Cuối tuần về quê ở Ứng Hòa, hay rủ bạn chạy xe ra đồng Mỹ Đức ngắm ruộng nước, nhiều người bất ngờ khi con đường bê tông quen thuộc bỗng phủ một lớp bùn nâu bóng, có chỗ nước ruộng tràn ngang mặt đường. Đây là kiểu đường bùn mùa cấy lúa xe máy rất dễ trượt bánh, nhất là với người quen chạy phố. Bài này giúp bạn biết khi nào đường bắt đầu bẩn, nhận ra bùn máy cày từ xa và đi qua đoạn ngập nước một cách chậm, chắc.
Thời vụ làm đất, cấy lúa ven Hà Nội: khi nào đường bắt đầu bẩn
Vùng trồng lúa quanh Hà Nội thường có hai vụ chính. Vụ xuân thường làm đất và cấy sau Tết Nguyên đán, khi trời còn se lạnh, có mưa phùn. Vụ mùa thường bắt đầu ngay sau khi gặt xong vụ xuân, rơi vào giữa hè, lúc nắng nóng xen mưa rào. Lịch cụ thể mỗi năm và mỗi vùng mỗi khác, tùy thời tiết và kế hoạch dẫn nước của từng địa phương, nên đừng coi đây là mốc cố định.
Cách chắc chắn nhất là quan sát ngay trên đường: ruộng đã được bơm nước trắng mặt, máy cày đậu ở bờ, người ta bắt đầu chở mạ ra đồng. Khi thấy những dấu hiệu đó, hãy hiểu rằng trong mấy tuần tới, các con đường liên xã chạy giữa cánh đồng ở Ứng Hòa, Mỹ Đức, Phú Xuyên hay quanh Đông Anh sẽ thay đổi gần như từng ngày.
Bùn máy cày kéo ra đường: nhận biết từ xa
Máy cày tay và máy cày bánh lồng xuống ruộng ngập, khi leo lên đường sẽ mang theo cả mảng bùn dính trong bánh. Bùn rơi dần xuống mặt đường theo từng đoạn, rồi bị xe khác cán ra thành lớp mỏng. Những dấu hiệu nên chú ý:
- Vệt bùn có hoa văn đều đặn, kiểu dấu bánh lồng sắt, chạy từ mép ruộng lên giữa đường.
- Từng cục bùn rơi cách quãng, càng gần lối xuống ruộng càng dày.
- Mặt đường đổi màu từ xám sang nâu bóng. Bùn mới còn ướt có độ bóng rất rõ dưới nắng.
- Lớp bùn trông khô ở trên nhưng mềm bên dưới. Bánh xe đè vào là lớp vỏ vỡ ra, để lộ phần nhão trơn như xà phòng.
Đặc biệt nguy hiểm là khi trời có mưa nhỏ hoặc sương sớm. Bùn đất thịt gặp nước biến thành lớp nhầy, độ bám còn kém hơn cả đường ướt bình thường. Hiện tượng này giống với lớp bụi đất sau mưa ở thành phố, đã được nói trong bài đường phủ bụi đất sau mưa, nhưng ở đồng quê lớp bùn dày và rộng hơn nhiều.
Nước ruộng tràn mặt đường liên xã
Mùa làm đất là lúc người ta bơm nước vào ruộng liên tục. Bờ ruộng yếu, mương đầy hoặc cống tắc khiến nước tràn qua đường, có đoạn chỉ láng một lớp mỏng, có đoạn che kín cả mặt đường. Đường liên xã thường là đường bê tông hẹp, hai bên là mương hoặc ruộng trũng, nên nước che mất ranh giới giữa mặt đường và mép đường.
Những rủi ro nằm dưới làn nước:
- Mép bê tông bị xói, sụt, bánh xe trượt ra ngoài là rơi xuống ruộng.
- Ổ gà, nắp cống, chỗ đường vá bị nước che kín.
- Rêu và bùn non bám trên mặt bê tông ngập lâu ngày.
