Nhiều người ở Hà Nội đeo khẩu trang vải mỗi khi đi xe máy để tránh bụi và nắng. Nhưng khẩu trang ướt khi đi mưa lại thành một thứ phiền phức: vải ướt sũng dính sát mũi miệng, thở khó hơn, khẩu trang nặng nước có thể tụt xuống hoặc xô lên gần mắt. Bài này giải thích vì sao khẩu trang ướt khó thở và lọc kém, khi nào nên dừng lại thay, và nên mang loại nào cho ngày mưa.
Khẩu trang vải ướt khó thở: vì sao
Theo các nhà nghiên cứu Đại học California San Diego năm 2021, khẩu trang ướt khó thở hơn, lọc không khí hít vào kém hơn và để không khí lọt qua mép nhiều hơn khẩu trang khô. Vải cotton hút nước, nên chỗ ướt lan dần ra cả khẩu trang; khẩu trang y tế thì làm nước đọng thành giọt trên bề mặt. Nghiên cứu cũng cho thấy khẩu trang ẩm vẫn chặn được giọt bắn từ người đeo, nên ướt không có nghĩa là mất hết tác dụng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyên thay khẩu trang vải khi bị bẩn hoặc ướt, và thay khẩu trang y tế khi bị ẩm; khẩu trang y tế chỉ dùng một lần. WHO cũng lưu ý không nên đeo khẩu trang khi vận động mạnh vì có thể làm giảm khả năng thở. Theo các báo dẫn lại hướng dẫn thời kỳ dịch COVID-19, Bộ Y tế cũng khuyên thay khẩu trang mới ngay khi bị ẩm.
Ngoài ra, một nghiên cứu năm 2015 đăng trên tạp chí BMJ Open, được VietNamNet dẫn lại, cho thấy khẩu trang vải giữ ẩm và khẩu trang ẩm là môi trường thuận lợi cho vi sinh vật, nên cần giặt thường xuyên và giữ khô.
Khẩu trang ướt khi đi mưa: tụt, dính mặt, che mắt
Khi đang chạy dưới mưa, khẩu trang ướt có thể gây ba phiền toái:
- Dính sát mũi miệng, mỗi lần hít vào lại hút theo hơi nước, cảm giác bí thở.
- Nặng nước nên tụt xuống hoặc khi kéo lên lại xô sát mắt.
- Hơi thở ấm thoát lên qua mép trên, làm mờ kính mắt hay kính chắn mũ bảo hiểm.
Chúng tôi chưa thấy báo chí ghi nhận vụ tai nạn nào do khẩu trang tụt che mắt, nhưng mất tầm nhìn dù vài giây giữa dòng xe là nguy hiểm. Khi khẩu trang xô lệch hay thở khó, đừng vừa lái vừa chỉnh: giảm tốc, tấp vào chỗ an toàn ngoài lòng đường rồi mới thay hoặc tháo ra. Cách giữ kính chắn không mờ có ở bài kính mũ bảo hiểm mờ hơi khi trời mưa lạnh và bài mưa phùn làm mờ kính mũ bảo hiểm.
Đeo khẩu trang đi xe máy trời mưa: có bắt buộc không
Thời kỳ dịch COVID-19, Quyết định 2447/QĐ-BYT năm 2022 liệt kê tám trường hợp bắt buộc đeo khẩu trang, nay các cấp độ dịch đó không còn áp dụng. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 không bắt buộc đeo khẩu trang khi đi xe máy. Điều luật bắt buộc là mũ bảo hiểm: theo Điều 33, người lái và người ngồi sau phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn và cài quai đúng quy cách; không đội mũ có mức phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 7 khoản 2 điểm h.
Đeo khẩu trang đi xe máy trời mưa vẫn có ích ở Hà Nội. Theo các báo, mưa rửa trôi bụi thô khá tốt nhưng làm giảm bụi mịn PM2.5 ít hơn nhiều, và chất lượng không khí có thể xấu lại chỉ sau vài giờ. Theo Cục Môi trường, giai đoạn 2021 tới 2024, nồng độ PM2.5 trung bình năm ở các trạm quan trắc tại Hà Nội cao gấp 1,1 tới 2,1 lần giới hạn quốc gia. Mẹo chọn khẩu trang cho ngày ô nhiễm có ở bài đi xe máy khi không khí ô nhiễm ở Hà Nội.
Nên thay bằng gì
- Mang hai, ba khẩu trang khô dự phòng trong túi kín nước, thay ngay khi khẩu trang đang đeo bị ướt.
- Tránh khẩu trang cotton dày, loại thấm nước nhanh và lâu khô.
- Chọn khẩu trang nhiều lớp có lớp ngoài không thấm: WHO gợi ý khẩu trang vải ba lớp với lớp trong bằng cotton, lớp giữa và lớp ngoài bằng vải không thấm như polypropylene, polyester.
- Dùng kính chắn của mũ bảo hiểm làm lớp che mưa chính cho mặt; mũ có kính chắn giúp mặt và khẩu trang đỡ ướt.
- Giặt khẩu trang vải mỗi ngày và phơi khô hẳn trước khi dùng lại.
- Mặc áo mưa có mũ trùm vừa khít dưới mũ bảo hiểm, không che đèn, biển số; xem bài áo mưa trùm che đèn hậu, xi nhan và biển số.
Câu hỏi thường gặp
Khẩu trang vải bị ướt có còn tác dụng không?
Vẫn còn một phần, nhưng khẩu trang ướt khó thở hơn và lọc không khí hít vào kém hơn; WHO khuyên thay khi bị ướt.
Đi xe máy có bắt buộc đeo khẩu trang không?
Không. Luật chỉ bắt buộc đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn và cài quai đúng quy cách.
Khẩu trang tụt xuống khi đang chạy thì làm gì?
Không chỉnh khi đang lái; giảm tốc, tấp vào chỗ an toàn rồi mới chỉnh, thay hoặc tháo khẩu trang.
Thuê xe máy mùa mưa
Mùa mưa nên hỏi cửa hàng mũ bảo hiểm có kính chắn và mang theo khẩu trang dự phòng. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm kỹ năng đi xe khi thời tiết xấu có ở chuyên mục thời tiết và đường sá và trang kỹ năng lái xe máy.