Nhiều khách nước ngoài thuê xe máy ở Hà Nội kể lại cùng một tình huống: bản đồ trên điện thoại bảo rẽ phải, họ rẽ theo, rồi bất ngờ thấy cả dòng xe đang lao về phía mình. Đường một chiều phố cổ Hà Nội là thứ khiến người mới lúng túng nhất, vì phố hẹp, biển nhỏ, hàng quán che khuất và ứng dụng chỉ đường không phải lúc nào cũng hiểu bạn đang đi xe máy. Bài này dành cho khách quốc tế tự lái trong những ngày đầu: cách đọc biển, cách đọc hướng trên bản đồ trước khi vào phố, và việc cần làm khi lỡ đi sai chiều.
Vì sao đường một chiều phố cổ Hà Nội dễ làm người mới đi nhầm
Khu phố cổ thuộc quận Hoàn Kiếm là mạng lưới phố ngắn và hẹp. Để dòng xe không tắc cứng, rất nhiều phố chạy một chiều, và các phố cạnh nhau thường có chiều ngược nhau. Rẽ sang phố bên cạnh, bạn có thể đã ở trong con phố có chiều đi ngược hẳn phố trước.
Ba điều làm khách quốc tế dễ nhầm hơn người địa phương:
- Biển nhỏ và đặt cao, lẫn giữa biển hiệu cửa hàng, dây điện và tán cây.
- Chiều đi có thể thay đổi theo phương án phân luồng từng thời kỳ, nên hướng dẫn cũ chưa chắc còn đúng.
- Phố đi bộ cuối tuần quanh hồ Hoàn Kiếm và trong phố cổ đóng cho xe cộ, cắt ngang lộ trình quen thuộc.
Vì vậy, thay vì cố nhớ phố nào chạy chiều nào, hãy tập ba thói quen: nhìn biển ở mỗi đầu phố, kiểm tra hướng trên bản đồ, và quan sát dòng xe.
Nhận biển cấm đi ngược chiều và biển đường một chiều
Biển báo ở Việt Nam có hình dạng và màu sắc khá giống nhiều nước khác. Hai loại quan trọng nhất trong phố cổ:
- Biển cấm đi ngược chiều: hình tròn, nền đỏ, một vạch trắng nằm ngang ở giữa. Biển đặt ở đầu phố mà bạn không được đi vào: đó là cửa ra của phố, không phải cửa vào.
- Biển đường một chiều: hình vuông hoặc chữ nhật nền xanh, có mũi tên trắng. Mũi tên chỉ hướng được phép đi.
Chi tiết người mới hay bỏ qua: nếu chỉ thấy mặt sau của một biển tròn, biển đó dành cho người đi từ hướng ngược lại. Khi mặt đỏ có vạch trắng quay về phía mình, dừng lại và tìm đường khác. Dưới biển chính đôi khi có biển phụ ghi khung giờ hoặc loại xe bằng tiếng Việt; nếu không chắc, cứ coi như biển áp dụng cho bạn. Phần giải thích các nhóm biển cơ bản khác có trong bài khách quốc tế đọc biển báo và luật giao thông cơ bản.
Đọc hướng trên bản đồ trước khi vào phố
Chọn đúng chế độ di chuyển
Đây là lỗi phổ biến nhất. Chế độ đi bộ bỏ qua chiều xe, nên chạy xe theo chỉ dẫn đi bộ gần như chắc chắn có lúc đi ngược chiều. Hãy chọn chế độ xe máy nếu ứng dụng có, hoặc chế độ ô tô, dù đôi khi nó chọn đường vòng xa hơn.
Phóng to và tìm mũi tên nhỏ
Khi phóng to tới mức xem từng con phố, một số ứng dụng hiển thị mũi tên nhỏ trên phố một chiều. Trước khi rời khách sạn, phóng to quanh điểm đến, ví dụ một quán cà phê ở Hàng Bạc hay cửa hàng gần chợ Đồng Xuân, và xem đoạn cuối lộ trình. Mũi tên không phải lúc nào cũng có hoặc cập nhật kịp; biển thật ngoài đường mới là quyết định cuối cùng.
