Lần đầu ngồi lên chiếc xe máy thuê ở Hà Nội, nhiều khách nước ngoài liếc xuống và tự hỏi đồng hồ xe máy đọc thế nào: con số không giống đơn vị ở nhà, kim xăng nhảy lên nhảy xuống, vài đèn vàng, xanh lóe lên rồi tắt. Câu hỏi này thường chỉ bật ra khi đã ở giữa dòng xe trên phố Nguyễn Văn Cừ hay đầu cầu Chương Dương, lúc khó bình tĩnh nhất. Bài này đi theo đúng thứ tự bạn cần khi đang chạy: tốc độ, xăng, đèn báo, và việc nên làm khi có đèn lạ sáng.
Việc kiểm tra đồng hồ lúc nhận xe, như chụp số km và xem đèn sau khi nổ máy, đã có trong bài đọc đồng hồ khi nhận xe thuê. Ở đây ta tập trung vào lúc xe đã lăn bánh.
Đồng hồ xe máy đọc thế nào: bố cục chung trên xe số và xe ga
Dù là xe số như Wave hay xe ga như Vision, Air Blade, mặt đồng hồ xe phổ thông ở Việt Nam thường có bốn khu vực:
- Đồng hồ tốc độ, phần lớn nhất, dạng kim quay hoặc số điện tử.
- Báo xăng, một kim nhỏ hoặc dãy vạch, đánh dấu E (rỗng) và F (đầy).
- Bộ đếm quãng đường: ODO là tổng số km của xe, TRIP là số km từng chặng, đặt lại được.
- Cụm đèn báo, các biểu tượng nhỏ chỉ sáng khi có việc cần báo.
Xe số đời cũ hay dùng đồng hồ kim, dễ nhìn nhưng kim rung khi đường xóc. Xe ga đời mới có màn hình điện tử, gọn nhưng chữ nhỏ, khó đọc khi nắng chiếu thẳng. Nếu xe có nút chuyển hiển thị, nhờ nhân viên chỉ một lần trước khi đi, đừng mò khi đang chạy.
Tốc độ km/h: đừng quy đổi trong đầu khi đang chạy
Xe máy ở Việt Nam hiển thị tốc độ bằng km/h. Khách quen dặm một giờ hay vô thức tính nhẩm để đổi đơn vị, và mấy giây đó lấy mất sự chú ý khỏi mặt đường. Cách đơn giản hơn: biển báo tốc độ ở Việt Nam, hình tròn viền đỏ, cũng ghi bằng km/h, nên chỉ cần so con số trên biển với con số trên đồng hồ.
Trong nội thành, phần lớn thời gian bạn sẽ chạy chậm hơn mức trên biển vì xe đông. Đồng hồ tốc độ hữu ích nhất ở đoạn thoáng: đường dẫn lên cầu Vĩnh Tuy, đường ven đê hay các trục rộng phía Long Biên, Gia Lâm, nơi xe dễ trôi nhanh hơn bạn tưởng. Hãy liếc đồng hồ khi đường thẳng và phía trước trống, không cúi nhìn lúc vào vòng xuyến hay qua ngã tư.
Nếu kim tốc độ đứng im dù xe vẫn chạy, đó là lỗi bộ đếm chứ không phải động cơ; xem bài kim tốc độ đứng im có nên đi tiếp.
Kim xăng xe máy thuê: lên xuống thế nào là bình thường
Kim xăng là chỗ khách quốc tế hay hiểu nhầm nhất:
- Kim chỉ đúng khi xe đứng thẳng. Dựng chân chống nghiêng, xăng dồn về một phía nên kim có thể chỉ thấp hơn thực tế. Hãy đọc khi đang ngồi trên xe, hai bánh thẳng.
- Kim cần thời gian để lên. Vừa đổ xong, kim có thể nhích dần chứ không nhảy ngay. Đừng vội nghĩ cây xăng đổ thiếu.
- Kim không giảm đều. Nhiều xe tụt chậm ở nửa bình đầu, nhanh ở nửa sau. Kim xuống khoảng một phần tư thì tính chỗ đổ xăng trên hướng mình đi.
- Vạch cuối nhấp nháy là gần cạn. Trên xe ga điện tử, vạch cuối hoặc biểu tượng cây xăng nhấp nháy nghĩa là nên vào cây xăng ngay.
