Lễ hội Khai hạ Mường Bi ở Tân Lạc đầu tháng Giêng: ghé bằng xe máy trên đường lên Mai Châu hay đi riêng trong ngày

Lễ hội Khai hạ Mường Bi họp mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng ở Tân Lạc cũ: ghé bằng xe máy trên đường lên Mai Châu hay đi riêng trong ngày, gửi xe và giữ tay lái.

Đầu năm đi Mai Châu có ghé được lễ hội Khai hạ Mường Bi không? Được, vì khu lễ hội nằm ở vùng Mường Bi thuộc huyện Tân Lạc cũ, ngay trên trục quốc lộ 6 trước khi lên đèo Thung Khe. Điều cần tính là ngày: hội thường họp từ mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng, ngày chính là mùng 8. Bài nói cách xếp chuyến xe máy từ Hà Nội, ghép với Mai Châu hay đi về trong ngày, chỗ rẽ khỏi quốc lộ, gửi xe và chuyện rượu trong hội.

Lễ hội Khai hạ Mường Bi là hội gì, họp ở đâu

Khai hạ còn gọi là lễ xuống đồng, lễ mở cửa rừng, được báo chí tỉnh mô tả là lễ hội dân gian truyền thống lớn nhất của người Mường, gắn với bốn vùng Mường lớn Bi, Vang, Thàng, Động. Năm 2022, lễ hội Khai hạ dân tộc Mường được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Từ năm 2023, hội ở Mường Bi được tổ chức với quy mô cấp tỉnh.

Địa điểm gắn với xã Phong Phú cũ. Từ ngày 01/7/2025, khi Hòa Bình nhập vào Phú Thọ và không còn cấp huyện, ba xã Mỹ Hòa, Phong Phú, Phú Cường hợp thành xã Mường Bi, tỉnh Phú Thọ. Theo các bản tin năm 2026, lễ cúng diễn ra ở miếu Quốc Mẫu Hoàng Bà tại xóm Lũy Ải, kiệu được rước xuống sân vận động xã Mường Bi, còn nghi thức xuống đồng làm ở ruộng Nà Trùng. Truyền thuyết của hội xoay quanh Quốc Mẫu Hoàng Bà, thân mẫu của Đức Thánh Tản, người dạy dân Mường Bi làm ruộng.

Lưu ý dễ nhầm: các vùng Mường khác cũng có hội Khai hạ nhưng vào ngày khác và ở nơi khác. Bài này chỉ nói hội ở Mường Bi.

Ngày hội năm 2027 dự kiến rơi vào thứ mấy

Năm 2023, hội kéo dài ba ngày từ mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng, phần lễ chính vào mùng 8. Năm 2026 cũng vậy: hội diễn ra từ ngày 22 đến 24/2, tức mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ, và lễ chính vào ngày 24/2.

Tết Đinh Mùi 2027 có mùng 1 là Thứ Bảy ngày 6/2/2027. Nếu ban tổ chức giữ lệ, lịch dự kiến sẽ là:

  • Mùng 6: Thứ Năm, 11/2/2027.
  • Mùng 7: Thứ Sáu, 12/2/2027.
  • Mùng 8, ngày chính: Thứ Bảy, 13/2/2027.

Đây là phép quy đổi, chưa phải lịch chính thức. Hãy theo dõi thông báo của xã Mường Bi và báo Phú Thọ trước Tết, vì ngày, quy mô và chương trình có thể thay đổi. Ngày chính rơi vào thứ Bảy nên nhiều khả năng sẽ đông; nếu muốn vắng hơn, có thể đi vào mùng 6 hoặc mùng 7 để xem phần hội, chấp nhận không thấy lễ rước chính.

Ghé trên đường lên Mai Châu hay đi riêng trong ngày

Có hai cách xếp, chọn theo số ngày bạn có và độ quen tay lái đường dài.

Cách thứ nhất là ghép với Mai Châu. Sáng ngày chính, bạn rời Hà Nội sớm, theo quốc lộ 6 qua Xuân Mai và Hòa Bình, rẽ vào xem phần lễ buổi sáng, ăn trưa rồi đi tiếp lên đèo Thung Khe xuống Mai Châu khi trời còn sáng. Năm 2027 ngày chính dự kiến là thứ Bảy, nên đêm đó ngủ ở bản, Chủ nhật về là vừa một chuyến cuối tuần. Dịp đầu xuân homestay có thể kín sớm, nên đặt chỗ ngay khi lịch hội được công bố.

