Chở cành đào về nhà bằng xe máy nghe thì đơn giản, nhưng ai từng mua đào ở bãi Nhật Tân rồi chạy về nội thành đều biết cảm giác thấp thỏm: gió trên đường Âu Cơ quất vào cành, nụ va vào mũ bảo hiểm của người ngồi sau, về tới nhà thì vài nhánh đã gãy. Cây quất mua ở Tứ Liên cũng vậy, chỉ một cú phanh gấp là quả lăn xuống đường. Bài này không bàn chuyện chọn cành hay mặc cả, mà tập trung vào quãng đường từ vườn về nhà: bọc nụ và quả, cố định gốc, người ngồi sau làm gì, đi giờ nào và đường nào.
Trước khi đi: thứ mình mua có chở được không
Hình dung kích thước món định mua so với chiếc xe ngay từ nhà. Một cành đào cắm bình cỡ vừa, một cây quất bonsai để bàn hay chậu quất nhỏ người lớn ôm gọn trong lòng là loại chở được bằng xe máy. Cây đào thế trồng chậu, cành cao quá đầu người ngồi, hay cây quất tán rộng hơn tay lái thì không nên cố. Những món đó nhà vườn thường có xe ba gác hoặc xe tải nhỏ giao tận nơi, hỏi rõ phí và giờ giao lúc chốt mua.
Mang theo một bộ đồ nghề gọn:
- Hai, ba sợi dây chun ràng đồ có móc, thêm một cuộn dây vải mềm.
- Một tấm áo mưa cũ để quấn tán và lót chỗ tì.
- Vài tờ báo cũ, một túi ni lông to để bọc gốc.
- Găng tay mỏng cho người ngồi sau, vì cành đào khá ráp.
Đi xe ga thì dọn trống sàn để chân; đi xe số thì kiểm tra giá chở hàng phía sau còn chắc.
Bọc cành đào để chở cành đào về nhà bằng xe máy không rụng nụ
Ở Nhật Tân, người bán thường đã bó gọn cành bằng dây, nhiều vườn bọc thêm ni lông hoặc lưới. Cứ nhờ bọc lại kỹ hơn và nói rõ mình chở xe máy. Mục tiêu là cành không xòe ra và nụ không bị cọ xát suốt quãng đường.
- Gom cành từ dưới lên. Quấn dây mềm lỏng vài vòng quanh thân chính, kéo các nhánh phụ khép dần vào. Không siết chặt, cành tươi siết mạnh dễ gãy ngay chạc.
- Quấn lớp mềm trước, ni lông sau. Giấy báo hoặc vải mỏng bọc phần nhiều nụ, rồi mới tới lớp ni lông chắn gió, để nụ không bị ni lông chà xát khi gió thổi phần phật.
- Bọc kín đầu ngọn. Gập ni lông qua đỉnh, buộc một nút nhẹ, vì ngọn là chỗ hay va vào người khác nhất.
- Giữ ẩm gốc. Nhiều nhà vườn quấn gốc bằng giấy hoặc bông ẩm rồi bọc ni lông. Nếu chưa có, xin thêm.
Bọc xong, cành nên trông như một bó dài thuôn, không nhánh nào chĩa sang hai bên.
Giữ quả quất: chậu đứng yên, tán ít lắc
Quất khó hơn đào vì có cả chậu đất nặng và tán đầy quả chín dễ rụng.
- Che tán trước khi nhấc cây. Nhà vườn ở Tứ Liên quen bọc tán bằng lưới hoặc giấy. Nếu chưa có, quấn áo mưa cũ quanh tán, buộc lỏng để quả có chỗ tựa chứ không bị ép.
- Đặt chậu ở chỗ thấp nhất. Xe ga: chậu đứng trên sàn để chân, chèn khăn quanh đáy, một sợi dây chun vòng qua thân chậu móc vào móc treo đồ để chậu không đổ về trước khi phanh.
- Xe số: đặt chậu vào thùng bìa cứng buộc lên giá sau theo nguyên tắc ở bài buộc đồ trên yên sau không xô lệch xe, hoặc để người ngồi sau ôm chậu trên đùi.
- Không tưới ngay trước khi chở. Đất ướt làm chậu nặng thêm và rỉ nước ra sàn xe.
