Gặp ô tô tập lái trên đường ven nội đô Hà Nội là chuyện người đi xe máy thỉnh thoảng gặp: xe chạy chậm, lúc nhích lúc dừng, tay lái người học còn đang làm quen. Bài này giúp bạn nhận ra xe từ xa, đoán trước lúc học viên phanh bất chợt, chết máy hoặc rẽ chậm, rồi chọn khoảng cách và lúc vượt hợp lý.
Gặp ô tô tập lái trên đường: nhận ra xe từ xa
Dấu hiệu dễ thấy nhất là biển ghi chữ “TẬP LÁI”. Theo tóm tắt từ các nguồn về quy định đào tạo lái xe, chưa đối chiếu Công báo, xe ô tô tập lái được gắn hai biển, một phía trước và một phía sau; cần chi tiết thì hãy xem văn bản hiện hành.
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (Luật số 36/2024/QH15) có khoản riêng cho người đang học. Điều 56 khoản 5 ghi người tập lái xe ô tô khi tham gia giao thông “phải thực hành trên xe tập lái, xe sát hạch trên tuyến đường tập lái, tuyến đường sát hạch, có giáo viên dạy lái hoặc sát hạch viên bảo trợ tay lái”. Nói cách khác, xe tập lái đang chạy thường có giáo viên ngồi cạnh.
Vì sao ô tô tập lái hay phanh bất chợt, chết máy hoặc rẽ chậm
Học viên phải phối hợp nhiều việc cùng lúc, nên có những hành vi bạn nên đoán trước. Bài dùng chữ “có thể” vì chưa thấy nguồn tiếng Việt nào thống kê riêng từng hành vi:
-
Phanh bất chợt. Học viên có thể phanh sớm hoặc phanh gấp khi thấy người đi bộ, xe cắt ngang hay đèn đổi màu. Theo tóm tắt các nguồn, xe tập lái có phanh phụ đặt bên ghế giáo viên, nên xe còn có thể giảm tốc khi giáo viên can thiệp, dù phía trước chưa có gì lạ.
-
Chết máy. Xe số sàn có thể khựng lại lúc xuất phát ở đèn đỏ, chỗ dốc hoặc khi vào số chưa nhịp nhàng. Đây là suy từ cách người mới học, không phải số liệu từ một nguồn cụ thể.
-
Rẽ chậm, đi lệch. Học viên có thể vào góc rẽ chậm, vòng rộng, hoặc đi sát tim đường một lúc rồi mới trở về làn.
-
Đi chậm hơn dòng xe. Báo chí từng đưa lời cảnh báo của cơ quan chức năng về xe tập lái chạy chậm, phanh gấp hoặc đi sai làn khiến xe phía sau phải phanh đột ngột.
Một hướng dẫn an toàn nước ngoài cho người đi sau xe người học cũng khuyên giữ khoảng cách rộng, tránh vượt ẩu và hạn chế bấm còi vì còi có thể làm người học hoảng.
Giữ khoảng cách khi đi sau ô tô tập lái
Điều 12 khoản 1 viết người lái xe “phải chấp hành quy định về tốc độ, khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước cùng làn đường hoặc phần đường”; khoản 4 giao Bộ trưởng “quy định chi tiết về tốc độ và khoảng cách an toàn” nên bài không nêu con số. Điều 34 khoản 1 xếp xe mô tô, xe gắn máy vào xe cơ giới, nên bài đọc người đi xe máy cũng là “người lái xe” theo Điều 2 khoản 9.
Cách làm cụ thể:
-
Nới khoảng cách rộng hơn mức dành cho xe thường, vì cú phanh của xe tập lái khó đoán.
-
Nhìn xa hơn chiếc xe. Phía trước có người đi bộ, đèn sắp đổi hay xe sắp cắt ngang thì hãy giả định xe tập lái sẽ phanh sớm.