Cách thứ hai là đi riêng trong ngày: Hà Nội lên Mường Bi rồi quay về. Bài không đo quãng đường và thời gian, nhưng đó vẫn là cả ngày ngồi trên yên, hai lượt đi chung quốc lộ 6 với xe tải, xe khách. Cách này hợp với người đã quen trục đường và chỉ có một ngày. Nếu chiều về thấy mệt, đừng ép mình chạy tối; tìm chỗ nghỉ lại rồi về sáng hôm sau.

Trước khi đi, kiểm tra tình trạng đường theo bài tra tình hình Quốc lộ 6 trước khi đi Mai Châu. Xe máy không được vào đường cao tốc, nên đặt bản đồ ở chế độ xe hai bánh. Nếu muốn hiểu nhà sàn và đời sống Mường trước khi xem hội, bài Bảo tàng Không gian Văn hóa Mường bằng xe máy có thể ghé vào một dịp khác trên cùng trục.

Rẽ khỏi quốc lộ 6, đến sớm và gửi xe

Theo các bài giới thiệu xóm Lũy Ải trên báo Lao Động và một tạp chí môi trường, từ quốc lộ 6 rẽ vào hơn một cây số, qua cây cầu nhỏ bắc ngang suối là tới xóm. Sân vận động xã Mường Bi, nơi diễn ra phần lễ chính năm 2026, nằm trong cùng vùng; ngày hội có thể có phân luồng, nên hãy đi theo biển chỉ dẫn và hướng dẫn của người điều tiết, hỏi người dân khi thấy ngã rẽ.

Năm 2023, báo chí ghi hàng nghìn người dân và du khách dự hội, nên đến sớm là cách đơn giản nhất để đỡ chen. Giờ khai hội cụ thể theo thông báo của ban tổ chức năm đó; bài không tự đặt giờ. Đến trước giờ đó, bạn dễ tìm chỗ để xe và có chỗ đứng xem lễ rước.

Bài không có thông tin chính thức về bãi gửi xe ngày hội. Khi tới:

  • Nếu có điểm trông xe, gửi ở đó, giữ vé hoặc thẻ xe cẩn thận và hỏi giờ điểm trông xe đóng.
  • Không đỗ trên mặt quốc lộ, không đỗ chắn lối rước kiệu hay cổng nhà dân.
  • Khóa cổ, rút chìa, chụp ảnh xe cùng vị trí đỗ.
  • Mang theo đồ có giá trị, giữ điện thoại và ví chắc tay giữa đám đông.

Trong lúc rước kiệu, đứng sang bên, không cắt ngang đoàn rước để chụp ảnh. Khu miếu là nơi thờ tự, nói nhỏ và hỏi trước khi chụp nghi lễ hay chụp cận người làm lễ.

Rượu trong hội: người lái không uống

Phần hội có ẩm thực, trại văn hóa, trình diễn thiêu rượu, làm rượu cần, nên lời mời nâng chén khó tránh. Quy tắc giữ nguyên như mọi chuyến xe máy: ai lái thì không uống, kể cả một ngụm, vì sau đó còn đèo Thung Khe hoặc cả chặng quốc lộ về Hà Nội. Nhóm đông thì chốt người lái từ trước khi rời Hà Nội. Cách từ chối mà không mất lòng có trong bài đi chúc Tết bằng xe máy khi nhà nào cũng mời rượu.

Nếu lỡ uống, không lên xe. Nghỉ lại qua đêm hoặc để người tỉnh táo lái là hai lựa chọn duy nhất.

Chuẩn bị xe thuê cho chuyến đầu xuân

Cửa hàng Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao xe ngoài giờ. Muốn rời phố từ sớm thì nên hẹn nhận xe từ hôm trước; dịp sát Tết, hãy hỏi trước lịch nhận và trả xe. Theo bảng giá, Honda Wave thuê ngày 150.000 đồng. Honda Air Blade thuê ngày 200.000 đồng. Tiền cọc và giấy tờ cần mang được xác nhận trực tiếp khi ký. Chuyến lên Tân Lạc và Mai Châu là đi tỉnh xa, nên hãy hỏi và xác nhận với cửa hàng trước khi đi; liên hệ 0942 467 674.

Checklist trước khi đi: lịch hội chính thức năm 2027 đã xem, người lái đã chốt, bình xăng đầy, áo ấm và áo mưa trên xe, chỗ ngủ ở Mai Châu đã đặt nếu đi hai ngày, tiền lẻ để gửi xe và ăn uống. Các bài khác trong chuyên mục Mai Châu và trang cung đường giúp bạn xếp thêm điểm dừng trên trục quốc lộ 6.

Bạn cần thuê xe máy?

Liên hệ Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú để biết tình trạng xe và điều kiện cho kỳ thuê của bạn. Các khoản như tiền đặt cọc hoặc phát sinh cần xác nhận trực tiếp trước khi đặt.