Hai người thuê chung một chiếc xe để đi phố, người lái thường chỉ thử phanh, ga, đèn rồi nổ máy, ít ai nhớ kiểm tra yên sau xe máy thuê cho người đồng hành. Phần đó chỉ được để ý khi chân bạn đồng hành không có chỗ đặt hoặc yên lỏng lẻo giữa đường. Bài này hướng dẫn thử yên, gác chân, tay nắm và những câu nên hỏi cửa hàng, tất cả làm trong vài phút ngay lúc nhận xe ở Hà Nội.
Cách ngồi, cách ôm cua khi đi đôi là chuyện kỹ năng, đã có trong bài chở người phía sau an toàn khi đi đôi. Ở đây ta chỉ nói về chiếc xe: những bộ phận nào cần còn tốt trước khi người thứ hai ngồi lên.
Vì sao phải thử riêng phần dành cho người ngồi sau
Người lái có tay lái, có phanh, có thể tự điều chỉnh tư thế. Người ngồi sau thì chỉ có ba điểm tựa: mặt yên, hai gác chân và chỗ bám tay. Nếu một trong ba điểm đó có vấn đề, họ sẽ ngồi lệch, bám vào áo người lái hoặc gồng người suốt chuyến, và chiếc xe cũng khó giữ thăng bằng hơn ở tốc độ chậm.
Thêm nữa, những hỏng hóc nhỏ ở phần sau xe thường không lộ ra khi xe chỉ có một người. Gác chân gãy lò xo vẫn nằm im khi gập. Khóa yên chưa sập hẳn vẫn trông bình thường. Chỉ khi có thêm người ngồi, đi qua gờ giảm tốc trên Nguyễn Văn Cừ hay mặt cầu Long Biên lổn nhổn, những chỗ đó mới bộc lộ.
Kiểm tra yên sau xe máy thuê: khóa yên, đệm và mặt da
Bắt đầu từ chính chỗ người kia sẽ ngồi:
- Mở yên rồi đóng lại. Với xe tay ga, yên mở bằng chìa hoặc nút trên ổ khóa. Đóng yên, ấn nhẹ phần đuôi rồi thử nhấc lên. Yên phải sập chắc, không bập bênh, không có tiếng lạch cạch.
- Ấn tay lên đệm phía sau. Đệm còn tốt thì đàn hồi đều. Chỗ nào lõm sâu hay cứng như gỗ thì người ngồi sau sẽ mỏi nhanh trên quãng dài, ví dụ một vòng Hồ Tây.
- Nhìn mặt da yên. Vết rách nhỏ hút nước khi trời mưa, người ngồi sau sẽ ướt quần dù đã mặc áo mưa. Có rách thì chụp lại và báo cửa hàng để ghi vào lúc bàn giao.
- Xem cốp dưới yên. Đồ để trong cốp không được kê cao làm yên không đóng sát.
Nếu yên đóng không sập, đừng tự ấn mạnh rồi đi. Nhờ cửa hàng kiểm tra lại khóa yên ngay tại chỗ.
Gác chân sau: bật ra, gập vào và độ chắc
Gác chân sau là bộ phận hay bị bỏ qua nhất vì lúc nhận xe nó thường đang gập sát thân. Thử từng bên:
- Bật gác chân ra hết cỡ. Nó phải dừng ở một vị trí cố định, không lỏng lẻo rủ xuống.
- Đặt bàn chân lên và dồn một phần sức nặng. Gác chân không được cong, không nghiêng ra ngoài, ốc bắt vào thân xe không lắc.
- Xem lớp cao su phủ trên mặt gác chân. Cao su mòn trơn hoặc mất hẳn thì đế giày dễ trượt, nhất là khi trời mưa.
- Gập vào lại và xem có bật ngược ra không. Gác chân tự rơi ra khi xe đang chạy có thể quẹt vào xe bên cạnh trong dòng phố đông.