Trong phố cây xăng khá dày, nhưng ra phía Đông Anh, Sóc Sơn hay dọc đê sông Hồng thì các trạm thưa hơn. Lần đầu tự đổ xăng, đọc trước bài đổ xăng lần đầu ở Việt Nam; lỡ hết xăng giữa đường thì xem xe thuê hết xăng giữa phố.
Đèn báo trên xe máy: nhóm thông báo và nhóm cần dừng xe
Cách đọc nhanh là chia theo màu. Đèn xanh lá hoặc xanh dương thường chỉ báo trạng thái. Đèn vàng cam hoặc đỏ mới là cảnh báo.
Đèn thông báo: thấy là biết, không cần lo
- Mũi tên xanh nhấp nháy: xi nhan đang bật. Khách mới hay rẽ xong quên tắt, khiến xe sau tưởng bạn sắp rẽ tiếp.
- Đèn pha màu xanh dương: đang bật đèn chiếu xa. Trong phố có đèn đường, chuyển về đèn chiếu gần để không làm chói người đi ngược chiều.
- Chữ N trên xe số: xe đang ở số không, tiện kiểm tra trước khi nổ máy hay dắt xe.
- Đèn tự ngắt máy khi dừng: một số xe ga tắt máy khi dừng đèn đỏ để tiết kiệm xăng. Máy im lúc này không phải hỏng, vặn ga là xe nổ lại. Chưa quen thì hỏi tiệm cách tắt chức năng này.
Đèn cảnh báo: sáng khi đang chạy là phải để ý
- Đèn hình động cơ màu vàng cam: báo lỗi hệ thống phun xăng. Bật khóa thấy sáng vài giây rồi tắt là bình thường; sáng liên tục hoặc nhấp nháy khi đang chạy thì cần dừng.
- Đèn nhắc thay dầu: một số xe có biểu tượng này khi đến hạn thay dầu. Không gấp, nhưng nên báo tiệm.
- Đèn báo nhiệt độ: trên xe làm mát bằng dung dịch, đèn sáng nghĩa là máy quá nóng, hay gặp khi kẹt xe lâu giữa trưa hè.
Xe máy điện báo lỗi theo kiểu khác hẳn, xem bài đèn báo lỗi trên đồng hồ xe máy điện.
Khi đèn lạ sáng giữa phố Hà Nội: làm theo thứ tự này
Đèn cảnh báo sáng chưa chắc xe sắp hỏng, nhưng cũng đừng cố chạy cho xong đoạn đường:
- Bật xi nhan phải, giảm tốc từ từ và tấp vào chỗ có vỉa hè hoặc khoảng trống. Đang trên cầu Long Biên hay Chương Dương thì đi hết cầu rồi mới dừng.
- Tắt máy, chờ một lúc, nhất là khi nghi máy quá nóng.
- Chụp ảnh mặt đồng hồ lúc đèn đang sáng, đỡ phải mô tả bằng tiếng Việt hay tiếng Anh.
- Nhắn cho tiệm kèm ảnh và vị trí ghim trên bản đồ. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, làm việc 09:00–21:00; cách hỗ trợ và chi phí nếu có sẽ được xác nhận với bạn trước.
- Không tự tháo ốp xe hay đổ thêm dầu nhớt khi chưa hỏi tiệm.
Nếu nổ máy lại mà đèn tắt và xe chạy bình thường, vẫn nên báo tiệm để kiểm tra khi bạn ghé qua.
Thói quen liếc đồng hồ an toàn suốt kỳ thuê
- Liếc đồng hồ khi dừng đèn đỏ, lúc an toàn nhất để xem xăng và đèn báo.
- Không để điện thoại che mặt đồng hồ. Đặt giá đỡ sao cho vẫn thấy kim tốc độ và kim xăng.
- Đặt lại TRIP mỗi lần đổ đầy để biết đã đi bao xa từ lần đổ trước, cách ước lượng xăng còn lại khá tin cậy khi kim khó đọc.
Đọc được mặt đồng hồ, bạn sẽ chạy tự tin hơn và nhận ra sớm khi nào cần dừng xe. Các hướng dẫn khác cho khách nước ngoài tự lái được gom ở mục thuê xe cho khách quốc tế, còn toàn bộ kinh nghiệm thuê xe nằm trong chuyên mục thuê xe.