Thuê xe máy một ngày thì thời gian là thứ quý nhất: bạn muốn lấy xe sớm, chạy ra Bát Tràng, vòng hồ Tây hay lên đê sông Hồng rồi trả trước giờ đóng cửa. Vì vậy nhiều người bỏ qua bước kiểm tra xe khi nhận thuê, ký nhận cho nhanh rồi đi. Đến chiều trả xe mới phát hiện một vết xước không rõ có từ trước hay không, hoặc giữa đường mới thấy phanh sau bóp sâu tận tay lái. Tin tốt là việc kiểm tra không cần nửa tiếng. Nếu làm đúng thứ tự, năm việc chính gồm phanh, đèn, lốp, xăng và chụp ảnh chỉ tốn chừng năm đến bảy phút. Dưới đây là quy trình gọn cho đúng tình huống đó.
Kiểm tra xe khi nhận thuê theo ngày: vì sao làm theo thứ tự
Người mới hay kiểm tra theo kiểu thấy gì xem nấy: nhìn lốp, rồi chụp ảnh, rồi quay lại bóp phanh, rồi nhớ ra chưa xem xăng. Cách đó vừa lâu vừa sót. Một thứ tự cố định giúp bạn làm nhanh và không quên:
- Phanh, vì đây là thứ quyết định an toàn ngay khi lăn bánh.
- Đèn và còi, làm luôn khi đã cắm chìa và bật khóa điện.
- Lốp, đi một vòng quanh xe.
- Xăng và đồng hồ, đọc khi đã nổ máy.
- Chụp ảnh tình trạng xe, làm cuối cùng để ảnh ghi lại đúng chiếc xe bạn đã kiểm tra xong.
Nói to từng mục để người giao xe cùng thấy ngay điều bạn phát hiện. Các mục cần ghi trên giấy có trong bài biên bản bàn giao xe thuê khi nhận và khi trả.
Phút đầu tiên: thử phanh khi xe còn đứng yên
Chưa cần nổ máy. Đẩy xe xuống khỏi chân chống, giữ thẳng, rồi làm hai động tác:
- Bóp phanh trước, đẩy xe về phía trước. Bánh trước phải khóa lại, xe không trôi. Tay phanh nên dừng ở khoảng giữa hành trình, còn một khoảng hở rõ ràng với tay lái. Nếu bóp sát tận tay nắm mới ăn, đó là dấu hiệu cần chỉnh.
- Bóp phanh sau (xe ga) hoặc đạp phanh chân (xe số), đẩy xe về phía sau. Bánh sau cũng phải giữ chắc.
Để ý thêm cảm giác: tay phanh mềm như bóp miếng xốp, có tiếng rít kim loại, hoặc nhả ra mà bánh vẫn còn bó. Cả ba đều nên nói ngay với người giao xe. Trường hợp tay phanh mềm và cách xử lý chi tiết có trong bài tay phanh xe thuê bị mềm.
Làm phanh trước vì nếu phải đổi xe, mọi bước sau sẽ làm lại trên xe mới.
Đèn và còi: bật một lượt từ trước ra sau
Cắm chìa, bật khóa điện, rồi đi theo một vòng cố định để không bỏ sót:
- Đèn pha: bật cốt rồi chuyển sang pha, nhìn lên tường hoặc nền nhà phía trước xem có sáng không.
- Xi nhan trái, xi nhan phải: nhìn cả đèn trước lẫn đèn sau, vì có xe chỉ cháy một bóng phía sau mà người lái không biết.
- Đèn hậu và đèn phanh: bóp từng tay phanh, nhờ người giao xe nhìn giúp đèn sau có sáng mạnh lên không.
- Còi: bấm một tiếng ngắn.
Thuê theo ngày ở Hà Nội hay kéo dài tới chập tối, nhất là mùa đông. Qua cầu Vĩnh Tuy lúc nhá nhem mà xi nhan không nháy là nguy hiểm thật.
Lốp: nhìn, bóp và xoay trong một vòng quanh xe
Đi một vòng quanh xe, mỗi bánh dừng lại vài giây:
- Nhìn gai lốp. Rãnh gai còn rõ, không có vết mòn lệch hẳn một bên.
