Nếu bạn vừa khỏi một đợt ốm mà người vẫn còn yếu, còn việc đi làm, đi lại ở Hà Nội vẫn phải dùng xe máy, thì câu hỏi mới ốm dậy đi xe máy có ổn chưa sẽ hiện ra rất thật. Bài không phải lời khuyên y tế và không trả lời thay bác sĩ rằng bạn đã nên tự lái hay chưa; bài chỉ gợi ý cách quay lại thận trọng: đoạn ngắn quen thuộc, những dấu hiệu nên dừng nghỉ, và lúc nên nhờ người chở hoặc hỏi nhân viên y tế.
Mới ốm dậy đi xe máy: coi chuyến đầu là bước thử
Chạy xe máy cần tay giữ vững, mắt nhìn rõ và đầu óc theo kịp dòng xe; người vừa ốm dậy có thể thấy một vài thứ trong số đó chưa như trước. Bài không tìm thấy khuyến cáo chung nào về lúc nên quay lại lái xe sau ốm; điều đó tùy từng người, nên bài không đưa mốc thời gian. Cách thận trọng là xem những chuyến đầu như bước thử: ngắn, quen, và dừng ngay nếu thấy trong người có điều gì lạ.
Luật nói gì về sức khỏe của người lái xe
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ chỉ nêu điều kiện chung. Điều 59 khoản 2 viết: “Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp với từng loại phương tiện được phép điều khiển.” Câu kế tiếp của khoản này nêu rằng Bộ trưởng Bộ Y tế quy định về tiêu chuẩn sức khỏe; bài không nêu tiêu chuẩn nào. Bài cũng không kết luận người đang ốm dậy có được lái hay không, vì tình trạng cụ thể do bạn và nhân viên y tế đánh giá. Đây là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý hay y tế riêng; nguyên văn các điều luật có tại bản hợp nhất trên cổng thông tin của Chính phủ, các quy tắc khác ở mục quy định giao thông.
Trước khi tự lái: hỏi nhân viên y tế đã khám cho bạn
Người hiểu tình trạng của bạn nhất là nhân viên y tế đã khám. Một câu hỏi gọn để mang theo: Với tình trạng hiện giờ, bác sĩ thấy việc tự lái xe máy đã phù hợp chưa ạ? Nếu đang dùng thuốc, hãy hỏi thêm bác sĩ hoặc dược sĩ xem thuốc có ảnh hưởng đến việc lái xe không; bài không nêu tên thuốc nào.
Chưa hỏi được, hoặc câu trả lời là chưa nên, thì vẫn có đường khác: nhờ người thân hay đồng nghiệp chở, hoặc đi phương tiện khác. Lùi chuyến đi, nếu việc cho phép, cũng là một lựa chọn tốt.
Quay lại từ đoạn ngắn quen thuộc: đường, giờ đi, người đi cùng
Nếu bạn và nhân viên y tế thấy có thể thử, hãy giữ chuyến thử nhỏ và quen:
-
Đoạn ngắn, đường quen. Chọn quãng bạn đã đi nhiều, nhớ từng chỗ rẽ và chỗ dừng, ngắn đến mức muốn quay về là quay được ngay. Khi người còn yếu, chưa nên đi đường dài, đường lạ hay ban đêm; đây là gợi ý, không phải quy định.
-
Giờ vắng. Chọn lúc ít xe, tránh giờ tan tầm; nắng gắt, mưa hay rét có thể làm chuyến thử nặng thêm.
-
Có người đi cùng nếu được. Nhờ người quen đi cùng hoặc đi xe sau bạn một đoạn. Không có ai thì báo cho người nhà biết bạn đi đâu và dự định về lúc nào.
