Nhiệt độ cảm nhận khi chạy xe thường thấp hơn hẳn con số trong bản tin. Bạn xem dự báo thấy Hà Nội chỉ se lạnh, mặc một chiếc áo khoác mỏng rồi dắt xe ra đường. Đứng ở cửa nhà thì vừa đủ, nhưng chạy được một đoạn qua cầu Nhật Tân, gió đã lùa qua cổ áo, hai bàn tay cứng lại trên tay lái. Khách từ miền Nam hay từ nước ấm lần đầu đi xe máy qua mùa đông miền Bắc càng dễ bất ngờ. Bài này giải thích vì sao lại như vậy, để bạn mặc đủ ấm ngay từ lúc xuất phát.
Vì sao nhiệt độ cảm nhận khi chạy xe thấp hơn bản tin
Nhiệt độ trong bản tin là nhiệt độ của không khí, đo ở nơi khuất gió và khuất nắng. Nó không cho biết cơ thể bạn sẽ mất nhiệt nhanh đến đâu.
Cơ thể luôn tự giữ quanh da một lớp không khí mỏng đã được làm ấm. Lớp này như một tấm chăn vô hình. Khi đứng yên trong phòng, tấm chăn đó gần như không bị xáo trộn. Khi có gió, nó bị thổi bay liên tục, và cơ thể phải làm ấm lại một lớp không khí lạnh mới, rồi lớp đó lại bị cuốn đi. Gió càng mạnh, vòng lặp này diễn ra càng nhanh, nên bạn mất nhiệt nhanh hơn dù không khí xung quanh vẫn y như cũ.
Khi đi xe máy, bạn không cần chờ trời có gió. Chính chiếc xe tạo ra gió. Xe chạy càng nhanh, luồng gió thổi vào ngực, cổ, tay và đầu gối càng mạnh. Cộng thêm gió mùa đông bắc thổi ngược chiều, cảm giác lạnh còn dồn lên nữa. Vì thế cùng một buổi sáng, người đi bộ quanh Hồ Gươm có thể thấy dễ chịu, còn người chạy xe trên đường Võ Nguyên Giáp ra sân bay thì lạnh run.
Độ ẩm cũng góp phần. Mùa đông Hà Nội thường có những ngày mưa phùn, không khí ẩm. Quần áo hơi ẩm giữ nhiệt kém hơn quần áo khô, nên trời ẩm có gió thường lạnh khó chịu hơn trời hanh khô có gió.
Những chỗ gió lùa khi chạy xe máy lấy nhiệt nhiều nhất
Gió không lấy nhiệt đều khắp người. Có vài vùng chịu thiệt nhiều nhất, và đó cũng là những chỗ nên ưu tiên che chắn:
- Cổ và gáy. Đây là khe hở lớn nhất giữa mũ bảo hiểm và cổ áo.
- Bàn tay. Tay đặt trên tay lái, hứng gió trực diện suốt chuyến, lại ít cử động. Tay lạnh là tay bóp phanh, vặn ga kém nhạy.
- Ngực và bụng. Phần thân trước đón gió đầu tiên.
- Cổ tay, cổ chân. Những khe hở nhỏ giữa găng và tay áo, giữa giày và ống quần là nơi gió chui vào âm thầm.
Người ngồi sau được người lái che bớt phần thân trước, nhưng vẫn lạnh ở tay, cổ và hai bên đùi. Đừng nghĩ ngồi sau thì mặc ít hơn.
Mặc đủ ấm trước khi xuất phát: theo lớp, không theo độ dày
Mẹo quan trọng nhất là mặc theo lớp. Nhiều lớp vừa phải giữ ấm tốt hơn một chiếc áo thật dày, vì giữa các lớp có không khí bị giữ lại, mà không khí đứng yên là chất cách nhiệt tốt.
- Lớp trong sát người: áo giữ nhiệt hoặc áo cotton mỏng, khô. Lớp này giữ hơi ấm ngay trên da.
- Lớp giữa: áo len, áo nỉ hoặc áo lông vũ mỏng. Đây là lớp tạo độ ấm chính.
- Lớp ngoài chắn gió: áo gió, áo khoác có lớp chống gió, kéo khóa kín đến cổ. Lớp này quyết định gió có xuyên vào hay không.
