Lâu không đi xe máy thuê lại để chạy, nhiều người ngạc nhiên vì tay chân không còn “tự động” như xưa. Có người nhiều năm ở nước ngoài mới về, có người quen đi ô tô hay xe buýt, nay chuyển nhà sang Long Biên hoặc Gia Lâm và cần tự đi lại hằng ngày. Kỹ năng cũ không mất hẳn, nhưng phản xạ phanh, thăng bằng khi đi chậm và thói quen nhìn gương đều đã cùn, trong khi đường phố Hà Nội nay đông hơn nhiều. Bài này gợi ý một lộ trình tập lại từ dễ tới khó: chọn xe thế nào, tập giờ nào, đường nào, và khi nào thì đủ tự tin để vào dòng xe giờ cao điểm.
Lâu không đi xe máy thuê lại: đánh giá mình đang ở đâu
Trước khi chọn xe, hãy thành thật trả lời vài câu. Hồi trước bạn đi xe số hay xe ga? Đã từng chở người, đi mưa, đi đường đèo chưa? Lần cuối cầm lái là bao lâu, và trong thời gian nghỉ có lái loại phương tiện nào khác không? Người lái ô tô lâu năm quan sát tốt nhưng quen phanh bằng chân; người không lái gì cả cần lấy lại cả phản xạ lẫn sức tay. Nhớ kiểm tra giấy phép lái xe còn dùng được và mang bản gốc khi nhận xe. Nếu mắt, khớp gối hay cổ tay có vấn đề mới, hãy tính đến nó khi chọn xe và độ dài buổi tập.
Kết quả là một câu trả lời đơn giản: bạn bắt đầu như “gần như người mới” hay “chỉ cần làm nóng tay”. Phần lớn người nghỉ trên năm năm nên chọn mức thứ nhất.
Chọn xe nhẹ để tập lại tay lái xe máy
Xe thuê để tập lại không cần mạnh, cần dễ kiểm soát. Ba tiêu chí nên đặt lên trước:
- Trọng lượng nhẹ, yên thấp. Bạn sẽ dừng, chống chân, dắt xe và quay đầu nhiều lần. Xe nhẹ, chân chạm đất chắc thì lỡ mất thăng bằng vẫn đỡ được.
- Thao tác ít. Xe ga bỏ bớt việc côn và số, cho bạn dồn sự chú ý vào quan sát và phanh. Đây là lựa chọn hợp lý cho đa số người quay lại sau thời gian dài.
- Phanh và tay ga quen thuộc. Nếu ngày xưa bạn chỉ đi xe số và vẫn thích cảm giác đó, một chiếc xe số phổ thông như Honda Wave cũng là lựa chọn ổn, miễn là bạn chấp nhận vài buổi đầu tập lại chân số.
Các mẫu xe ga nhỏ như Honda Vision, Honda Click hay Yamaha Mio thường được người quay lại chọn vì nhẹ và dễ dắt. Nếu còn phân vân giữa hai dòng, bài xe ga hay xe số cho người mới học lại so sánh kỹ hơn. Khi nhận xe, nói thẳng rằng bạn đang tập lại để được chỉ công tắc, phanh và cách chống chân. Thuê vài ngày hoặc theo tuần thường hợp hơn thuê một ngày, vì tập lại cần nhiều buổi ngắn; giá và đặt cọc hỏi trực tiếp lúc đặt xe.
Buổi đầu: làm quen xe ở chỗ không có dòng xe
Buổi đầu tiên không nên ra phố. Mục tiêu chỉ là để cơ thể nhớ lại xe máy nặng bao nhiêu và phản ứng thế nào.
- Dắt xe và dựng chân chống. Dắt xe vài vòng, dựng chân chống giữa và chân chống nghiêng vài lần. Việc tưởng thừa này giúp bạn lấy lại cảm giác về trọng lượng.
- Ngồi yên, làm quen tay. Chỉnh gương, bóp thử hai phanh, bật xi nhan, bấm còi khi chưa nổ máy.
- Chạy thật chậm theo đường thẳng. Ra ga nhẹ, đi chậm mà vững, kỹ năng cần nhất trong phố.
- Phanh dừng tại một điểm. Chọn một vạch sơn hoặc một cột điện, tập dừng đúng chỗ bằng cả hai phanh, phanh sau trước một nhịp.