-
Đoạn có chỗ dừng. Ưu tiên tuyến có lề hoặc chỗ dừng được phép, ít phải qua cầu, vì Điều 18 khoản 4 điểm c nêu “Trên cầu, trừ những trường hợp tổ chức giao thông cho phép” trong số các vị trí “không được dừng xe, đỗ xe”. Bài không kết luận luật áp dụng ra sao với người đột ngột thấy không ổn giữa cầu; chọn đường từ trước là cách nhẹ nhất.
Trước khi nổ máy, nếu còn choáng, run tay, tê tay chân, nhìn mờ, buồn ngủ hay đau nhiều thì chưa tự lái.
Dấu hiệu nên dừng nghỉ khi đang chạy
Bài mô tả điều bạn có thể nhận ra, không chẩn đoán nguyên nhân. Gặp một trong các dấu hiệu sau khi đang chạy, hãy dừng nghỉ thay vì cố thêm:
- mệt đột ngột, tay chân như rã ra;
- choáng, đầu nhẹ bẫng hoặc quay;
- run tay, run chân hoặc tê tay chân, khó giữ tay lái và tay phanh;
- nhìn mờ, chói, hình ảnh không còn rõ;
- vã mồ hôi lạnh;
- buồn ngủ, lơ mơ hoặc khó tập trung;
- đau nhiều ở bất cứ đâu.
Cách dừng: giảm ga sớm thay vì phanh gấp, bật xi nhan, nhìn gương, rồi tấp vào chỗ được phép dừng và dừng hẳn trước khi làm việc khác. Điều 77 khoản 1 viết: “Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông; vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ.” Vì vậy đừng dắt xe lên vỉa hè cho nhanh.
Khi đã dừng hẳn, nghỉ đến khi các dấu hiệu qua đi; thấy khát hoặc đói thì uống nước, ăn nhẹ. Muốn gọi người đón thì gọi sau khi đã dừng, vì Điều 9 khoản 6 cấm “Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đang di chuyển trên đường bộ.” Dấu hiệu còn kéo dài hay quay lại thì đừng lái tiếp: nhờ người đón, gọi xe hoặc đi bằng phương tiện khác; việc này lặp lại thì hỏi bác sĩ.
Dấu hiệu nặng: gọi cấp cứu 115 thay vì tự xử lý
Có những dấu hiệu không nên chờ xem có qua không: đau ngực, khó thở, méo miệng hoặc yếu liệt một bên người, lú lẫn, ngất, nôn nhiều, chảy máu không cầm được. Đây là dấu hiệu cần nhân viên y tế đánh giá; bài không đoán nguyên nhân và không hướng dẫn xử lý y khoa. Hãy gọi cấp cứu 115 hoặc nhờ người xung quanh gọi giúp; nếu đang ngồi trên xe, chỉ gọi khi xe đã dừng hẳn.
Nếu đang thuê xe máy: dừng chỗ an toàn rồi gọi tiệm trong giờ mở cửa
Thuê xe mà thấy không ổn giữa chuyến thì vẫn dừng ở chỗ được phép, rồi nhờ người đón hoặc nghỉ. Nếu phải để xe lại, hãy chọn chỗ có biển hiệu hoặc có người trông, khóa cổ, mang chìa theo người, chụp ảnh biển số và chỗ đỗ.
Sau đó gọi tiệm theo số 0942467674 trong giờ mở cửa, từ 09:00 đến 21:00, để hỏi cách xử lý xe. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này. Việc tiệm có đến lấy xe, đổi xe, gia hạn hay cho trả muộn không, bài không khẳng định; cần xác nhận trực tiếp, kể cả hỗ trợ ngoài giờ. Xem thêm mục sự cố khi thuê xe, mục nhận xe, trả xe và trang liên hệ.
Tóm lại
Hỏi nhân viên y tế, bắt đầu từ đoạn ngắn quen thuộc, dừng nghỉ khi có dấu hiệu, gọi 115 khi dấu hiệu nặng. Thông tin chung có ở chuyên mục sức khỏe khi lái xe, các kỹ năng khác ở mục kỹ năng.