Giữa những đợt rét đậm ở Hà Nội, sáng ra nhiệt độ xuống thấp, không ít người đi xe số sáng sớm mùa lạnh phải vật lộn với nút đề: máy quay chậm, nổ được vài giây rồi chết, có hôm phải chống xe ra giữa ngõ đẩy cho máy nổ. Xe số đề máy trời lạnh yếu không phải lúc nào cũng vì xe hỏng, mà phần lớn đến từ xăng bay hơi kém, nhớt đặc lại và ắc quy giảm hiệu suất khi nhiệt độ thấp. Hiểu đúng từng nguyên nhân giúp bạn khởi động nhanh, đỡ hao bình điện và không phải mỏi tay đẩy xe giữa sáng bận rộn. Bài này đi qua các nguyên nhân, quy trình đề máy đúng từng bước, và cách chuẩn bị từ tối hôm trước; các lưu ý chung của dòng xe số được gom trong nhóm xe số.
Vì sao xe số đề máy trời lạnh khó nổ
Nguyên nhân đứng đầu nằm ở nhiên liệu. Hỗn hợp xăng và gió đi vào buồng đốt cần bay hơi tốt mới mồi được lửa, nhưng khi trời rét phần bốc bay của xăng giảm hẳn, hỗn hợp trở nên loãng và bugi đánh lửa yếu. Vì vậy máy lạnh thường phải đề hai ba lần mới nổ thay vì một lần như ngày ấm, và xe nào còn dùng gió tay thì càng thấy rõ khác biệt.
Nguyên nhân thứ hai là nhớt. Nhớt máy đặc lại khi nhiệt độ giảm, các mối ma sát bên trong tăng lên, mô tơ đề phải kéo nặng hơn bình thường. Vòng tua khi đề không đạt ngưỡng cần thiết, máy quay chậm chạp và rất khó nổ. Cùng một chiếc xe, hôm nóng để nổ ngay, hôm rét phải đề lại vài lần, phần nhiều vì lý do này.
Nguyên nhân thứ ba thuộc về hệ thống điện. Nhiệt độ thấp làm giảm khả năng phóng điện của ắc quy, một bình ắc quy vốn đã yếu từ trước sẽ lộ rõ đúng lúc rét nhất. Bugi bám muội than, giắc cao áp lỏng lẻo cũng làm tia lửa nhỏ đi, đúng lúc máy cần tia lửa mạnh để nổ.
Quy trình khởi động xe số trời lạnh đúng từng bước
Bước đầu tiên là bật chìa khóa và chờ vài giây cho hệ thống điện ổn định. Với xe có gió, kéo gió khi máy còn lạnh theo đúng nguyên tắc: máy lạnh kéo gió, máy đã ấm thì thả gió. Xe đời mới tự chỉnh lượng gió theo nhiệt độ máy, bạn chỉ cần giữ tay ga nhẹ và đều thay vì bóp ga mạnh. Việc bóp ga hết cỡ trước khi đề làm xăng ngập buồng đốt, máy càng khó nổ.
Khi đề, giữ nút đề không quá năm giây mỗi lần, thả ra nghỉ khoảng mười giây rồi đề tiếp. Đề dài liên tục không giúp máy nổ nhanh hơn mà chỉ làm ắc quy tụt nhanh và mô tơ đề nóng lên. Nếu sau ba lần máy vẫn chưa nổ, đừng cố đề thêm nữa mà chuyển sang biện pháp khác, vì càng đề bình càng yếu và buổi sáng càng trễ.
Nếu xe còn cần khởi động bằng chân, hãy đạp chân trước khi dùng đề: đạp dứt khoát giúp máy quay với lực mạnh, thường nổ nhanh hơn khi ắc quy yếu. Cách cuối cùng là đẩy nổ: chống ba chân, mở côn, người sau đẩy xe tới khi có đà rồi nhảy lên, thả côn từ từ cho máy quay theo bánh. Cách này cần tập dượt trước khi dùng thật, tư thế lên xe và điều hòa côn là phần đã có sẵn trong nhóm kỹ năng lái cơ bản.
