Ngày rét đậm ở Hà Nội, người đi làm từ lúc trời còn tối hay hỏi: có nên dùng miếng dán giữ nhiệt khi đi xe máy, găng tay sưởi điện hay túi sưởi, và dùng thế nào cho an toàn? Dùng được cả ba, miễn là nhớ chúng khác áo len ở chỗ tự tỏa nhiệt. Áp sát người lâu, chúng có thể gây bỏng mà lúc đầu không thấy đau; găng sưởi có thêm pin và dây, túi sưởi điện có dung dịch nóng bên trong.
Ba món tỏa nhiệt khác nhau ở đâu
- Miếng dán giữ nhiệt: túi mỏng chứa bột sắt, muối, than hoạt tính. Bóc vỏ ra, bột sắt gặp không khí bị oxy hóa và nóng lên trong nhiều giờ, không tắt hay chỉnh được.
- Găng tay sưởi điện: dây sưởi trong lớp lót, chạy bằng pin cất ở cổ găng hoặc dây cắm vào sạc dự phòng. Ấm đúng đầu ngón, có nút chọn mức, nhưng dày hơn găng thường.
- Túi sưởi: gói nhỏ dùng một lần, cùng nguyên lý với miếng dán nhưng không có keo; hoặc túi sưởi điện chứa dung dịch, cắm điện cho nóng rồi rút ra dùng.
Trả lời báo Phụ nữ Việt Nam năm 2021, trưởng khoa Bỏng Bệnh viện Xanh Pôn (Hà Nội) gọi tổn thương do vật không quá nóng áp lâu một chỗ là bỏng ở nhiệt độ thấp. Người đi xe còn thêm một bất lợi: sách hướng dẫn của một hãng găng sưởi ghi rõ tay chân đang lạnh thì da kém cảm nhận nhiệt, nên càng dễ bỏng.
Miếng dán giữ nhiệt khi đi xe máy: dán lên áo, tránh chỗ bị ép
Bài «Bỏng vì miếng dán giữ nhiệt» trên cổng thông tin của Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia khuyên không dán thẳng lên da mà dán qua một lớp áo, tháo ngay khi chỗ dán có dấu hiệu bất thường và không cho trẻ nhỏ dùng. Hãy đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì trước khi bóc, nhất là thời gian dùng tối đa. Với người đi xe:
-
Dán ở nhà. Dán lên mặt ngoài lớp áo lót, ở lưng dưới hoặc bụng, rồi mới mặc áo len, áo khoác. Đừng ra tới đầu ngõ mới luồn tay vào áo để dán.
-
Tránh chỗ bị ép. Chỗ bị đè liên tục giữ nhiệt lại vì máu khó mang nhiệt đi: dưới quai ba lô, cạp quần, dây lưng. Đừng nhét miếng dán vào găng bó, cũng đừng dán dưới gan bàn chân rồi tì lên gác chân hay sàn xe suốt chặng; vị bác sĩ nói trên từng gặp ca bỏng gan bàn chân vì dán miếng giữ nhiệt quá lâu.
-
Mỗi chỗ một miếng. Không dán chồng, không dùng cùng lúc với túi sưởi hay chăn điện, và đổi chỗ dán giữa các ngày.
-
Tháo khi tới nơi, không dán khi ngủ. Về muộn, mệt, ngả lưng “một lát” với miếng dán còn nóng là chuyện dễ xảy ra.
-
Nhìn da mỗi lần nghỉ. Rát, đỏ, ngứa thì bóc ra và không dán lại chỗ đó. Người da nhạy cảm, tiểu đường hay kém lưu thông máu nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Găng tay sưởi điện đi xe máy: chỉnh trước khi lăn bánh, gọn dây
Lần đầu dùng, hãy thử khi xe còn đứng yên: đeo găng, bật sưởi, bóp hai phanh, bật tắt xi nhan, bấm còi, đánh lái hết cỡ xem hộp pin ở cổ găng có cấn vào đâu không. Cách thử từng nút có trong bài đeo găng tay dày mà vẫn giữ cảm giác tay ga, tay phanh. Riêng với găng sưởi:
- Chọn mức nóng ở nhà. Nút trên mu găng nhỏ, bấm khi xe đang chạy là phải rời mắt khỏi đường.
- Không bật mức cao suốt chặng. Một hãng khuyên không dùng liên tục quá hai giờ và xem da tay có đỏ không mỗi lần dừng; người tiểu đường nên hỏi bác sĩ trước.
- Gọn dây. Kéo kín túi pin, không để dây nối bị gập, kẹp; một hãng cảnh báo dây hỏng có thể gây cháy. Loại cắm sạc dự phòng thì đừng để dây vắt qua tay lái hay quấn quanh tay phanh, vì lúc đánh lái hoặc phanh gấp dây có thể giật lệch tay.
