Chạy xe máy thuê lên vùng đồi Ba Vì hay Sóc Sơn, gần như chắc chắn bạn sẽ phải tránh xe ngược chiều đường hẹp. Con đường chỉ vừa một ô tô, vừa dốc vừa quanh co, một chiếc xe khách nhỏ hiện ra ở khúc cua phía trên, và hai bên phải quyết định trong vài giây ai dừng. Ai nhường không phải phép lịch sự tùy người: luật đã ghi rõ. Bài này đọc nguyên văn quy định và chuyển thành thao tác cụ thể cho người lái xe máy.
Căn cứ là Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Bài không nêu mức phạt bằng con số.
Điều 17 nói gì về tránh xe ngược chiều đường hẹp
Điều 17 của Luật có tên “Tránh xe đi ngược chiều”. Khoản 1 ghi nguyên văn:
“Trên đường không phân chia thành hai chiều xe chạy riêng biệt, hai xe đi ngược chiều tránh nhau, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải giảm tốc độ và cho xe đi về bên phải theo chiều xe chạy của mình.”
Khoản 2 liệt kê ba trường hợp nhường đường khi tránh nhau:
“a) Nơi đường hẹp chỉ đủ cho một xe chạy và có chỗ tránh xe thì xe nào ở gần chỗ tránh hơn phải vào vị trí tránh, nhường đường cho xe đi ngược chiều;
b) Xe xuống dốc phải nhường đường cho xe lên dốc;
c) Xe có chướng ngại vật phía trước phải nhường đường cho xe không có chướng ngại vật phía trước.”
Xe máy là xe cơ giới, nên các quy tắc này áp dụng cho bạn như với ô tô.
Đọc từng trường hợp cho dễ nhớ
Ai gần chỗ tránh hơn thì vào tránh
Đường chỉ đủ một xe thường có khoảng mở rộng, bãi đất hay lối rẽ vào nhà dân. Điểm a không hỏi xe nào to hơn hay ai đến trước, mà hỏi xe nào gần chỗ tránh hơn. Nếu khoảng mở rộng nằm ngay sau lưng bạn, bạn là người vào chỗ tránh, kể cả khi phải xuống dắt xe lại vài bước.
Xe xuống dốc nhường xe lên dốc
Điểm b đặt nghĩa vụ cho bên đang xuống. Lý do rất thực tế: xe đang leo mà phải dừng giữa dốc thì khởi hành lại khó, ô tô dễ trôi lùi, xe số chở hai người dễ chết máy. Đang đổ dốc mà thấy xe lên, hãy giảm tốc sớm và dừng ở chỗ rộng bên phải.
Bên có chướng ngại vật nhường bên đường trống
Điểm c áp dụng khi phía trước bạn có xe hỏng, đống vật liệu, cành cây đổ hay đất đá chắn một phần đường. Bạn phải lách sang giữa đường mới đi được, nên bạn là người chờ xe ngược chiều qua trước.
Khi hai trường hợp trùng nhau
Luật không ghi điểm nào áp dụng trước khi tình huống rơi vào cả hai, chẳng hạn bạn đang xuống dốc nhưng xe lên dốc lại gần chỗ tránh hơn. Lúc đó đừng tranh bằng tay ga: bên nào dừng được an toàn hơn thì chủ động dừng, và không ai cố lao vào đoạn hẹp khi xe kia đã vào.
Tránh xe trên cầu hẹp và đoạn có biển báo
Tránh xe trên cầu hẹp đi theo cùng tinh thần của Điều 17, cộng thêm mấy quy định khác trong Luật:
- Điều 12 khoản 3 điểm đ yêu cầu quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại ở “nơi cầu, cống hẹp”.
- Điều 14 khoản 6 điểm b cấm vượt xe “trên cầu hẹp có một làn đường”.
- Điều 18 khoản 4 điểm c cấm dừng xe, đỗ xe “trên cầu, trừ những trường hợp tổ chức giao thông cho phép”.
Nếu đầu cầu có cặp biển nhường đường qua đoạn hẹp và biển được ưu tiên qua đường hẹp, bạn làm theo biển. Cách đọc hai biển này có ở bài biển nhường đường cho xe đi ngược chiều qua đoạn hẹp và cầu hẹp.