- Quay đầu chữ U rộng. Tập vòng rộng trước, rồi hẹp dần.
Chỗ tập lý tưởng là các đường nội khu rộng, ít xe ở khu đô thị mới vào sáng sớm cuối tuần, ví dụ quanh khu Việt Hưng bên Long Biên, hoặc một bãi đất trống bạn được phép vào. Mỗi buổi đầu chỉ cần khoảng ba mươi đến bốn mươi phút, dừng khi thấy cổ tay căng hoặc mất tập trung.
Chọn giờ và đoạn đường vắng cho mấy buổi tiếp theo
Khi đã chạy chậm vững và dừng đúng chỗ, hãy ra đường thật vào giờ có lợi cho mình. Ở Hà Nội, khung giờ dễ thở nhất thường là sáng sớm trước khoảng sáu rưỡi, giữa buổi sáng sau giờ đi làm, và đầu giờ chiều. Tránh khung bảy đến tám giờ sáng và năm đến bảy giờ tối, khi các trục như Nguyễn Văn Cừ, Ngọc Lâm hay đầu cầu Chương Dương dày đặc xe.
Tăng độ khó theo từng nấc, mỗi nấc một hai buổi:
- Nấc một: phố nhỏ hai chiều, ít ngã tư lớn, tốc độ chậm. Tập xi nhan sớm, nhìn gương trước khi chuyển hướng.
- Nấc hai: đường có dải phân cách và đèn tín hiệu, chạy ngoài giờ cao điểm. Tập dừng đèn đỏ, xuất phát cùng dòng xe mà không giật ga.
- Nấc ba: một cây cầu hoặc nút giao lớn. Lên dốc cầu Chương Dương sang phía Hoàn Kiếm vào giữa buổi sáng là bài tập tốt về giữ tốc độ đều và chọn làn.
- Nấc bốn: vòng hồ, phố đông người đi bộ như quanh Hồ Gươm hay phố cổ, nơi phải phanh nhẹ liên tục và để ý người qua đường.
Nếu chưa quen tuyến, bài cung đường nội thành cho người mới chạy lần đầu gợi ý vài lộ trình ít áp lực để ghép vào các nấc trên.
Những thói quen cũ cần sửa khi quay lại
Người lâu năm không lái xe máy hay mang theo thói quen của ngày trước, hoặc của ô tô:
- Phanh một tay. Nhiều người quen bóp mỗi phanh trước hoặc mỗi phanh sau. Tập dùng cả hai, nhất là khi đường ướt.
- Nhìn gần bánh xe. Mắt nên nhìn xa phía trước vài chục mét, chỉ liếc xuống khi cần. Nhìn gần làm xe chòng chành và phản ứng muộn.
- Quên quay đầu kiểm tra điểm mù. Gương xe máy nhỏ, xe máy khác hay lách sát bên. Liếc qua vai trước khi chuyển làn.
- Ngại còi. Một tiếng còi ngắn ở đầu ngõ hoặc khúc cua khuất là báo hiệu cần thiết.
Dấu hiệu bạn đã sẵn sàng đi lại hằng ngày
Không có số buổi cố định cho mọi người. Thay vào đó, hãy tự kiểm tra:
- Dừng đèn đỏ, xuất phát và rẽ trái ở nút giao lớn mà không phải nghĩ từng thao tác.
- Đi chậm sau một xe khác mà không phải chống chân.
- Phanh gấp an toàn khi có người bất ngờ sang đường.
- Chạy liền khoảng nửa tiếng mà vai, cổ tay không mỏi cứng.
Khi đạt đủ các điểm này, bạn có thể thử chạy giờ cao điểm trên quãng ngắn quen thuộc, rồi mới nối dài thành tuyến đi làm. Hôm mưa to hoặc người mệt, cứ chọn xe buýt cho chuyến đó.
Tóm lại: xe nhẹ, vài buổi làm quen ở chỗ vắng, rồi tăng độ khó theo giờ và theo đường. Các hướng dẫn thuê xe cho từng nhóm người khác nằm ở mục thuê xe theo đối tượng, còn mọi bài về thủ tục và kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội được gom trong chuyên mục thuê xe.