Chia lộ trình thành hai phần
Cách an toàn cho người mới là chạy theo các trục bao quanh phố cổ như Trần Quang Khải, Phùng Hưng, Hàng Đậu hay Đinh Tiên Hoàng, gửi xe ở rìa rồi đi bộ phần còn lại. Bài có nên chạy xe máy vào khu phố cổ hay gửi ngoài rồi đi bộ so sánh kỹ hai cách này.
Đọc dòng xe khi biển bị che
Biển có thể bị cây che, bị xe tải đỗ chắn hoặc bạn không kịp nhìn. Lúc đó, dòng xe xung quanh cho bạn câu trả lời:
- Tất cả xe đều đi về một hướng. Nếu mọi xe máy, xe đạp, xích lô trên phố đều chạy cùng một chiều, gần như chắc chắn đó là phố một chiều. Khi chiều đó ngược với bạn, đừng vào.
- Có người vẫy tay hoặc nói lớn. Người bán hàng thường ra hiệu khi thấy xe đi sai. Họ đang nhắc, hãy giảm tốc và dừng sát lề.
- Xe dựng trên vỉa hè quay đầu cùng hướng. Đây là gợi ý phụ, không chắc bằng biển nhưng giúp ích khi còn phân vân.
Một nguyên tắc đơn giản: khi không chắc, đừng vào. Đi thêm một đoạn trên phố lớn và rẽ ở giao lộ kế tiếp luôn tốt hơn đoán mò ở một đầu phố hẹp.
Lỡ đi ngược chiều xe máy trong phố hẹp: xử lý thế nào
Ai cũng có thể nhầm một lần, miễn là không biến lỗi nhỏ thành va chạm. Khi nhận ra mình đang đi ngược chiều xe máy trong phố hẹp:
- Giảm tốc và tấp sát lề phải ngay. Đừng tăng ga cho nhanh hết phố.
- Tắt máy và xuống dắt bộ. Dắt xe chiếm ít chỗ và dễ nhường đường hơn.
- Quay về đầu phố hoặc tới ngã rẽ gần nhất. Kỹ thuật xoay xe trong không gian hẹp có trong bài quay đầu xe trong ngõ phố cổ.
- Kiểm tra lại bản đồ ở chỗ an toàn. Đổi sang chế độ xe máy hoặc ô tô và tìm lộ trình mới.
Nếu cảnh sát giao thông yêu cầu dừng, hãy bình tĩnh, xuất trình giấy tờ và dùng ứng dụng dịch nếu cần; có thắc mắc về xe thuê thì nhắn chủ xe.
Vài câu hỏi đường hữu ích bằng tiếng Việt
Người dân phố cổ phần lớn sẵn lòng chỉ đường khi bạn dừng xe hỏi lịch sự. Vài câu ngắn:
- “Phố này một chiều phải không?”
- “Tôi đi xe máy, đi đường nào ra Hàng Đậu?”
- “Đi thẳng hay rẽ trái?”
Thêm câu tương tự trong bài mười câu tiếng Việt hữu ích khi tự lái xe máy ở Hà Nội.
Tóm lại
Phố cổ Hà Nội không khó đi nếu bạn chậm lại ở mỗi đầu phố: tránh biển tròn đỏ vạch trắng, theo biển xanh có mũi tên, dùng chế độ xe máy hoặc ô tô thay vì đi bộ, và khi không chắc thì đi tiếp trên phố lớn. Lỡ nhầm thì tắt máy, dắt bộ. Các bài khác cho người nước ngoài tự lái được gom ở mục thuê xe cho khách quốc tế, còn kinh nghiệm thuê xe máy nói chung nằm trong chuyên mục thuê xe.