Mưa ở Hà Nội thường đến nhanh, đặc biệt vào mùa hè: trời còn nắng chang chang, mười lăm phút sau đã là mưa xối xả. Người đi xe máy không thể luôn chờ hết mưa, vì vậy điều quan trọng là chuẩn bị trước và điều chỉnh cách lái. Bài viết này tổng hợp những việc cần làm trước, trong và sau khi đi xe máy vào ngày mưa ở Hà Nội.
Ngày mưa khác ngày thường ở những điểm nào
Mặt đường ướt làm độ bám của lốp giảm rõ rệt, nhất là trong mười phút đầu tiên khi mưa vừa bắt đầu: bụi đường và dầu mỡ đọng lại hòa với nước tạo thành một lớp trơn mỏng. Tầm nhìn của người lái giảm vì nước đánh lên kính mũ bảo hiểm, và người khác cũng khó nhìn thấy bạn hơn. Tiếng mưa che mất mọi âm thanh, nên bạn gần như không nghe được xe đến gần từ phía sau.
Phanh cũng kém hiệu quả hơn khi mặt phanh và má phanh ướt, khoảng cách dừng xe dài hơn ngày thường. Hiểu rõ ba thay đổi này là cơ sở để điều chỉnh cách đi: chậm hơn, giữ khoảng cách dài hơn, và chủ động cho người khác thấy mình bằng đèn xe.
Chuẩn bị áo mưa đúng cách
Áo mưa xe máy nên là loại chuyên dụng cho người đi xe, có phần che được đùi và ống chân. Áo mưa dạng áo choàng mỏng có lợi là gọn, dễ mang theo, nhưng phải có dây hoặc nút cài chặt phần cổ để không bị gió thổi bốc lên che mất tầm nhìn. Mũ bảo hiểm có kính che là thứ đáng đầu tư nhất cho mùa mưa: nó chặn nước đánh trực tiếp vào mắt, và khi kính ướt bạn chỉ cần nghiêng đầu nhẹ để nước chảy bớt đi.
Nếu phải đi mưa thường xuyên, áo mưa hai mảnh khóa kín ưu việt hơn áo choàng vì phần vạt trước không bị bay lên, kể cả khi đi trên đường rộng. Găng tay chống thấm giúp bàn tay không bị tê lạnh và giữ được cảm giác tốt ở tay ga và tay phanh. Giày hoặc dép có đế bám tốt cũng quan trọng không kém, vì bàn chân ướt dễ trượt khỏi bàn giẫm đúng lúc dừng xe ở đèn đỏ.
Kiểm tra xe trước khi đi mưa
Trước mùa mưa hoặc trước một ngày có dự báo mưa, kiểm tra bốn điểm: độ mòn của lốp, độ ăn nhịp của phanh trước và phanh sau, đèn trước đèn sau, và gương chiếu hậu. Lốp mòn gần hết rãnh thì độ bám trên đường ướt giảm mạnh, đây là lúc cần thay hoặc báo ngay cửa hàng cho xe thuê. Đèn sau sáng là cách rẻ và hiệu quả nhất để xe phía sau nhìn thấy bạn từ xa trong mưa.
Đối với xe thuê, các kiểm tra này nên làm ngay khi nhận xe, và mọi điểm bất thường cần ghi vào biên bản nhận xe. Khi trời bắt đầu mưa giữa chừng, hãy dừng ở nơi khô ráo và an toàn, mặc áo mưa xong xuôi rồi mới đi tiếp; vừa điều khiển xe vừa cố mặc áo mưa là một trong những nguyên nhân ngã xe phổ biến nhất vào mùa mưa.
Tốc độ và khoảng cách trên đường ướt
Giảm tốc xuống thấp hơn ngày thường khoảng một phần ba, và giữ khoảng cách với xe phía trước gấp đôi so với bình thường. Khởi hành nhẹ nhàng, vào cua với tốc độ thấp, không nghiêng người sâu, tránh tăng ga gấp và tránh đánh tay lái gắt, vì mọi động tác đột ngột trên đường ướt đều dễ khiến bánh xe mất độ bám.
Với xe số, hãy về số thấp khi cần giảm tốc, tận dụng sức cản của động cơ, và dùng phanh sau nhiều hơn phanh trước. Với xe ga, giảm tốc bằng cách nhả ga từ từ rồi đạp nhè nhẹ phanh sau; phanh trước chỉ nên dùng khi xe đã thẳng và tốc độ đã giảm. Nguyên tắc chung: trên đường ướt, phanh trước gấp là thao tác nguy hiểm nhất.
Kỹ thuật phanh trên đường ướt
Cách phanh an toàn trên đường ướt là phanh sớm, phanh nhè nhẹ và kết hợp cả hai phanh. Nếu buộc phải phanh gấp, giữ tay lái thẳng, dồn trọng lượng về phía sau, và đạp phanh sau theo nhịp tăng dần thay vì dồn hết lực một lần. Ngay khi cảm giác bánh xe có dấu hiệu trượt, nhả phanh ra ngay rồi đạp lại nhẹ hơn: bánh xe đang quay mới có thể điều khiển được hướng đi.
