Gương xe máy bị mờ khi mưa là chuyện gần như ai chạy xe ở Hà Nội cũng gặp: vài hạt mưa bám vào mặt kính, rồi thêm vài hạt nữa, đến lúc liếc xuống thì chỉ còn thấy những đốm sáng loang lổ của đèn xe phía sau. Buổi sáng sớm cũng vậy, xe để ngoài sân qua đêm thì gương phủ một lớp hơi sương mỏng như phấn. Bài này nói về ba việc: lau gương đúng lúc và đúng cách, chỉnh góc để tận dụng phần gương còn rõ, và quan trọng nhất là nhận ra khi nào không nên tin gương nữa.
Vì sao gương xe máy bị mờ khi mưa và khi có sương
Gương xe máy nằm ngay trên tay lái, hướng về phía sau nhưng mặt kính lại hứng gió và nước từ phía trước. Khi trời mưa, hạt nước không chảy hết mà đọng thành từng giọt tròn. Mỗi giọt là một thấu kính nhỏ, bẻ cong hình ảnh, nên chiếc xe phía sau có thể trông xa hơn, gần hơn hoặc lệch sang bên so với thực tế.
Hơi sương thì khác. Sáng sớm mùa đông, xe dựng qua đêm ở bãi gửi ngoài trời, mặt gương lạnh hơn không khí xung quanh nên hơi ẩm ngưng lại thành lớp mờ đều. Chạy dọc đê sông Hồng phía Long Biên, qua bãi giữa hay ven Hồ Tây lúc trời chưa sáng hẳn, sương còn bám thêm vào gương ngay trong lúc bạn đang đi.
Lau gương trước khi xuất phát: việc nhỏ nhưng đáng làm
Trước khi nổ máy vào một sáng mưa phùn hoặc sương dày, hãy dành một chút thời gian cho hai chiếc gương:
- Dùng khăn mềm, sạch và khô. Khăn sợi nhỏ loại dùng lau kính mắt là tốt nhất. Tránh giẻ bám bụi cát hay vạt áo mưa, vì hạt bụi nhỏ có thể làm xước mặt gương.
- Lau theo một chiều, ấn nhẹ. Không chà mạnh qua lại.
- Lau cả viền và mặt sau gương. Nước đọng ở viền sẽ chảy ngược xuống mặt kính khi xe rung, khiến gương vừa lau xong đã mờ lại.
- Kiểm tra gương có chắc không. Gương lỏng sẽ rung khi chạy, vừa rung vừa ướt thì gần như không nhìn được gì.
Một mẹo nhỏ: cất sẵn khăn lau trong cốp, gói trong túi ni lông để khăn luôn khô. Khăn ướt chỉ dàn nước ra thành vệt chứ không lau sạch được.
Lau giữa chuyến: chỉ khi đã dừng hẳn
Đây là điểm nhiều người làm sai nhất. Thấy gương mờ, họ đưa tay trái ra quệt ngay trong lúc xe đang chạy. Làm vậy là chỉ còn một tay giữ lái trên mặt đường trơn, mắt lại nhìn xuống gương thay vì nhìn đường phía trước.
Nguyên tắc rất đơn giản: chỉ lau gương khi xe đã dừng hẳn. Cụ thể:
- Bật xi nhan, quan sát rồi tấp sát lề phải ở chỗ rộng, không đỗ ngay đầu ngõ hay trên cầu.
- Dừng hẳn xe, hạ chân chống hoặc chống hai chân vững.
- Lấy khăn từ cốp, lau từng gương theo cách ở trên.
- Chỉnh lại góc gương nếu thấy bị xô lệch.
- Quan sát phía sau rồi mới nhập lại dòng xe.
Khi đứng chờ đèn đỏ ở các nút đông như Nguyễn Văn Cừ hay đầu cầu Chương Dương, nếu xe đã đứng yên và bạn vẫn giữ chắc phanh thì có thể lau nhanh một gương. Nhưng chỉ làm khi còn đủ thời gian, và cất khăn trước khi đèn chuyển xanh.