Một điểm cần chỉ cho người ngồi sau: vị trí ống xả. Trên nhiều mẫu xe số và xe ga, ống xả nằm bên phải, khá gần gác chân. Dặn người ngồi sau lên xuống xe từ bên trái và để chân yên trên gác chân, không đặt bắp chân sát ống xả khi xe đã chạy một lúc.
Tay nắm sau và điểm bám cho người ngồi sau
Phần lớn xe tay ga có tay nắm hoặc khung baga phía sau yên để người ngồi sau bám. Thử bằng cách nắm chặt và lắc nhẹ theo các hướng. Tay nắm phải cứng, không có độ rơ ở chân ốc. Nếu xe gắn thêm baga, kiểm tra luôn xem baga có cạnh sắc chỗ người ngồi sẽ đặt tay hay không.
Một số mẫu xe số có tay nắm nhỏ hoặc chỉ có dây đai ngang yên. Dây đai rách, lỏng thì người ngồi sau không có chỗ bám chắc. Nếu bạn định chở thêm người đi xa, có thể hỏi cửa hàng xem có xe khác phù hợp hơn cho hai người hay không. Bài chọn xe máy thuê cho người hay đi hai người so sánh các dòng xe theo tiêu chí này.
Ngồi thử hai người trước khi rời cửa hàng
Kiểm tra từng bộ phận rồi thì nên thử thật một lần ngắn:
- Người lái lên xe, chống chân, người sau lên từ bên trái. Cả hai ngồi yên, xem yên có lún lệch về một bên, giảm xóc sau có chạm đáy không.
- Nhìn lốp sau khi có hai người ngồi. Lốp bẹt hẳn xuống là dấu hiệu thiếu hơi. Nhờ cửa hàng bơm lại trước khi đi.
- Chạy chậm một đoạn ngắn. Nếu nhận ở cửa hàng, chạy thử quanh khu vực gần đó vài chục mét, phanh nhẹ, quay đầu chậm. Bạn sẽ cảm được xe nặng hơn bao nhiêu và phanh cần sớm hơn thế nào.
Chân chống cũng chịu tải nhiều hơn khi đi hai người và dừng đỗ liên tục. Cách thử chân chống có trong bài chân chống giữa và chân chống nghiêng xe thuê.
Những điều nên hỏi cửa hàng khi định chở người trên xe thuê
Phần kiểm tra cho bạn biết tình trạng xe, phần hỏi giúp tránh hiểu nhầm về sau:
- Có mũ bảo hiểm thứ hai vừa đầu người ngồi sau không. Người ngồi sau cũng phải đội mũ cài quai đúng cách. Cho người ấy đội thử, quai cài khít, mũ không trượt khi lắc đầu.
- Xe có phù hợp chở hai người đi quãng bạn dự định không. Nếu định đi xa ra ngoại thành, nói rõ để cửa hàng tư vấn dòng xe.
- Nếu phần dành cho người ngồi sau hỏng giữa chừng thì báo ai, làm gì. Hỏi trước để không phải loay hoay giữa đường.
Về số người được chở và những trường hợp đặc biệt, xem bài chở người trên xe máy theo quy định hiện hành trước khi đi.
Ghi lại trong lúc bàn giao
Nếu phát hiện yên rách, gác chân lỏng hay tay nắm rơ, hãy chụp ảnh và nhờ cửa hàng ghi vào biên bản hoặc nhắn xác nhận ngay khi nhận. Việc này tránh việc lúc trả xe hai bên không nhớ chỗ hỏng có từ khi nào.
Tóm lại, trước khi chở thêm người, dành vài phút cho phần sau xe: yên sập chắc, gác chân bật ra và gập vào đúng, tay nắm cứng, ngồi thử hai người và có mũ vừa đầu cho người ngồi sau. Các bài khác về khâu nhận xe nằm ở mục nhận xe và trả xe, và kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội nói chung có trong chuyên mục thuê xe.