Khoảng cách dừng trên đường ướt dài hơn ngày thường đáng kể, kể cả khi bạn đã phanh đúng kỹ thuật. Vì vậy cách phòng vệ tốt nhất vẫn không phải kỹ thuật phanh, mà là đi chậm từ đầu và giữ khoảng cách xa xe phía trước, để bạn gần như không rơi vào tình thế phải phanh gấp.
Những chỗ cần né trên đường ướt
Vạch sơn trắng trên đường, nắp cống, miệng bọng nước, gạch bọc mặt đường tại các đoạn thi công, và lá cây rụng là những chỗ trơn nhất sau khi mưa. Khi đi qua các vệt bánh xe của xe phía trước trên đường ngập mỏng, hãy lệch ra khỏi vệt đó nếu có thể, vì vệt bánh xe thường là nơi tập trung nước và dầu trơn. Đường đổ dốc và các khúc cua rẽ vào ngõ cũng là chỗ dễ ngã, vì người lái thường vào cua với thói quen tốc độ của ngày khô ráo.
Ốp gà và hố nhỏ ngập nước không nhìn thấy đáy: nếu không thể vòng, hãy đi qua thật chậm và thẳng bánh, không phanh và không tăng ga giữa chừng. Nhìn xa hơn ngày thường để kịp nhận biết các chướng ngại này từ sớm, là kỹ năng đơn giản nhưng hiệu quả nhất khi đường ướt.
Đi qua vùng ngập nước
Với vùng ngập cạn chưa tới nửa bánh xe, về số thấp, đi đều ga và chậm, giữ tua máy đủ để nước không tràn vào ống xả. Nếu có xe đi ngược chiều, chờ nó qua trước để sóng của nó không dâng vào xe mình. Sau khi ra khỏi vùng ngập, phanh nhè nhẹ vài lần cho má phanh khô lại rồi mới tăng tốc.
Vùng ngập sâu lên quá nửa bánh hoặc chảy mạnh thì tuyệt đối không cố đi qua: quay đầu tìm đường khác. Nước có thể tràn vào lọc gió khiến xe chết máy giữa chừng, và dòng nước chảy qua đường có thể cuốn cả người và xe. Với xe thuê, việc ép xe qua vùng ngập sâu còn có thể gây hư hỏng mà trách nhiệm không rõ ràng, vì vậy sự chủ động chọn đường khác luôn là lựa chọn đúng.
Ngày mưa và xe máy điện
Xe máy điện có thêm một lưu ý riêng: hệ thống pin và mạch điện thường được thiết kế chống nước ở mức nước văng thông thường, nhưng không phải để ngập nước. Tránh đi qua vùng ngập sâu, tránh để xe đứng ngoài trời mưa cả tiếng đồng hồ khi không cần thiết, và sau khi về đến nơi, lau khô các khu vực kết nối sạc trước khi cắm sạc. Nếu xe có biểu hiện lạ sau khi đi mưa, dừng sử dụng và liên hệ cửa hàng.
Người đang thuê xe máy điện mà gặp ngày mưa lớn, tốt nhất là chủ động trao đổi với cửa hàng về tình trạng xe và lịch sử đi mưa của xe. Các dòng xe điện cho thuê hiện có tại cửa hàng được giới thiệu trong trang bảng giá xe điện, và mọi thông tin về tình trạng từng xe có thể hỏi trực tiếp qua trang liên hệ để xác nhận.
Khi nào nên dừng hẳn
Có những lúc dừng là quyết định đúng: mưa xối xả không nhìn rõ đường phía trước mười mét, gió kèm mưa làm xe chao đảo, hoặc bạn thấy tay chân đã ướt sũng và lạnh. Tìm một mái hiên, quán cà phê hoặc bãi gửi xe có mái để trú. Mười lăm phút đến nửa giờ nghỉ thường đủ cho cơn mưa dịu lại, và đi tiếp trong trạng thái khô ráo sẽ an toàn hơn hẳn so với cố chạy trong mưa lớn.
Nếu dự báo cả ngày mưa lớn mà lịch trình không bắt buộc, đổi lịch chuyến đi là lựa chọn đáng cân nhắc. Một ngày đi được đổi sang ngày khác, nhưng một lần ngã xe trên đường ướt có thể ảnh hưởng cả chuyến.
Sau khi mưa tạnh
Đường còn ướt thêm một lúc sau khi mưa tạnh, các vũng nước và chỗ trơn vẫn còn, nên duy trì cách đi thận trọng thêm vài cây số đầu. Về đến nơi, lau khô xe, kiểm tra đèn và còi, và nếu nghe tiếng kêu bất thường từ phanh hoặc dây xích sau khi đi mưa, ghi chú lại để báo cửa hàng vào lần gần nhất. Áo mưa phơi khô rồi mới cất, để lần sau lấy ra dùng là dùng được ngay.
Tóm lại
Ngày mưa không ngăn chuyến đi nếu bạn chuẩn bị đúng: áo mưa chuyên dụng và mũ có kính che, kiểm tra lốp phanh đèn trước khi đi, giảm tốc và tăng khoảng cách trên đường, phanh nhè nhẹ kết hợp hai phanh, né các chỗ trơn, và không ép xe qua vùng ngập sâu. Biết dừng đúng lúc cũng là một phần của kỹ năng đi xe. Những lưu ý chung hơn về cách đi xe máy ở Hà Nội được tổng hợp trong chuyên mục kinh nghiệm.