Chỉnh góc gương để tận dụng phần còn nhìn rõ
Trời mưa nhỏ, nước thường đọng dày ở mép ngoài gương, còn phần giữa và phần sát tay lái đỡ hơn một chút vì được thân người che bớt. Khi dừng xe để lau, hãy chỉnh góc sao cho phần giữa gương thấy được làn xe phía sau bên cạnh bạn, chỉ thấy một chút mép vai mình ở rìa trong. Cách chỉnh gương cơ bản được trình bày kỹ trong bài chỉnh gương xe máy đúng cách, trời mưa chỉ cần chú ý thêm hai điều:
- Đừng xoay gương quá xa ra ngoài chỉ để né chỗ đọng nước. Gương lệch góc sẽ tạo điểm mù mới, nguy hiểm hơn cả gương mờ.
- Sau mỗi lần lau, nhìn thử một xe phía sau để chắc gương vẫn đúng góc.
Khi nào gương hết đáng tin
Phần này quan trọng hơn cả việc lau. Hãy coi gương là hết đáng tin khi gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Mặt gương phủ kín hạt nước, không còn mảng nào nhìn rõ hình dạng xe.
- Đèn xe phía sau loang thành vệt, không phân biệt được là xe máy hay ô tô.
- Không đoán được xe sau đang ở gần hay xa, đang giữ làn hay đang vượt.
- Gương rung theo nhịp xe khiến hình ảnh nhảy liên tục.
- Mặt gương nứt, bong lớp tráng hoặc có vết xước lớn ngay giữa.
Khi đó, hãy đổi cách quan sát:
- Ngoái nhìn nhanh trước khi chuyển làn. Giữ lái thẳng, quay đầu một cái ngắn qua vai về phía định chuyển sang, rồi nhìn lại phía trước ngay. Đừng chỉ dựa vào cái liếc gương.
- Bật xi nhan sớm hơn thường lệ để xe sau có thời gian nhận ra ý định của bạn.
- Hạn chế chuyển làn. Giữ một làn ổn định, ưu tiên làn bên phải, đi đều tay. Trên những trục như Trần Nhật Duật hay đê Hồng Hà, ngày mưa ít đổi làn là cách giảm rủi ro rõ nhất.
- Tăng khoảng cách với xe phía trước, vì khi không đọc được phía sau, bạn cần thêm chỗ để phanh nhẹ nhàng mà không bị xe sau áp sát.
Nếu sương mù dày đến mức cả đường phía trước cũng khó thấy, vấn đề không còn là gương nữa. Lúc ấy nên đọc thêm bài chạy xe máy khi trời sương mù buổi sớm và cân nhắc chờ trời quang hơn.
Không bôi chất lạ lên gương xe thuê
Trên mạng có nhiều mẹo cho gương khỏi đọng nước: bôi nước rửa bát, xà phòng, kem đánh răng, khoai tây hay các loại dung dịch chống bám nước. Với xe thuê thì không nên. Các chất này có thể để lại vệt mờ, làm lớp tráng sau gương bị ảnh hưởng hoặc bám bụi nhiều hơn, và người thuê sau phải nhận một chiếc gương khó nhìn.
Chỉ dùng khăn mềm sạch là đủ. Nếu thấy gương xe thuê đã mờ sẵn, bị xước, lỏng chân hay nứt, hãy báo cho tiệm trước khi đi để được kiểm tra hoặc đổi xe. Còn nếu gương hỏng giữa kỳ thuê, cách xử lý có trong bài xe thuê bị gãy gương chiếu hậu giữa kỳ.
Gói gọn lại
Gương mờ vì mưa hay sương là chuyện bình thường của mùa mưa và mùa đông ở Hà Nội. Lau bằng khăn mềm trước khi đi, chỉ lau giữa chuyến khi đã dừng hẳn, chỉnh góc cho đúng, và khi gương không còn rõ thì ngoái nhìn trước mỗi lần chuyển làn. Những kỹ năng chạy xe theo thời tiết khác được gom ở mục thời tiết và đường sá, còn các bài về kỹ năng lái xe máy nói chung nằm trong chuyên mục kỹ năng.