Buổi sáng nhận xe ở Hà Nội, chiếc mũ đội vào thấy hơi chặt nhưng nghĩ chắc một lúc sẽ quen. Tới trưa, trán hằn một vệt đỏ, hai bên thái dương nhức như bị ai ấn, tháo mũ ra mới thấy dễ thở. Mũ bảo hiểm chật đau đầu là chuyện rất hay gặp với người đội mũ không phải của mình, và nó làm cả ngày đi chơi mệt hơn hẳn. Ngược lại, mũ quá rộng lại không giữ được đầu khi có va chạm. Bài này hướng dẫn thử cỡ mũ trong vài phút ngay lúc nhận xe, chỉnh quai, và nên làm gì khi mũ không vừa.
Dấu hiệu mũ bảo hiểm chật đau đầu hay mũ quá rộng
Mũ vừa thì ôm đều quanh đầu, không có điểm nào bị đè mạnh. Dấu hiệu mũ quá chật:
- Đội chừng mười lăm, hai mươi phút đã thấy vệt hằn đỏ trên trán hoặc sau gáy.
- Nhức ở thái dương hay đỉnh đầu, tăng dần theo thời gian đội.
- Tai bị ép gập, rát vành tai, nhất là với mũ ba phần tư.
- Đeo kính thì càng kính bị đẩy vào thái dương, đau sau tai.
Dấu hiệu mũ quá rộng:
- Lắc đầu sang hai bên, mũ xoay lệch trong khi đầu đã quay.
- Phanh gấp, mũ trượt về trước che mắt.
- Chạy nhanh trên cầu hay đường thoáng, gió lùa nâng vành mũ lên.
Mũ cấn trán dù vòng đầu đúng cỡ thường do hình dáng đầu: có người đầu tròn, có người đầu dài hơn từ trán ra sau gáy. Cùng một cỡ, hai mẫu mũ khác nhau có thể cho cảm giác rất khác.
Thử cỡ mũ năm bước ngay lúc nhận xe
Đừng chỉ đội lên rồi cài quai. Dành vài phút làm đủ năm bước:
- Đội thẳng. Vành trước nằm trên lông mày khoảng hai đầu ngón tay, không ngửa ra sau để lộ trán, không sụp che mắt.
- Lắc và gật. Chưa cài quai, lắc đầu sang trái phải, gật lên xuống. Mũ vừa sẽ đi theo đầu, da trán bị kéo nhẹ theo mũ.
- Đứng yên vài phút. Đội như vậy trong lúc kiểm tra xe, giấy tờ. Nếu chỉ ít phút đã có chỗ nhức, nó sẽ thành cơn đau đầu sau vài giờ.
- Cài quai. Khóa cài chắc, dây quai sát dưới cằm, luồn vừa một hai ngón tay giữa quai và cằm.
- Kéo thử. Đã cài quai, dùng tay đẩy mũ từ phía sau gáy về phía trước. Mũ không được lật ra khỏi đầu.
Nếu muốn biết số đo của mình để hỏi cỡ cho nhanh, dùng thước dây vòng quanh đầu, đi qua trán ngay trên lông mày và chỗ nhô ra sau gáy. Nhiều mũ ghi cỡ theo số đo này hoặc theo chữ S, M, L, XL; mỗi hãng một bảng cỡ nên đội thử vẫn là cách chắc nhất. Danh sách những điểm cần xem ở mũ khi nhận xe như vỏ, kính, khóa có trong bài mũ bảo hiểm khi nhận xe thuê: kiểm tra gì.
Khi mũ đi kèm xe thuê không vừa
Nói ngay với người giao xe rằng mũ chật hay rộng, và hỏi xem còn mũ cỡ khác hoặc kiểu khác để đội thử không. Đổi mũ lúc nhận xe chỉ mất vài phút, còn quay lại đổi giữa ngày thì mất cả buổi. Nên hỏi trước những đồ đi kèm khi đặt xe, như bài mũ bảo hiểm, áo mưa, khóa phụ đi kèm xe thuê theo ngày: hỏi tiệm gì đã gợi ý. Với cửa hàng Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, bạn có thể gọi trước số 0942 467 674 để hỏi về mũ đi kèm và cỡ mũ.
Nếu thuê dài ngày, đầu bạn thuộc loại khó vừa hoặc bạn đội mũ nhiều giờ mỗi ngày, cân nhắc mua một chiếc mũ riêng vừa đầu. Chọn mũ có tem hợp quy theo quy chuẩn QCVN 2:2021/BKHCN, nhãn rõ ràng; cách nhận biết mũ đạt chuẩn có trong bài mũ bảo hiểm đạt chuẩn và quy định đội mũ.
Đừng tự khoét, cắt lớp xốp bên trong cho bớt chật, và đừng nhét khăn dày vào mũ rộng cho chặt. Lớp xốp là phần hấp thụ va đập; sửa nó là làm mũ mất tác dụng đúng lúc cần nhất. Khăn lót mỏng chống mồ hôi thì được, miễn mũ vẫn ngồi đúng vị trí.
Chỉnh quai và đội đúng tư thế
Nhiều cơn đau đầu không phải do mũ chật mà do đội lệch: mũ ngửa ra sau làm vành dưới đè lên gáy, hay sụp xuống làm lớp đệm ép trán. Đội lại cho thẳng rồi chỉnh quai. Quai quá chặt ép cổ họng, khó nuốt; quai quá lỏng thì mũ không giữ được khi va chạm. Hai nhánh dây quai nên chụm lại ngay dưới tai, không cọ vào vành tai. Nếu đeo kính, đội mũ trước rồi luồn càng kính vào sau, tránh để càng kính kẹt giữa đệm mũ và thái dương.
Đội mũ vừa mà vẫn đau đầu
Nếu đã đổi mũ vừa mà vẫn đau đầu sau mỗi chuyến, hãy để ý những nguyên nhân khác: chạy giữa trưa nắng nóng, uống ít nước, thiếu ngủ, hay nheo mắt vì nắng chói. Tháo mũ khi dừng nghỉ, uống nước, ngồi chỗ mát. Đau đầu dữ dội, kéo dài, kèm buồn nôn, chóng mặt hay nhìn mờ thì đừng tự lái tiếp; dừng lại, nhờ người đón và đi khám.
Quy định và nguồn để đối chiếu
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu người lái và người ngồi sau xe mô tô, xe gắn máy đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách; bạn có thể đọc văn bản luật trên công báo. Quy định và quy chuẩn có thể thay đổi theo văn bản mới; phần về đau đầu trong bài là kinh nghiệm phổ thông, không thay thế ý kiến nhân viên y tế. Khi cần, hãy đối chiếu thêm tại cổng thông tin của Bộ Y tế.
Các bài khác nằm ở mục sức khỏe khi lái xe và chuyên mục kỹ năng lái xe máy.