Bỏng ống xả khi đi xe số là tai nạn nhỏ nhưng đủ làm hỏng cả chuyến đi: một vệt đỏ rát trên bắp chân, đôi khi phồng rộp, chỉ trong tích tắc lúc bước lên hoặc xuống xe. Người dính nhiều nhất thường là khách du lịch mặc quần ngắn và người ngồi sau chưa biết ống xả nằm ở đâu. Bài này nói rõ cách lên xuống xe, nên mặc gì và việc cần làm ngay nếu lỡ bị bỏng.
Vì sao bỏng ống xả khi đi xe số lại dễ xảy ra
Ở nhiều mẫu xe số, ống xả chạy dọc sườn bên phải, nằm thấp và sát chỗ để chân. Phần có tấm chắn nhiệt thì đỡ hơn, nhưng đoạn ống kim loại phía sau và mép dưới tấm chắn vẫn có thể rất nóng. Xe ga che kín thân xe hơn, nên người quen xe ga rồi đổi sang xe số hay chủ quan.
Ống xả cũng không nguội ngay khi tắt máy. Sau một đoạn đường đông giữa trưa nắng Hà Nội, nó vẫn nóng thêm một lúc lâu khi xe đã đỗ yên. Vết bỏng thường không đến từ cú va mạnh, mà từ cái chạm nhẹ của da trần vào kim loại nóng lúc đang vội.
Ba hoàn cảnh hay gặp nhất là bước lên xuống xe sai phía, người ngồi sau đặt chân sát ống xả, và đi lại giữa những chiếc xe đỗ san sát.
Cách lên xuống xe để tránh bỏng ống xả
Quy tắc dễ nhớ nhất: lên và xuống xe từ bên trái, phía có chân chống nghiêng, còn ống xả nằm bên phải. Thói quen này giúp xe nghiêng ổn định về phía chân chống, đồng thời giữ chân bạn xa chỗ nóng.
Với người cầm lái, bạn làm theo thứ tự sau:
- Đứng bên trái, một tay giữ tay lái, kiểm tra xe đứng vững trên chân chống.
- Nhấc chân phải vòng qua yên, giữ chân cao hơn thân xe, không quét sát phía dưới.
- Khi đã ngồi vững, hạ chân phải thẳng lên cần phanh sau, không kẹp sát vào thân xe.
Khi xuống xe, bạn dừng hẳn, đặt xe lên chân chống rồi bước xuống phía bên trái. Đừng nhảy xuống bên phải chỉ vì bên đó có vỉa hè, vì cẳng chân phải sẽ lướt đúng qua chỗ nóng nhất. Nếu chân chống bị kẹt hoặc xe không đứng vững, hãy xem cách khắc phục chân chống xe số bị kẹt trước khi lên.
Ở hầm gửi xe hoặc lối dốc, xe đỗ hơi nghiêng nên thao tác lên xe cần chủ động hơn. Khi khởi hành ngang dốc, cách vào số một cho xe số thuê giúp bạn không loạng choạng, tránh phải chống chân vội vào thân xe nóng.
Người ngồi sau cần đặt chân thế nào
Người ngồi sau thường bị bỏng nhiều nhất vì không nhìn thấy ống xả và hiếm khi được dặn. Trước khi lên, hãy nói với bạn đồng hành rằng ống xả ở bên phải và rất nóng.
Cách lên xe cho người ngồi sau:
- Chờ người lái ngồi vững, xe dựng chắc và giữ phanh.
- Đứng bên trái, một tay đặt lên vai người lái hoặc tay nắm phía sau.
- Đặt chân trái lên gác chân bên trái.
- Nhấc chân phải vòng cao qua yên sau, giữ cao cho đến khi đặt lên gác chân bên phải.
Chỗ nguy hiểm nằm ở bước cuối. Nhiều người để chân phải trượt xuống sát thân xe lúc vòng qua yên, và đó là lúc bắp chân chạm ống xả. Khi ngồi, hai bàn chân đặt trên hai gác chân, đừng để chân thõng ra gần ống xả. Nếu mặc váy hoặc quần rộng, hãy vén gọn trước khi xe lăn bánh.
Khi xuống, người lái giữ phanh, người ngồi sau nhấc chân phải vòng cao qua yên rồi bước xuống bên trái, và chỉ xuống khi xe đã dừng hẳn.