-
Để tay sẵn gần phanh, mắt chuyển đều giữa đèn phanh và phía trước.
-
Không bám đuôi để chờ lách, để khi xe khựng lại bạn vẫn đủ chỗ dừng.
Về còi, Điều 21 khoản 2 ghi “Không sử dụng còi liên tục”, còn khoản 1 chỉ cho dùng còi để “Báo hiệu cho người tham gia giao thông đường bộ khi xuất hiện tình huống có thể mất an toàn giao thông” hoặc báo hiệu chuẩn bị vượt xe. Với xe tập lái, còi dồn dễ làm người học hoảng; chỉ nên dùng một tiếng ngắn khi cần báo nguy hiểm.
Khi nào vượt ô tô tập lái, khi nào nên chờ
Điều 14 khoản 3 viết xe xin vượt “chỉ được vượt khi không có chướng ngại vật phía trước, không có xe chạy ngược chiều trong đoạn đường định vượt”. Khoản 6 liệt kê nơi không được vượt, gồm “Đường cong có tầm nhìn bị hạn chế”, “Nơi đường giao nhau, đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt” và “Khi có người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường”. Khoản 4 nói xe phía trước, nếu đủ điều kiện an toàn, phải giảm tốc độ và báo rẽ phải để xe sau vượt, nhưng người học có thể không kịp hiểu tín hiệu, nên đừng chờ họ nhường.
Chỉ vượt khi đủ các điều kiện sau:
-
Đoạn đường thẳng, nhìn thấy hết phần đường phía trước.
-
Xe tập lái đi ổn định, không có dấu hiệu sắp rẽ hay dừng.
-
Không có nút giao, người đi bộ hay xe ngược chiều trong đoạn định vượt.
-
Bạn vượt về bên trái (Điều 14 khoản 2) và trở về làn mà không tạt sát đầu xe.
Sau khi vượt, đừng chen ngay trước mũi xe tập lái rồi giảm tốc: chính cú chen đó mới dễ khiến học viên phanh gấp. Còn lưỡng lự thì cứ ở phía sau.
Ở nút giao và chỗ rẽ: tránh nằm sát hông xe
Ô tô rẽ chậm hoặc vòng rộng làm xe máy dễ lọt vào vị trí sát hông, nơi người lái có thể không nhìn thấy. Hãy dừng phía sau thay vì luồn sang một bên xe đang chuẩn bị rẽ. Điều 22 yêu cầu khi đến gần đường giao nhau phải “quan sát, giảm tốc độ và nhường đường”, và việc đó áp dụng cho chính bạn.
Tập thói quen đi sau xe tập lái
Mỗi khi thấy biển “TẬP LÁI”, hãy nới khoảng cách, đưa mắt ra xa, để tay gần phanh và không bấm còi dồn. Muốn đọc thêm cách giữ nhịp và dạt phải đúng lúc, xem bài giữ tốc độ an toàn và dạt phải để xe khác vượt. Người mới lái nên làm quen tay ga và phanh ở nơi vắng trước, như trong mục kỹ năng lái cơ bản.
Khi đi xe thuê ở Hà Nội
Nếu bạn mới nhận xe thuê, hãy dành vài phút đầu ở đoạn vắng gần chỗ nhận để làm quen tay ga và phanh. Bố trí phổ biến là tay phải phanh trước, nhưng hãy kiểm lại trên chính chiếc xe bạn nhận. Nếu tay ga, cần phanh hay gương có vẻ lỏng hoặc lệch, đừng tự tháo hay chỉnh: dừng ở nơi an toàn và gọi tiệm theo số 0942467674 trong giờ 09:00 đến 21:00. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên; hỗ trợ ngoài giờ, cứu hộ hay đổi xe cần hỏi và xác nhận trực tiếp trước khi đi.
Xem thêm nhóm bài tình huống giao thông, chuyên mục kỹ năng, mục thuê xe hoặc trang liên hệ.
Điều luật trích theo Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.