- Nhìn hông lốp. Không có vết rách, phồng hay đinh cắm.
- Bóp bằng ngón tay cái. Lốp căng, không lún sâu. Nếu một bánh mềm hẳn so với bánh kia, hỏi xem có cần bơm thêm không.
- Xoay nhẹ bánh trước khi xe dựng chân chống giữa (nếu xe có), nghe xem có tiếng cọ hay không.
Không cần dụng cụ, chỉ cần so hai bánh với nhau. Cách đọc độ mòn và vết nứt có trong bài kiểm tra lốp xe máy thuê khi nhận xe.
Xăng và đồng hồ: đọc khi đã nổ máy
Bây giờ mới đề máy. Để xe nổ ở chế độ không tải chừng nửa phút và nhìn mặt đồng hồ:
- Kim xăng hoặc vạch xăng đang ở mức nào. Nói to ra, ví dụ “kim xăng đang ở khoảng một phần tư”, để người giao xe xác nhận.
- Số kilomet trên đồng hồ tổng. Chụp lại ở bước sau.
- Đèn cảnh báo. Sau khi nổ máy, đèn báo lỗi động cơ (nếu xe có) nên tắt. Nếu một đèn lạ cứ sáng, hỏi ngay.
Mức xăng hay sinh hiểu lầm nhất, nên hỏi rõ tiệm muốn bạn trả xe với mức xăng thế nào và ghi lại câu trả lời. Cách đọc đồng hồ trên từng loại xe được giải thích trong bài đọc đồng hồ khi nhận xe thuê.
Chụp ảnh tình trạng xe: một vòng, tám tấm là đủ
Bước cuối là bằng chứng. Không cần cả trăm tấm, chỉ cần đủ góc và rõ:
- Đầu xe, chụp thẳng, thấy cả mặt nạ và đèn pha.
- Hông trái, lùi xa đủ để lọt cả chiều dài xe.
- Hông phải, tương tự.
- Đuôi xe, thấy biển số và đèn hậu.
- Mặt đồng hồ khi máy đang nổ, thấy kim xăng và số kilomet.
- Yên xe và cốp nếu có.
- Cận cảnh mọi vết xước, móp, vỡ bạn nhìn thấy, mỗi vết một tấm.
- Một tấm có cả người giao xe hoặc biển hiệu cửa tiệm phía sau, để ảnh có ngữ cảnh.
Chụp ở chỗ đủ sáng, tránh nắng gắt chiếu thẳng làm bóng lóa che mất vết xước. Giữ nguyên bộ ảnh trong máy, đừng xóa trước khi trả xe. Danh sách các góc ảnh chi tiết hơn có trong bài chụp lại tình trạng xe khi nhận.
Khi phát hiện lỗi: nói ngay, ghi lại, rồi mới đi
- Lỗi an toàn như phanh yếu, lốp xẹp, đèn phanh không sáng: đề nghị chỉnh ngay hoặc đổi xe khác. Đừng nhận xe với ý nghĩ “chạy chậm là được”.
- Lỗi ngoại hình như vết xước, ốp nhựa nứt, gương hơi lỏng: không cần đổi xe, nhưng phải chụp cận cảnh và nhờ người giao xe ghi vào giấy bàn giao hoặc nhắn xác nhận.
- Điều chưa rõ như mức xăng khi trả, chìa khóa phụ, mũ bảo hiểm đi kèm: hỏi rõ và lưu câu trả lời bằng tin nhắn.
Ở tiệm Nguyễn Tú trên đường Nguyễn Văn Cừ, phía Long Biên, chúng tôi luôn khuyến khích khách làm đủ năm bước này trước khi rời đi. Năm phút ở cửa tiệm đổi lấy một ngày chạy xe yên tâm.
Tóm lại, khi nhận xe thuê theo ngày, hãy nhớ thứ tự phanh, đèn, lốp, xăng rồi mới chụp ảnh, nói to từng mục và ghi lại mọi điểm bất thường. Các kinh nghiệm khác cho khách thuê ngắn ngày nằm ở mục thuê xe theo ngày, còn toàn bộ hướng dẫn về thủ tục và quy trình thuê xe máy ở Hà Nội có trong chuyên mục thuê xe.