Các quy định đi kèm trên đường dốc hẹp
Trên đường đồi, Luật còn có những điều khác cần nhớ cùng lúc:
- Giảm tốc: Điều 12 khoản 3 điểm d nêu “đường hẹp, đường vòng, đường quanh co, đường đèo, dốc”; điểm h nêu khi “tránh xe đi ngược chiều”.
- Không vượt: Điều 14 khoản 6 cấm vượt ở “đường cong có tầm nhìn bị hạn chế” và “trên đường hai chiều tại khu vực đỉnh dốc có tầm nhìn bị hạn chế”.
- Không quay đầu: Điều 15 khoản 4 cấm quay đầu xe ở “đường hẹp, đường dốc, đoạn đường cong tầm nhìn bị che khuất”.
-
Không dừng, đỗ sai chỗ: Điều 18 khoản 4 cấm dừng, đỗ “trên đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất” và “tại nơi phần đường có chiều rộng chỉ đủ cho một làn xe cơ giới”.
- Đèn và còi: Điều 20 khoản 2 điểm c yêu cầu chuyển sang đèn chiếu gần khi gặp xe ngược chiều; Điều 21 cho dùng còi khi có tình huống có thể mất an toàn, nhưng không dùng còi liên tục.
Điều 18 khoản 5 cho biết chỗ được dừng trên đường bộ: nơi có lề đường rộng hoặc khu đất bên ngoài phần đường xe chạy; lề hẹp hoặc không có lề thì dừng sát mép đường bên phải.
Cách dừng chờ an toàn khi đi xe máy
- Nhìn xa qua khúc cua. Thấy đầu xe ngược chiều hay nghe tiếng máy lớn phía trên dốc là giảm ga ngay.
-
Chọn chỗ dừng trước khi phải dừng. Ưu tiên khoảng mở rộng, bãi đất, lối rẽ; không dừng trong cua khuất hay sát đỉnh dốc.
- Đi về bên phải, dừng hẳn. Hai chân chạm đất, bóp phanh, xe số thì về số thấp. Đừng đứng sát mép taluy âm hay rãnh nước.
- Ra hiệu rõ ràng. Đã dừng thì đứng yên để tài xế bên kia hiểu bạn đang nhường, không nhích lên rồi lại dừng.
- Chờ xe kia qua hẳn, kể cả xe máy đi sau nó. Xe lớn thường kéo theo một hàng xe nhỏ.
Nếu bạn đang lên dốc mà xe xuống dốc không nhường, đừng cố tranh đường. Dừng ở chỗ an toàn, giữ phanh, rồi khởi hành lại khi đường trống. Kỹ thuật đề pa và chọn số khi leo dốc có ở bài biển dốc nguy hiểm và chỗ ngoặt liên tiếp khi lên Ba Vì, Tam Đảo.
Ba Vì, Sóc Sơn: điều tôi hay dặn khách
Tôi không liệt kê đoạn đường cụ thể, vì độ rộng mặt đường và chỗ tránh thay đổi theo từng đợt sửa chữa. Nói chung, đường lên núi ở Ba Vì và đường đồi quanh Sóc Sơn có nhiều đoạn hẹp, dốc, cua liên tiếp, cuối tuần ô tô lên xuống đông. Mặt đường dưới tán cây hay ẩm, nên phanh sớm và nhẹ tay.
Đi nhóm thì giãn khoảng cách đủ để mỗi xe có chỗ tấp vào khi gặp xe ngược chiều. Đừng dừng giữa đường để chờ bạn hay chụp ảnh. Về trước khi trời tối để không phải tránh xe trên đường lạ trong bóng đêm.
Không nhường đường có bị xử phạt không
Không giảm tốc, không đi về bên phải hay không nhường đường khi tránh xe ngược chiều có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Tôi không nêu mức tiền vì mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy tra văn bản mới nhất.
Nếu xe thuê gặp sự cố, gọi Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00–21:00) theo số 0942467674 trước khi tự xử lý. Các bài cùng nhóm nằm ở trang quy định giao thông trong chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.
Nguồn tham khảo
- Luật số 36/2024/QH15: văn bản trên Cổng Chính phủ; bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Đã đối chiếu Điều 12 khoản 3; Điều 14 khoản 6; Điều 15 khoản 4; Điều 17; Điều 18 khoản 4, 5; Điều 20 khoản 2; Điều 21.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: văn bản trên Cổng Chính phủ.