Kèm theo đó:
- Che cổ bằng khăn ống hoặc khăn quàng nhét gọn vào trong áo, đừng để vạt khăn bay ra ngoài vướng bánh xe hay nan hoa.
- Đeo găng tay đủ ấm nhưng vẫn cảm nhận được tay phanh. Găng quá dày, quá trơn làm thao tác kém chính xác.
- Quần dài và giày kín thay cho dép, che kín cổ chân.
- Mũ bảo hiểm có kính chắn giúp che mặt khỏi gió. Có thể đội thêm mũ len mỏng bên trong nếu mũ vẫn vừa và cài quai chắc.
Cách chọn từng món đồ được nói kỹ hơn trong bài ngày đầu đông gió lạnh về chạy xe mặc gì. Nguyên tắc chung: hãy mặc như thể trời lạnh hơn bản tin.
Đi các cung ngoại thành: tính thêm gió và thời gian
Trong nội thành, xe dừng đi liên tục ở các nút như Kim Mã, Giảng Võ hay Nguyễn Văn Cừ, tốc độ thấp nên gió không quá gắt. Ra các cung ngoại thành thì khác hẳn. Đường thoáng, xe chạy đều, gió không bị nhà cửa chắn.
Vài đoạn quen thuộc mà người đi xe máy hay than lạnh:
- Qua cầu và chạy dọc đê sông Hồng. Cầu Nhật Tân, cầu Vĩnh Tuy, đê đoạn Long Biên hay Đông Anh đều trống trải, gió sông thổi thẳng vào người.
- Đường về phía Sóc Sơn, Ba Vì. Quãng dài, càng lên gần vùng đồi núi càng dễ gặp sương và gió buổi sớm.
- Các trục lớn hướng tây như Đại lộ Thăng Long, nơi người ta có xu hướng chạy nhanh và đều.
Với những chuyến như vậy, bạn sẽ ngồi trên xe lâu hơn, cơ thể ít cử động hơn, nên cảm giác lạnh tích dần theo thời gian. Hãy mặc đủ từ đầu và mang thêm một lớp dự phòng trong cốp. Nếu gió ngược thổi mạnh, nên giảm tốc vừa phải, vừa đỡ lạnh vừa giữ xe vững hơn, như bài chạy xe máy gió ngược lớn đã nói.
Dấu hiệu lạnh quá mức: dừng nghỉ chỗ ấm
Lạnh không chỉ khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng điều khiển xe. Hãy để ý cơ thể mình trong lúc chạy:
- Người bắt đầu run không kiểm soát được.
- Tay tê, ngón tay cứng, bóp phanh hay vặn ga thấy vụng.
- Mặt, tai buốt, khó tập trung nhìn đường.
Khi gặp các dấu hiệu này, đừng cố chạy tiếp. Tấp vào chỗ an toàn, tìm một quán nước, cây xăng có mái che hoặc bất cứ chỗ kín gió nào để nghỉ. Cử động tay chân cho ấm lên, mặc thêm lớp dự phòng nếu có, kéo khóa áo và chỉnh lại khăn che cổ. Chỉ lên xe đi tiếp khi tay đã cảm nhận lại được tay phanh rõ ràng. Nếu đi cùng người ngồi sau, hỏi họ thường xuyên, vì người ngồi sau ít vận động và thường lạnh mà không nói.
Nếu cảm thấy cơ thể có biểu hiện bất thường kéo dài, hãy dừng chuyến và tìm sự hỗ trợ phù hợp, đừng tự cố.
Gói gọn lại
Bản tin cho biết không khí lạnh đến đâu, còn gió do chính chiếc xe tạo ra mới quyết định bạn lạnh đến đâu. Mặc theo lớp, có lớp ngoài chắn gió, che kín cổ, tay và cổ chân trước khi xuất phát, rồi lắng nghe cơ thể để dừng nghỉ đúng lúc. Chuẩn bị cho những sáng lạnh có thêm trong bài trời lạnh đi xe máy sáng sớm ở Hà Nội. Các kỹ năng theo mùa khác nằm ở mục thời tiết và đường sá, và toàn bộ kỹ năng lái xe ở chuyên mục kỹ năng.