Đường vào làng và cách xem cây đã có ở bài mua quất cảnh ở làng Tứ Liên trước Tết bằng xe máy.
Chia việc cho người ngồi sau
Chở đào, quất một mình là cách khó nhất. Có người ngồi sau thì nhẹ đi nhiều, miễn hai người thống nhất trước khi nổ máy.
Người lái chỉ lo giữ xe: hai tay trên tay lái, không quay lại nhìn cành, không với tay đỡ cây.
Người ngồi sau giữ cành đào gần như thẳng đứng, gốc tì lên đùi hoặc kẹp giữa hai đầu gối, ngọn hơi nghiêng ra sau, không chĩa sang ngang. Một tay ôm bó cành, tay kia bám chắc vào xe. Nếu ôm chậu quất, ôm sát bụng, khuỷu tay khép, không để tán che mắt người lái. Người sau cũng là người báo “chậm lại” khi gió đẩy mạnh và “dừng” khi một nhánh bung khỏi lớp bọc. Lưu ý chung có trong bài chở người phía sau an toàn khi đi đôi.
Đi một mình thì chỉ nên mang một cành nhỏ hoặc một chậu quất để bàn, cành buộc dọc theo thân xe phía sau, ngọn không cao quá vai. Đừng một tay lái một tay cầm cành.
Chọn giờ và đường về
Những ngày giáp Tết, đoạn Âu Cơ, Nghi Tàm, Yên Phụ đông dần từ giữa buổi sáng, xe chở đào, chở quất ra vào ngõ liên tục. Đi sớm, lúc trời vừa sáng hẳn, đường thưa hơn và gió thường nhẹ hơn chiều muộn. Tránh giờ tan tầm, khi dòng xe dừng đi liên tục và dễ phải phanh gấp.
- Về nội thành: theo Âu Cơ, Nghi Tàm rồi Yên Phụ, giữ làn sát lề phải. Đoạn ven Hồ Tây gió thổi ngang, cành dựng đứng chịu gió như cánh buồm.
- Về Long Biên, Gia Lâm: trên cầu Chương Dương hay cầu Long Biên gió mạnh hơn trong phố nhiều, giảm tốc trước khi lên cầu, người sau ôm sát cành vào người.
- Về Đông Anh qua cầu Nhật Tân: cầu thoáng, gió ngang mạnh, xe tải chạy nhanh. Cành dài hoặc cây lớn nên nhờ nhà vườn giao.
- Trong phố: tránh ngõ hẹp có dây điện thấp và mái hiên chìa ra.
Khi chạy, nhả ga sớm trước đèn đỏ, phanh nhẹ và dài, qua gờ giảm tốc thật chậm. Chính những cú giật xe làm nụ đào va vào nhau và quả quất rung rụng. Gió quá mạnh thì dừng hẳn vào lề đợi qua cơn.
Đừng để cành đào thành vật cản
Cành chĩa ra hai bên có thể quẹt vào mặt người đi bên cạnh; bó cành che gương chiếu hậu hay tầm nhìn người lái là nguy hiểm thật. Hàng hóa trên xe máy còn phải nằm trong giới hạn kích thước quy định cho phép, vượt quá có thể bị xử phạt, chi tiết ở bài quy định chở hàng cồng kềnh trên xe máy. Dễ nhớ: cành và chậu gọn trong khoảng tay lái, không che gương, không che đèn.
Về tới nhà
Dựng chân chống chắc, nhấc cành đào ra trước rồi mới tới chậu quất. Mở bọc trong nhà, nơi kín gió. Cắt vát lại gốc đào một đoạn ngắn rồi cắm ngay vào bình nước sạch để nụ nở dần vào Tết. Chậu quất đặt chỗ sáng, thoáng, xa gió điều hòa và xa bếp.
Tóm lại, chở đào Tết bằng xe máy hay mang quất nhỏ từ Tứ Liên chỉ cần ba điều: bọc gọn để cành không xòe và quả không lắc, giao hẳn việc giữ cây cho người ngồi sau, đi sớm và chạy đều tay. Muốn ghé làng hoa trước khi mua, xem bài vườn đào Nhật Tân trước Tết bằng xe máy. Các kỹ năng chở đồ khác nằm ở mục chở đồ và hành lý, còn kỹ năng lái xe ở Hà Nội nói chung có trong chuyên mục kỹ năng.