Chọn trang phục để tránh bị bỏng pô xe số
Quần áo là lớp bảo vệ rẻ nhất. Hà Nội mùa hè nóng nên khách du lịch hay chọn quần ngắn và dép xỏ ngón, nhưng chính kiểu ăn mặc này để bắp chân và mu bàn chân hở hoàn toàn trước ống xả.
Nên mặc:
- Quần dài vừa người bằng vải cotton, kaki hoặc jean mỏng. Vải thoáng mà vẫn có một lớp ngăn giữa da và kim loại nóng.
- Giày thể thao hoặc giày kín mũi, ôm cổ chân. Chân trái còn phải gạt cần số liên tục, nên giày chắc chân giúp thao tác chính xác hơn, bạn có thể đọc thêm về kỹ thuật lên xuống số của xe số.
- Với người ngồi sau mặc váy, chọn váy dài hoặc mặc quần mỏng bên trong.
Nên tránh quần ngắn, váy ngắn và đi chân trần. Dép xỏ ngón hoặc dép quai mỏng dễ tuột lại để hở mắt cá. Ống quần quá rộng dễ chạm vào ống xả hoặc vướng vào xích, còn vải mỏng tổng hợp bóng có thể bị nóng chảy và dính khi chạm kim loại nóng.
Mẹo cho khách du lịch: bỏ một chiếc quần dài mỏng nhẹ vào balo, mặc thêm bên ngoài quần ngắn trước khi lên xe.
Những lúc dễ bị bỏng mà ít ai ngờ
Bỏng ống xả không chỉ xảy ra ở khoảnh khắc lên xuống. Vài tình huống đời thường dễ khiến bạn mất cảnh giác:
- Dừng đèn đỏ ở ngã tư đông: chân phải thường vẫn đặt gần cần phanh sau, rất gần ống xả. Hãy giữ chân thẳng, đừng kẹp sát thân xe.
- Đỗ trong ngõ nhỏ khu phố cổ hoặc bãi giữ xe vỉa hè: xe đỗ san sát, ống xả của chiếc bên cạnh có thể còn nóng. Khi lách người giữa hai xe, hãy đi chậm và nhìn trước phía bên phải.
- Dắt xe: đi bên trái xe để ống xả nằm phía bên kia thân xe, xa chân bạn.
- Dừng chụp ảnh ven đê sông Hồng hoặc quanh hồ Tây: xe đã tắt máy nhưng ống xả vẫn nóng. Nếu đi cùng trẻ nhỏ, hãy nhắc trẻ không sờ vào ống xả.
Nếu lỡ bị bỏng: xử lý ban đầu
Khi nhận ra mình bị bỏng, hãy dừng ở chỗ an toàn, tránh xa ống xả rồi làm theo các bước sau:
- Làm mát vết bỏng bằng nước sạch, mát, chảy nhẹ trong một khoảng đủ lâu cho đến khi bớt rát. Không áp đá lạnh trực tiếp lên da.
- Tháo nhẫn, vòng chân, đồng hồ gần vùng bỏng trước khi da sưng lên. Nếu vải dính vào da, đừng giật ra.
- Không bôi kem đánh răng, dầu, mỡ, nước mắm hay mẹo dân gian, và không chọc vỡ bóng nước.
- Che nhẹ bằng gạc hoặc vải sạch, không quấn chặt.
Bạn nên đến cơ sở y tế khi vết bỏng rộng, sâu hoặc có bóng nước lớn, nằm ở khớp như mắt cá chân, hoặc người bị là trẻ nhỏ, người lớn tuổi. Vết bỏng đỏ lan, sưng nhiều, chảy dịch hoặc kèm sốt cũng cần được khám. Những điều trên chỉ là nguyên tắc sơ cứu phổ thông và không thay thế ý kiến nhân viên y tế.
Kiểm tra nhanh trước khi lên xe
Trước khi xuất phát, bạn chỉ cần làm ba việc: xác định ống xả nằm bên nào, nhìn tấm chắn nhiệt còn nguyên và không bị móp lệch, rồi dặn người ngồi sau chỗ đặt chân. Khi nhận xe tại Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, bạn cứ nhờ chỉ rõ vị trí ống xả và chân chống ngay lúc nhận xe.
Hãy tập thao tác lên xuống vài lần ở chỗ rộng rồi hẵng ra phố, và để người ngồi sau tập cùng. Muốn đọc thêm các bài khác về loại xe này, bạn ghé chuyên mục xe số, hoặc xem tổng quan về thuê và đi xe máy ở Hà Nội.