Với người lái ô tô chuyển sang xe máy để đi trong nội thành Hà Nội, cảm giác đầu tiên thường là “dễ thôi”: xe nhẹ, gọn, đỗ đâu cũng được. Vài phút sau đã khác. Gió quất vào mặt, một chiếc xe buýt áp sát bên trái, tiếng còi từ phía sau không rõ hướng, và bàn chân phải theo phản xạ tìm một chiếc bàn đạp phanh không tồn tại. Người có nhiều năm cầm vô lăng thường giỏi đọc đường, nhưng lại mang theo những thói quen sinh ra cho một chiếc xe có khung kim loại bao quanh. Bài này chỉ ra những thói quen nên bỏ và thay chúng bằng gì.
Người lái ô tô chuyển sang xe máy: khác nhau từ cảm giác an toàn
Ngồi trong ô tô, bạn có thân xe, dây an toàn, túi khí và một khoảng đệm hơn một mét mỗi bên. Ngồi trên xe máy, lớp bảo vệ là chiếc mũ bảo hiểm và quần áo bạn mặc. Sự khác biệt này thay đổi cách nên nghĩ về mọi tình huống:
- Va quệt nhẹ không còn là chuyện nhỏ. Trên ô tô, một cú chạm gương chỉ là hỏng sơn. Trên xe máy, cùng cú chạm đó có thể làm bạn mất thăng bằng.
- Bạn nhỏ hơn trong mắt người khác. Tài xế xe tải, xe buýt nhìn xe máy kém hơn nhiều so với một chiếc ô tô, nhất là khi trời mưa hay chiều tối.
- Thời tiết tác động trực tiếp. Nắng, mưa, khói bụi giờ cao điểm trên đường Láng hay Tây Sơn ảnh hưởng tới sự tập trung, điều mà điều hòa trong xe hơi đã che đi.
Vì vậy, thói quen đầu tiên cần bỏ là cảm giác “mình được bao bọc”. Hãy lái như thể ai cũng có thể chưa nhìn thấy bạn.
Lái ô tô đi xe máy khác gì về khoảng cách và tầm nhìn
Người quen ô tô đánh giá khoảng cách theo mũi xe và gương chiếu hậu lớn. Trên xe máy, mọi thứ thu nhỏ lại và gần hơn.
Gương nhỏ, điểm mù lớn hơn bạn nghĩ. Gương xe máy rung theo động cơ và chỉ thấy một phần phía sau. Trước khi chuyển hướng, ngoái đầu nhìn nhanh qua vai là bắt buộc, không thể chỉ dựa vào gương như khi ngồi sau vô lăng. Cách chỉnh gương cho đúng có trong bài chỉnh gương xe máy đúng cách khi dừng đèn đỏ.
Khoảng cách phía trước phải rộng hơn tốc độ gợi ý. Ô tô có bốn bánh bám đường, xe máy chỉ có hai, và phanh gấp trên mặt đường ướt dễ trượt. Nhiều người lái ô tô quen bám sát xe trước khi tắc đường, lên xe máy vẫn giữ thói quen đó và không còn chỗ để né. Nguyên tắc giữ khoảng cách được nói kỹ ở bài giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước.
Tầm mắt nên nhìn xa, không nhìn bánh xe trước. Lợi thế của người lái ô tô là đã quen quan sát cả đoạn đường phía trước. Hãy giữ thói quen tốt này, nhưng thêm một việc: liếc mặt đường gần để tránh ổ gà, nắp cống, vệt dầu, những thứ ô tô lăn qua dễ dàng nhưng có thể làm xe máy loạng choạng.
Phanh và ga: thói quen tay chân cần chỉnh lại
Trên ô tô, chân phải làm hết việc tăng tốc và giảm tốc. Trên xe máy, ga nằm ở tay phải, còn phanh được chia làm hai: phanh trước và phanh sau. Với xe tay ga, phanh trước ở tay phải, phanh sau ở tay trái. Với xe số, phanh sau chuyển xuống chân phải.