- Lót ướt thì chờ khô rồi mới bật, vì nước lọt vào làm tăng nguy cơ giật điện.
Với xe thuê, đừng tự đấu dây găng hay gắn tẩu sạc vào điện của xe; muốn gắn gì, hỏi cửa hàng trước.
Sạc pin găng: rút khi đầy, không sạc qua đêm khi không ai trông
Hai cuốn hướng dẫn găng sưởi tôi đọc đều dặn chỉ dùng bộ sạc đi kèm và không sạc khi pin hay dây đã nứt vỡ, hư hỏng; pin phồng thì thôi dùng hẳn. Một trong hai ghi thẳng: không bao giờ sạc pin khi không có người trông, sạc xa đồ dễ cháy, sạc xong tháo pin ra, và vừa đi lạnh về thì chờ pin trở lại nhiệt độ phòng rồi mới cắm. Pin dự phòng đừng để chung túi với chìa khóa, đồng xu, vì kim loại chạm cực có thể gây chập. Người về muộn nên cắm sạc ngay khi về nhà, lúc còn thức, rồi rút ra trước khi ngủ.
Túi sưởi giữ ấm tay khi lái xe: để trong túi áo, dùng lúc dừng
Gói sưởi dùng một lần bỏ vào túi áo khoác có khóa kéo, chỉ đút tay vào túi ủ khi đã dừng hẳn và dựng chân chống. Đừng nhét gói sưởi vào lòng găng: nó vừa ép nhiệt lên lòng bàn tay, vừa làm tay nắm tay lái kém chắc.
Túi sưởi điện cỡ lớn nên để dùng ở nhà. Trong bài dùng túi sưởi thế nào để không bị bỏng trên VnExpress, bác sĩ Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác dặn không vừa cắm điện vừa dùng, không để vật nặng đè, không ngồi lên, không ôm túi quá lâu, túi phồng bất thường thì ngắt điện ngay. Mang túi lên xe là đi ngược những lời dặn đó: đặt ở sàn để chân thì bị chân đè, kẹp giữa hai đùi hay giữa bụng mình và lưng người lái thì bị ép mỗi lần xe xóc qua ổ gà.
Đồ sưởi không thay được lớp chắn gió
Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa lạnh của Bộ Y tế khuyên khi ra ngoài trời lạnh thì mặc đủ đồ ấm che được gió lùa như áo khoác, quần dài, khăn, mũ, găng tay, tất, khẩu trang, và luôn giữ người khô ráo. Găng có thể hết pin, miếng dán có thể nguội giữa chặng về muộn qua cầu Nhật Tân hay đường Âu Cơ; lúc đó chỉ còn lớp áo chắn gió. Cách mặc nhiều lớp có trong bài đi xe ga ngày rét đậm ở Hà Nội mặc gì; tay vẫn tê buốt thì dừng ở chỗ kín gió như bài tay tê cứng khi lái xe máy mùa đông gợi ý.
Dán giữ nhiệt có bị bỏng không, và làm gì khi da rát đỏ
Có, nếu dán thẳng lên da, dán chỗ bị ép hoặc để quá lâu; găng và túi sưởi cũng vậy. Dấu hiệu là chỗ tiếp xúc rát, tấy đỏ, rồi phồng rộp, tróc da hoặc nhợt nhạt. Khi đó:
- Tấp vào chỗ an toàn, bóc miếng dán, tắt và tháo găng sưởi, cất túi sưởi đi.
- Để vùng da dưới vòi nước sạch; không chườm đá, không bôi kem đánh răng, mỡ trăn; tháo nhẫn, vòng gần chỗ bỏng (hướng dẫn của bác sĩ Bệnh viện Bỏng Quốc gia trong bài báo trên).
- Che nhẹ bằng gạc sạch rồi đi khám, tốt nhất ở nơi có chuyên khoa bỏng.
Bỏng ở nhiệt độ thấp lúc đầu thường ít đau nên dễ bị coi nhẹ; đã phồng rộp hay da đổi màu thì đừng tự chữa ở nhà.
Nếu bạn thuê xe để đi làm qua mùa rét, Honda Wave thuê tháng 900.000–1.200.000 đồng. Honda Vision thuê tháng 1.800.000–2.000.000 đồng. Mức cọc và giấy tờ cần mang sẽ được xác nhận trực tiếp trước khi ký hợp đồng. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00–21:00, không giao xe ngoài giờ; ca làm bắt đầu sớm thì hẹn nhận xe từ hôm trước qua số 0942 467 674. Bài cùng chủ đề nằm ở mục thời tiết và đường sá và chuyên mục kỹ năng.