Khi gặp đoạn nước tràn, hãy dừng lại quan sát trước. Nhìn xem xe khác đi qua ở vệt nào, nước có chảy xiết hay không. Đi ở giữa đường, nơi mặt bê tông thường cao và chắc nhất, giữ ga đều, không dừng giữa chừng. Nếu không thấy được mặt đường bên dưới hoặc nước chảy mạnh, quay xe tìm lối khác. Cách xử lý đoạn ngập sâu hơn có trong bài đi xe máy qua đoạn đường ngập nước.
Đi đường bùn mùa cấy lúa xe máy: ga, phanh và vệt bánh
Quy tắc chung là làm mọi thứ chậm và nhẹ hơn ngày thường.
- Giảm tốc trước khi vào đoạn bùn, không phải khi đã ở trên bùn. Phanh lúc đang đi trên mặt trơn là lúc bánh dễ khóa nhất.
- Không phanh gấp. Nếu cần giảm tốc trên bùn, bóp nhẹ cả hai phanh, ưu tiên phanh sau, trong khi xe đang đứng thẳng.
- Giữ ga đều tay. Vặn ga đột ngột làm bánh sau quay trơn, nhả ga đột ngột làm xe chúi đầu.
- Đi giữa vệt khô. Bánh ô tô và xe tải thường ép bùn thành hai vệt khô hơn. Chọn một vệt và đi thẳng theo nó.
- Hạn chế đổi hướng và nghiêng xe. Ôm cua rộng, tránh lách qua lách lại giữa các cục bùn.
Khi bánh xe bắt đầu trượt
Giữ bình tĩnh, nhả ga từ từ, không bóp mạnh phanh trước, mắt nhìn về hướng muốn đi chứ không nhìn xuống chỗ bùn. Xe máy thường tự lấy lại độ bám khi bánh lăn sang phần mặt đường sạch hơn. Đừng vội chống chân xuống bùn, vì chân cũng có thể trượt theo.
Nhường máy cày và xe nông nghiệp
Đường liên xã mùa vụ là đường làm việc của nông dân. Máy cày tay kéo rơ moóc chở mạ, phân bón chạy chậm, có thể rẽ xuống ruộng hoặc quay đầu chiếm cả mặt đường bất kỳ lúc nào. Người lái thường không nhìn phía sau, tiếng máy lại át tiếng còi.
- Dừng hẳn hoặc đi chậm theo sau khi máy cày đang quay đầu hay chuẩn bị xuống ruộng.
- Chỉ vượt ở đoạn thẳng, khô, nhìn rõ phía trước, không vượt ở cầu nhỏ, khúc cua hay chỗ có bùn.
- Để ý người gánh mạ, xe đạp chở mạ đi sát mép đường, có khi bất ngờ băng qua.
Cách ứng xử với máy móc nông nghiệp vào mùa gặt cũng tương tự, xem bài đường làng mùa gặt.
Xe, quần áo và giờ đi cho chuyến về quê mùa cấy
Lốp còn gai tốt quan trọng hơn mọi kỹ thuật. Nếu đi xe thuê từ nội thành, ví dụ nhận xe ở Long Biên rồi chạy về phía nam, hãy kiểm tra lốp, phanh và đèn trước khi đi. Mang giày đế bám thay vì dép, vì có lúc phải dắt xe qua đoạn lầy. Nên đi ban ngày, khi dễ nhìn thấy vệt bùn và mép đường; đường đồng buổi tối ít đèn, rất khó đọc mặt đường. Sau chuyến đi, xịt rửa bùn bám ở gầm, chắn bùn và má phanh, và báo cho tiệm biết nếu xe đã đi qua đoạn bùn dày.
Mùa làm đất, cấy lúa mang lại cánh đồng nước rất đẹp, chỉ cần đi chậm hơn, nhường đường nhiều hơn là chuyến đi sẽ trọn vẹn. Xem thêm các bài trong mục thời tiết và đường sá và chuyên mục kỹ năng lái xe máy.