Đèn vừa bật xanh, cả hàng xe máy vặn ga, nhưng giữa vạch sang đường vẫn còn một cụ già bước chậm hoặc một người ngồi xe lăn. Luật trả lời rõ ai đi trước: người lái phải nhường đường cho người đi bộ và xe lăn đang ở lòng đường, đèn xanh cũng không thay đổi điều này. Bài viết dành cho khách thuê xe hay chạy quanh Hồ Gươm, phố cổ và các nút giao có vạch đi bộ ở Hà Nội.
Căn cứ là Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Bài không nêu mức phạt bằng con số.
Đèn xanh nhường người đi bộ: luật viết nguyên văn thế nào
Điều 11 khoản 4 điểm a ghi:
“Tín hiệu đèn màu xanh là được đi; trường hợp người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang đi ở lòng đường, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường đường cho người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường;”
Vế đầu cho phép bạn đi. Vế sau gắn ngay một điều kiện: người đi bộ hoặc xe lăn đang ở lòng đường thì bạn phải giảm tốc hoặc dừng. Luật không hỏi họ bước xuống trước hay sau lúc đèn đổi màu. Chỉ cần họ đang ở trước đầu xe, nghĩa vụ nhường thuộc về người cầm lái.
Điểm b cùng khoản nói về đèn vàng nhấp nháy, hay gặp ở nút giao về khuya: người lái “được đi nhưng phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường đường cho người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường hoặc các phương tiện khác”.
Các điều khác cùng yêu cầu nhường đường cho người đi bộ
Đối chiếu bản hợp nhất, còn mấy chỗ người đi xe máy nên nhớ:
- Điều 12 khoản 3 điểm a: phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại “tại nơi có vạch kẻ đường hoặc báo hiệu khác dành cho người đi bộ hoặc tại nơi mà người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang qua đường”. Người đang sang ở đâu thì giảm tốc ở đó, không riêng vạch vằn.
-
Điều 12 khoản 3 điểm k: giảm tốc hoặc dừng khi gặp “đoàn người đi bộ”.
- Điều 15 khoản 3: khi chuyển hướng phải “nhường đường cho người đi bộ, xe thô sơ, xe đi ngược chiều”. Đây là điều áp thẳng vào cảnh rẽ khi đèn xanh.
- Điều 14 khoản 6 điểm i: không được vượt xe “khi có người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường”.
- Điều 20 khoản 2 điểm a: bật đèn chiếu gần “khi gặp người đi bộ qua đường”.
Về phía người đi bộ, Điều 30 khoản 2 điểm b yêu cầu người dùng xe lăn đi trên vỉa hè, lề đường và nơi có vạch kẻ đường dành cho người đi bộ và xe thô sơ. Chiếc xe lăn trên vạch vằn đang đi đúng chỗ luật chỉ định.
Ba tình huống đèn xanh hay gặp ở Hà Nội
Rẽ phải hoặc rẽ trái khi đèn xanh
Bạn tới nút giao, đèn xanh, rồi rẽ phải. Đúng lúc đó người đi bộ ở nhánh bạn rẽ vào cũng đang được đèn cho sang đường. Theo Điều 15 khoản 3, bạn là bên phải nhường: giảm tốc trước khi vào cua, nhìn sang vạch vằn ở nhánh đường sắp rẽ, có người thì dừng trước vạch.
Đèn vừa chuyển xanh, người đi bộ còn giữa đường
Người già, trẻ nhỏ, người ngồi xe lăn thường cần nhiều thời gian hơn đồng hồ đếm ngược. Họ chưa sang xong thì bạn dừng chờ. Đừng bấm còi giục: Điều 21 chỉ cho dùng còi khi có tình huống có thể mất an toàn hoặc báo chuẩn bị vượt, và cấm dùng còi liên tục.
Vạch đi bộ quanh hồ và phố cổ
Quanh Hồ Gươm, trên Đinh Tiên Hoàng, Lê Thái Tổ hay Hàng Khay, khách bộ hành đông, nhiều người vừa đi vừa chụp ảnh. Phố cổ thì lòng đường hẹp, xe đỗ hai bên che tầm nhìn. Ở những đoạn này hãy giảm tốc từ xa, kể cả khi đèn phía trước đang xanh.
Cách xử lý tại vạch kẻ đường dành cho người đi bộ
Với vạch kẻ đường người đi bộ, xe máy nên coi đó là lời nhắc chuẩn bị dừng. Tôi hay dặn khách bốn bước:
- Nhả ga khi thấy vạch vằn, đặt tay lên cả hai phanh, nhìn hai đầu vạch.
- Có người trên lòng đường thì dừng trước vạch, không đè lên dải vạch, chừa chỗ cho xe lăn.
- Chờ họ qua khỏi phần đường của mình, không len ra sau lưng hay vòng lên trước mặt.
- Xe bên cạnh đang dừng thì đừng vượt lên, vì người đi bộ có thể đang bị chiếc xe đó che khuất.
Riêng với xe lăn: vì sao cần để ý hơn
Người ngồi xe lăn thấp hơn người đi bộ, dễ bị che sau đuôi ô tô hay hàng xe máy đỗ. Khi tới gần vạch vằn, nhìn thấp xuống ngang tầm bánh xe, dừng cách xa một chút để họ không phải đổi hướng giữa đường, và không rồ ga sát bên. Buổi tối, hạ đèn chiếu gần để người qua đường không bị chói.
Không nhường người đi bộ có bị xử phạt không
Không giảm tốc, không nhường người đi bộ hoặc xe lăn đang qua đường có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Tôi không nêu mức tiền hay số điểm trừ vì mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy tra văn bản mới nhất. Nặng hơn chuyện phạt là hậu quả: va vào người đi bộ ở tốc độ thấp vẫn có thể gây chấn thương nặng, và người cầm lái chịu trách nhiệm dù xe là xe thuê.
Nếu có va chạm, dừng xe, gọi 115 khi có người bị thương, báo công an và giữ nguyên hiện trường. Với xe thuê ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00–21:00), gọi ngay 0942467674.
Tóm lại cho người đi xe máy thuê
Đèn xanh cho phép đi, không cho phép lao vào người đang ở lòng đường. Rẽ thì nhường người đi bộ, thấy vạch vằn thì nhả ga, có xe lăn thì dừng hẳn. Biển cảnh báo đi kèm vạch sang đường có ở bài biển trẻ em và biển người đi bộ cắt ngang, đèn riêng giữa phố ở bài đèn tín hiệu cho người đi bộ sang đường giữa phố, chỗ đứng chờ đèn đỏ ở bài vị trí dừng đúng khi chờ đèn đỏ.
Các bài cùng nhóm nằm ở trang quy định giao thông trong chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.
Nguồn tham khảo
- Luật số 36/2024/QH15: văn bản trên Cổng Chính phủ; bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Đã đối chiếu Điều 11 khoản 4; Điều 12 khoản 3; Điều 14 khoản 6; Điều 15 khoản 3; Điều 20 khoản 2; Điều 21; Điều 30 khoản 2.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: văn bản trên Cổng Chính phủ.