Chuẩn bị từ tối hôm trước để sáng đỡ vất vả
Buổi sáng lạnh dễ hay khó phụ thuộc rất nhiều vào chỗ đỗ xe tối hôm trước. Đỗ xe nơi kín gió, tránh luồng gió thổi thẳng vào máy, che phần đầu xe bằng áo mưa nếu phải để ngoài trời. Những hôm dự báo có mưa phùn, lau khô yên xe và khóa xe để sáng ra không mất thời gian xử lý chỗ ẩm ướt. Mỗi phút chuẩn bị tối thường đổi lại vài phút đỡ vất vả khi đề máy.
Trước mùa lạnh, dành một buổi kiểm tra: chà sạch hai cực ắc quy bị ô xi hóa, siết lại giắc cao áp, thay bugi đã bám muội than, và thay nhớt đúng kỳ ghi trong sách hướng dẫn. Nhớt đặc quá mức làm máy quay nặng rõ rệt, trong khi nhớt quá cũ mất khả năng bôi trơn khi rét. Nhóm việc kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ được gom trong bảo dưỡng xe máy.
Những lỗi hay gặp khi đề máy mùa lạnh
Lỗi phổ biến nhất là đề liên tục không nghỉ: mô tơ đề nóng lên, ắc quy kiệt nhanh và sáng càng thêm trễ. Lỗi thứ hai là vặn ga hết cỡ ngay khi máy vừa nổ. Máy lạnh cần khoảng một phút chạy không tải để nhớt bôi trơn tới các chi tiết, ga quá lớn khi màng nhớt chưa đủ chỉ làm mòn xy lanh và tiêu tốn xăng vô ích. Mười phút đầu sau khi nổ máy nên đi nhẹ, tránh tăng tốc gấp.
Một lỗi ít ai để ý là để xe cạn xăng qua đêm. Bình gần rỗng dễ đọng nước ngưng tụ do chênh lệch nhiệt độ giữa trong và ngoài bình, sáng ra máy nổ khó hơn hẳn. Đổ xăng trước khi về nhà và giữ bình luôn trên phân nửa trong mùa lạnh là thói quen nhỏ mà hiệu quả rõ.
Giữ máy khỏe suốt mùa rét ở Hà Nội
Máy khỏe suốt mùa lạnh trước hết nhờ chạy đều đặn: xe đi vài lần một tuần giữ cho nhớt luân chuyển và bình điện được nạp đầy. Xe đỗ lâu nên khởi động vài phút giữa tuần, nhưng đừng để máy nổ chạy trong chỗ kín. Trời rét ở Hà Nội hay kèm mưa phùn và sương mù, đường ẩm trơn và tầm nhìn ngắn, những lưu ý riêng cho kiểu đường này được tách trong nhóm thời tiết và đường sá.
Ngoài ra, chọn cây xăng quen thuộc và đổ đúng loại xăng ghi trong sách hướng dẫn; xăng kém chất lượng không những làm máy khó nổ sáng lạnh mà còn để lại cặn ở buồng đốt. Khi đỗ xe nơi công cộng, chọn vị trí thoáng để sáng ra đẩy xe ra dễ dàng, và đừng đỗ đầu xe chúc xuống dốc nhỏ vì việc đẩy nổ ngược dốc rất tốn sức.
Tóm lại, xe số đề máy khó khi trời lạnh quanh Hà Nội là chuyện có cách xử lý: gió và ga đúng nhịp, đề ngắn nghỉ đều, và chuẩn bị ắc quy, bugi, nhớt từ trước mùa lạnh. Ai muốn xem thêm các lưu ý của dòng xe có thể bắt đầu từ nhóm xe số trong tổng quan các dòng xe máy.