Những thói quen cần bỏ:
- Chỉ dùng một phanh. Người quen ô tô hay bóp mỗi phanh sau vì cảm giác an toàn. Thực ra phanh trước mới gánh phần lớn lực hãm. Hãy tập bóp cả hai phanh, đều tay, nhất là khi cần dừng nhanh. Bài phanh trước, phanh sau dùng thế nào giải thích tỷ lệ phối hợp.
- Vừa phanh vừa đánh lái. Ô tô có thể vừa phanh vừa đánh vô lăng khá an toàn. Xe máy thì nên phanh khi xe đang thẳng, rồi mới nghiêng vào cua.
- Vặn ga như nhấn chân. Bàn tay nhạy hơn bàn chân, một cú vặn ga mạnh lúc đèn xanh có thể khiến xe chồm lên. Nếu chưa quen, chọn xe tay ga để làm quen trước khi thử xe số.
Thói quen khi đi xe máy trong phố: làn đường, rẽ và dừng đỗ
Trên nhiều trục đường Hà Nội có dải phân cách hoặc vạch kẻ chia làn, xe máy đi ở làn bên phải, ô tô đi làn trong. Người quen lái ô tô thường vô thức đi giữa đường hoặc sát làn ô tô, nơi xe con chạy nhanh hơn và ít để ý tới xe máy. Hãy tìm biển báo, vạch kẻ và đi đúng làn dành cho xe máy.
Rẽ trái không cần ôm vòng rộng. Ô tô cần bán kính quay lớn, xe máy thì không. Ở các nút giao như Kim Mã giao Liễu Giai hay quanh Hồ Gươm, đi đúng phần đường dành cho xe máy, bật xi nhan sớm và giảm tốc trước khi vào cua.
Đừng vội len lỏi theo dòng xe. Có người vừa đổi sang xe máy đã bắt chước những người lách nhanh xung quanh. Len qua khe hẹp giữa hai ô tô đang dừng là lúc dễ bị mở cửa bất ngờ hoặc bị chiếc xe kia chuyển làn đè lên.
Dừng đỗ đúng chỗ. Lái ô tô thì luôn tìm bãi, nhưng đi xe máy nhiều người lại đỗ tùy tiện trên vỉa hè. Ở phố cổ, khu Hoàn Kiếm hay quanh các trung tâm thương mại ở Cầu Giấy, hãy gửi ở điểm trông xe có vé thay vì dựng xe dọc lối đi.
Biến kinh nghiệm lái ô tô thành lợi thế
Không phải thói quen nào cũng cần bỏ. Người lái ô tô có một lợi thế lớn: bạn biết ô tô nhìn thấy gì và không nhìn thấy gì. Hãy dùng chính hiểu biết đó:
- Tránh đi song song ngay cạnh cửa sau của ô tô, đó là điểm mù của tài xế.
- Khi một chiếc ô tô bật xi nhan rẽ phải, giảm tốc và để nó rẽ, đừng cố vượt lên phía bên phải.
- Giữ khoảng cách với xe buýt, xe tải ở các bến dừng trên Nguyễn Chí Thanh, Trần Duy Hưng, nơi xe lớn hay tạt vào lề.
Lần đầu thuê xe máy sau nhiều năm chỉ lái ô tô, nên chọn một buổi sáng cuối tuần để chạy thử quanh khu vắng như ven hồ Tây trước khi vào giờ cao điểm. Khi nhận xe, hãy nói rõ với cửa hàng là bạn quen lái ô tô và muốn được chỉ vị trí phanh, xi nhan, cốp xe. Nếu cần nhận xe tại chỗ ở, có thể hẹn giao trong khung giờ 09:00–21:00, chi phí giao xe cần xác nhận trước.
Bỏ cảm giác được bao bọc, nới rộng khoảng cách, phối hợp hai phanh và đi đúng làn xe máy là bốn điều giúp người lái ô tô đi xe máy trong phố Hà Nội an toàn hơn. Các gợi ý cho từng nhóm người thuê khác nhau nằm ở mục thuê xe theo đối tượng, còn thông tin chung về thuê xe máy có trong chuyên mục thuê xe.