóng lên, áp suất nhích theo. Lốp nạp nitơ có thể dao động ít hơn một chút, và nếu có xì hơi thì cũng thường chậm hơn một chút. Vậy thôi.
Ngoài ra, cảm giác “êm hơn, bám đường hơn” mà nhiều người kể sau khi bơm nitơ có thể đến từ một lý do giản dị hơn: trước đó lốp đang non hơi, và lần này tiệm bơm lại cho đủ. Bơm hơi thường mà đúng áp suất, bạn cũng sẽ thấy xe chắc tay hơn hẳn. Vì vậy đừng vội gán toàn bộ cảm giác dễ chịu ấy cho loại khí.
Lốp xe máy nhỏ, lượng khí ít, còn tải trên bánh thì đổi liên tục tùy người ngồi sau, túi đồ hay hành lý. Những biến động đó thường lớn hơn phần chênh lệch mà nitơ mang lại. Nói cách khác, nitơ là món thêm vào, không phải món chính.
Những điều nitơ không làm được
-
Không thay việc kiểm tra áp suất. Nitơ chỉ làm lốp tụt hơi chậm hơn chút, không biến lốp thành kín tuyệt đối. Cái đồng hồ đo vẫn cần có mặt, và cách dùng nó bạn có thể xem lại ở bài về kiểm tra áp suất lốp xe máy.
-
Không chống đinh. Đi qua đoạn đường đang đào hay đoạn đê ven sông Hồng nhiều mảnh vụn, đinh vẫn đâm xuyên lốp như thường. Khi gặp chuyện đó, hãy đọc cách xử lý trong bài về vá dùi, vá nấm khi lốp không săm bị đinh.
-
Không cứu được lốp mòn hay lốp nứt. Gai đã mòn hết, cao su đã chai nứt thì dù bơm loại khí nào cũng nên thay lốp.
-
Không tiện bằng bơm hơi. Hơi thường có ở hầu hết tiệm vá xe, còn nitơ thì không phải chỗ nào cũng có. Khi hết giữa đường, bạn thường vẫn bơm bổ sung bằng hơi thường được, chỉ là phần lợi ích của nitơ loãng đi. Cụ thể thế nào, hãy hỏi thợ.
Thuê xe dài ngày thì nghĩ thế nào
Giả sử bạn thuê xe vài tuần, chạy quanh Hà Nội rồi có một chuyến cuối tuần lên Mộc Châu. Lốp là một phần của chiếc xe thuộc về cửa hàng cho thuê, nên bạn không nên tự ý quyết định thay đổi liên quan tới lốp, kể cả bơm nitơ, khi chưa hỏi. Thợ ngoài tiệm cũng không biết lốp này đã đi bao lâu, mòn tới đâu, nên lời mời “bơm nitơ cho bền” của họ không dựa trên tình trạng lốp thực tế.
Nếu bạn thuê xe ở Nguyễn Tú, hãy nhắn hỏi trước khi cho tiệm ngoài can thiệp vào lốp, kể cả chuyện ai chịu chi phí. Khi không có lý do đặc biệt, cách đơn giản và hợp lý nhất là giữ lốp ở đúng áp suất bằng hơi thường, kiểm tra đều, và báo ngay khi thấy lốp bất thường.
Một chi tiết nhỏ: nhiều tiệm đổi nắp van sang loại khác để đánh dấu lốp đã nạp nitơ. Sau khi bơm, hãy nhìn xem nắp van còn đủ và vặn chặt chưa. Bài về nắp van lốp và áp suất lốp xe thuê nói rõ thói quen kiểm tra nhỏ này.
Ba câu nên hỏi trước khi gật đầu
Nếu vẫn muốn thử, hãy hỏi thẳng:
- Tiệm có xả hết hơi cũ rồi mới nạp nitơ không, hay chỉ bơm thêm vào lốp đang có hơi? Nếu chỉ bơm thêm thì phần khác biệt càng nhỏ.
- Phí là bao nhiêu, và các lần bơm bổ sung sau đó có tính riêng không?
- Nếu giữa đường hết nitơ, bơm hơi thường ở tiệm khác có ảnh hưởng gì không?
Tiệm làm ăn đàng hoàng sẽ trả lời gọn và không ép. Nếu câu trả lời chỉ là “dùng cho xịn”, bạn có thể cân nhắc thêm. Và dù bơm loại khí nào, hãy nhờ thợ cho bạn xem đồng hồ áp suất sau khi bơm xong.
Việc đáng làm hơn: kiểm tra áp suất đều tay
Chọn nitơ hay hơi thường, thứ giúp hạn chế rủi ro cho lốp nhiều nhất vẫn là kiểm tra áp suất. Cách làm đơn giản:
- Đo khi lốp còn nguội, tức là xe chưa chạy xa, thường là buổi sáng trước khi ra khỏi nhà.
- Đo định kỳ với xe chạy hằng ngày, và đo thêm trước mỗi chuyến dài.
- Xem mức khuyến nghị theo tem hoặc sách hướng dẫn của xe, hoặc hỏi thợ. Khi chở thêm người hay nhiều đồ, hỏi thợ mức phù hợp với tải.
- Liếc mặt lốp xem gai còn đều không, có đinh hay vết nứt không.
Nếu thấy lốp xẹp nhanh bất thường, phồng hoặc nứt, hãy dừng xe ở chỗ an toàn, nhờ thợ kiểm tra, và với xe thuê thì báo cửa hàng cho thuê trước khi tự xử lý.
Các ghi chú khác cho người đi xe thuê nằm trong nhóm bài bảo dưỡng xe máy và chuyên mục xe máy. Lần tới tiệm mời bơm nitơ, bạn cứ hỏi ba câu ở trên rồi quyết định. Còn việc nên làm ngay hôm nay là ra chỗ để xe, đo áp suất hai bánh và ghi lại để so với lần sau.