Lần đầu thuê xe máy ở Hà Nội, nhiều khách quốc tế ký nhận chỉ sau một cái liếc qua thân xe, vì ngại làm phiền hoặc chưa biết nên kiểm tra xe máy trước khi nhận theo thứ tự nào. Vài phút tự xem phanh, lốp, đèn, còi và gương ngay tại cửa tiệm là cách đơn giản nhất để phát hiện lỗi khi chủ xe còn đứng cạnh và còn sửa được. Bài này dành cho người chưa từng lái xe ở Việt Nam: làm gì trước, nói gì khi không chung ngôn ngữ, và khi nào nên đề nghị đổi xe.
Vì sao khách quốc tế nên tự kiểm tra xe máy trước khi nhận
Ở các tiệm cho thuê xe máy nhỏ tại Hà Nội, việc bàn giao thường nhanh và bằng lời: chủ xe dắt xe ra, đưa mũ bảo hiểm và chìa khóa. Không ai cố ý giấu lỗi, nhưng chiếc xe khách trước vừa trả có thể có bóng xi nhan vừa cháy hay phanh sau hơi lỏng mà chưa ai để ý.
Khách nước ngoài có thêm ba lý do để tự xem xe:
- Bạn chưa quen mật độ xe trên những trục như Nguyễn Văn Cừ hay quanh phố cổ, nên một lỗi nhỏ ở phanh hoặc còi thành rủi ro lớn hơn.
- Giải thích lỗi qua điện thoại bằng ứng dụng dịch khó hơn nhiều so với chỉ tay vào bộ phận lỗi ngay tại tiệm.
- Những gì bạn ghi nhận lúc nhận xe là cơ sở để hai bên đối chiếu khi trả xe, tránh tranh luận về vết trầy hay hỏng hóc có từ trước.
Vòng kiểm tra toàn diện hơn, kể cả khung xe và giấy tờ, có trong bài kiểm tra xe trước khi ký nhận. Ở đây chỉ tập trung vào năm bộ phận ảnh hưởng trực tiếp tới an toàn.
Chuẩn bị trước khi bắt đầu: điện thoại, ánh sáng và một lời đề nghị
Trước khi chạm vào xe, hãy làm ba việc nhỏ:
- Mở sẵn ứng dụng dịch với vài câu đã gõ trước bằng tiếng Việt, ví dụ “Phanh sau hơi lỏng, anh chỉnh giúp tôi được không?” hoặc “Đèn này không sáng”.
- Nói với chủ xe rằng bạn muốn xem xe vài phút. Đây là việc bình thường. Cách nhờ giúp đỡ lịch sự có trong bài giao tiếp với cửa hàng khi không nói tiếng Việt.
- Dắt xe ra chỗ đủ sáng. Nếu nhận xe buổi tối, đứng dưới đèn cửa tiệm hoặc dùng đèn pin điện thoại; nhìn mặt lốp và vết trầy trong bóng tối rất dễ bỏ sót.
Quay thêm một đoạn video chậm vòng quanh xe để lưu tình trạng lúc bàn giao.
Phanh: bộ phận xem đầu tiên
Phanh đứng đầu vì bạn cần nó ngay từ mét đầu tiên khi rời tiệm.
- Bóp tay phanh trước và phanh sau. Trên xe ga, tay phải là phanh trước, tay trái là phanh sau; trên xe số, phanh sau là bàn đạp dưới chân phải. Tay phanh phải có hành trình rõ ràng rồi cứng lại, không bóp sát tận tay nắm.
- Dắt xe đi vài bước rồi bóp từng phanh. Bánh phải dừng gọn, không rít to, không giật.
- Nhìn đèn phanh phía sau khi bóp mỗi phanh, nhờ chủ xe hoặc bạn đồng hành đứng phía sau xác nhận. Đèn phanh yếu là lỗi hay gặp; cách nhận biết có trong bài kiểm tra đèn phanh xe máy thuê trước khi nhận xe.
Xe tay ga đời mới thường có phanh liên hợp CBS, một số xe có ABS. Hỏi chủ xe chiếc của bạn dùng loại nào, và nếu tay phanh quá lỏng thì đề nghị chỉnh ngay.
