Sáu giờ sáng tháng Giêng, nhiệt độ trong nhà còn chưa tới mười độ, bạn đội mũ, ra đến chỗ để xe và vặn chìa khóa: đèn sáng nhưng máy đề mãi không nổ. Cảnh này quen thuộc với rất nhiều người đi xe số quanh Hà Nội mỗi khi trời trở lạnh. Khởi động xe số trời lạnh có kỹ thuật riêng, và làm đúng ngay từ phút đầu không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn giữ cho máy khỏe qua cả mùa đông. Bài này đi từng bước từ lúc nổ máy xe số mùa đông tới hai cây số đầu tiên, kèm những thói quen nên bỏ để động cơ không mệt mỏi. Tổng quan về dòng xe số được gom trong nhóm xe số.
Vì sao xe số khó nổ khi trời lạnh
Động cơ xe số là động cơ xy lanh truyền thống, hoạt động tốt nhất khi dầu bôi trơn loãng và xăng bay hơi đều. Khi nhiệt độ tụt xuống, nhớt trong cacte đặc quánh lại, quay động cơ nặng hơn, pin yếu đi một chút, và hỗn hợp xăng gió vào buồng đốt cháy kém. Kết quả là máy đề chậm hơn và nổ lâu hơn ngày thường. Đây là hiện tượng bình thường của cơ khí, không phải dấu hiệu xe hỏng.
Ba điều kiện để máy nổ nhanh trong lạnh là pin khỏe, bugi sạch và gió đúng. Nếu xe số của bạn mỗi sáng mùa đông đều phải đề tới bốn năm lần thì nên kiểm tra ba thứ này ở tiệm gần nhà, thay vì chịu đựng suốt mùa.
Quy trình khởi động xe số trời lạnh bước với bước
Bước thứ nhất, chìa khóa vặn bật đèn và để nguyên chừng năm giây để hệ thống điện ổn định. Bước thứ hai, kéo gió: cần gió hoặc nút chọp ở tay lái bên trái, xe số đời cũ dùng cần gió tròn dưới ghi đông. Kéo gió làm hỗn hợp xăng đậm hơn, đúng thứ máy cần lúc lạnh. Bước thứ ba, kéo ga nhè nhẹ khoảng một phần tư vòng tay ga rồi giữ nguyên, không thồi ga liên tục. Bước thứ tư, bấm đề, mỗi lần giữ tối đa năm giây, nghỉ vài giây rồi đề tiếp nếu chưa nổ. Đề liên tục dài sẽ làm pin và mô tơ khởi động nóng, hỏng nhanh.
Khi máy đã nổ, để máy nổ đều ở ga chừng ba mươi giây tới một phút, rồi đẩy gió về từ từ theo tiếng máy: đẩy sớm quá máy gà, để lâu quá xe sẽ bị ngộp khi vặn ga. Đây là phần cần đôi tai: nghe tiếng máy thay vì đếm thời gian cứng nhắc.
Làm nóng máy bao lâu là đủ
Tranh luận đời thường là nổ máy xong chạy luôn hay chờ máy nóng. Với xe số mùa lạnh ở Hà Nội, câu trả lời thực dụng là chờ một phút cho máy nổ đều rồi đi, nhưng hai cây số đầu giữ ga nhẹ và tốc độ thấp. Cách này vừa không đứng chờ xả thải gần nhà, vừa cho dầu bôi trơn len đầy các chi tiết khi máy còn lạnh. Chạy ga cao ngay khi máy chưa nóng là cách nhanh nhất làm mòn piston và xéc măng.
Trên đường đi đầu buổi, tránh phanh gấp và tăng tốc đột ngột trong hai cây số đầu. Sau khoảng mười phút hoặc khi kim nhiệt độ ổn định, xe đã sẵn sàng cho nhịp đi bình thường. Nếu bạn thuê xe trong mùa lạnh và máy đề yếu, hãy thử quy trình kéo gió ở trên trước khi gọi chủ xe, vì phần lớn ca máy đề khó chỉ là do gió chưa đúng.
Những thói quen mùa lạnh nên bỏ
Thói quen thứ nhất là vặn ga liên tục để máy nổ nhanh. Việc này làm xăng dư tràn buồng đốt, bugi ướt và máy càng khó nổ. Thói quen thứ hai là đề không ngắt quãng tới khi pin cạn, vừa hỏng mô tơ đề vừa làm bạn đứng lạnh thêm. Thói quen thứ ba là che kín xe bằng bạt nhưng quên thoáng ống xả, hơi ẩm đọng trong hệ thống ga làm khó nổ buổi sau. Cuối cùng là để bình xăng cạn qua đêm mùa lạnh, hơi nước ngưng tụ trong bình dễ gây rối loạn hỗn hợp gió.
Một việc nên làm ngược lại với thói quen: để xe qua đêm nơi che gió, hướng đầu xe tránh gió bắc, và nếu để xe ở tầng hầm chung cư, tranh thủ đưa xe ra nắn sớm vài phút cho khô ẩm trước khi đi.
Đi xe số buổi sớm trong phố Hà Nội
Nổ máy xong, chặng đầu trong phố cũng có luật riêng mùa lạnh. Tay lái và côn cứng hơn khi người lạnh, nên găng kín và làm vài động tác duỗi tay trước khi nổ máy. Đường buổi sớm thường ướt sương, phanh sớm và nhẹ. Các tuyến vành đai quanh Hà Nội buổi sớm còn rỗng, nhưng miệng cống và vạch sơn ẩm trượt, giữ khoảng cách với xe trước rộng hơn ngày nắng.
Nếu xe của bạn là xe số thuê, hỏi trước chủ xe về cách kéo gió của đúng dòng xe, vì vị trí cần gió mỗi đời xe khác nhau. Hỏi trước mười giây tiết kiệm năm phút đứng đề giữa phố. Nhóm xe máy có thêm các bài về từng dòng xe phổ biến, còn nếu cần xe cho cả tuần giá rét, nhóm thuê xe tổng hợp các gói thuê dài ngày cho người đi làm quanh Hà Nội.
Sau buổi đi: một phút chăm xe
Cuối buổi, hai việc nhỏ giữ xe tốt qua mùa đông. Việc thứ nhất, nếu chạy trong mưa phùn hoặc đường ẩm, lau khô hệ thống điện quanh nắp máy và bugi. Việc thứ hai, nghe lại tiếng máy một lần khi tắt xe: máy nổ đều, không lọcọc, nghĩa là quy trình khởi động của bạn đúng và sáng mai xe sẽ nổ nhanh hơn. Mùa đông ở Hà Nội dài, nhưng ai nắm được nhịp khởi động xe số trời lạnh thì cứ sáng nào cũng vào mùa dễ chịu hơn.