Lốp: nhìn, bóp và quay bánh
Lốp xe ở Hà Nội chịu nhiều ổ gà, nắp cống và gờ giảm tốc. Xem lốp gồm ba động tác:
- Nhìn gai lốp ở giữa mặt lốp. Rãnh gai phải còn rõ, không mòn phẳng, không có vết nứt chân chim ở hông lốp.
- Bóp mạnh hông lốp bằng ngón tay cái. Lốp đủ hơi thì lún rất ít; nếu lún sâu, nhờ chủ xe bơm thêm trước khi đi.
- Dắt xe để bánh quay hết một vòng, tìm đinh, mảnh kính hoặc miếng vá lồi lên.
Bạn không cần nhớ áp suất chuẩn; chỉ cần so hai bánh với nhau và hỏi chủ xe nếu thấy một bánh mềm hơn rõ rệt. Bài kiểm tra lốp xe máy thuê khi nhận xe giải thích kỹ cách đọc độ mòn.
Đèn, còi và gương: bật lần lượt từng thứ
Bật khóa điện, hoặc bấm nút Smartkey nếu xe dùng loại này, rồi làm theo thứ tự:
- Đèn pha: bật cả chế độ chiếu gần và chiếu xa, nhìn vệt sáng hắt lên tường cửa tiệm.
- Xi nhan: bật trái, bật phải, đi một vòng quanh xe nhìn cả bốn bóng nháy. Ở Hà Nội, xi nhan không chỉ báo rẽ mà còn cho người phía sau biết bạn sắp tạt vào lề.
- Đèn hậu và đèn phanh: đã xem ở phần phanh, nhìn lại lần nữa khi máy đã nổ.
- Còi: bấm hai tiếng ngắn, phải to và rõ. Ở Việt Nam còi được dùng thường xuyên để báo hiệu khi vượt hoặc qua ngã ba khuất, nên còi tắt tiếng là lỗi cần sửa trước khi đi.
- Gương: ngồi lên xe, chỉnh hai gương sao cho thấy được làn phía sau và một phần vai mình. Gương lỏng, tự xoay khi rung, cần được vặn chặt.
Nếu ở nước bạn xe chạy bên trái, ngồi yên thêm một phút để làm quen: ở Việt Nam xe chạy bên phải.
Ghi nhận và báo lỗi trước khi ký
Sau khi xem đủ năm bộ phận, gom lại những gì bạn thấy thành hai nhóm:
- Lỗi ảnh hưởng an toàn như phanh lỏng, đèn không sáng, lốp non, còi tắt: đề nghị chủ xe xử lý trước khi bạn rời đi, hoặc đổi xe khác nếu tiệm còn xe.
- Lỗi ngoại hình như vết trầy, vỡ nhỏ ở yếm: chụp ảnh cận cảnh, chỉ cho chủ xe xem và nhờ ghi vào biên nhận.
Về giấy tờ để lại khi thuê và khoản đặt cọc, hãy hỏi rõ trực tiếp với tiệm trước khi ký, và xin biên nhận cho bất kỳ giấy tờ nào bạn giao. Nếu cần chuẩn bị từ trước khi tới tiệm, đọc bài khách quốc tế thuê xe máy ở Hà Nội cần giấy tờ gì.
Chạy thử một vòng ngắn rồi mới đi xa
Một vòng chạy thử chậm trong ngõ hoặc đoạn đường vắng gần tiệm giúp bạn cảm nhận phanh, ga và tay lái trong điều kiện thật. Nếu nhận xe ở bên Long Biên, như tiệm Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, đừng vội lên cầu Chương Dương sang phố cổ ngay: chạy vài trăm mét, thử phanh nhẹ, thử còi, rồi quay lại tiệm nếu thấy điều gì lạ.
Tiệm mở cửa từ 09:00 đến 21:00; nếu muốn giao xe tới khách sạn trong khung giờ này, thời gian và chi phí giao cần xác nhận trước khi đặt.
Tóm lại
Thứ tự đơn giản để nhớ: phanh, lốp, đèn, còi, gương, rồi ghi nhận và chạy thử. Toàn bộ chỉ mất vài phút nhưng giúp chuyến đi đầu tiên ở Hà Nội yên tâm hơn nhiều. Các bài khác dành cho người nước ngoài được gom ở mục thuê xe cho khách quốc tế, còn thông tin chung về thủ tục và nhận trả xe nằm ở chuyên mục thuê xe.