Đi chợ đầu mối hay cửa hàng tạp hóa sỉ mua một lần cho cả tháng, nhiều gia đình và quán ăn nhỏ ở Hà Nội phải chở can dầu ăn bằng xe máy, kèm vài chai nước mắm, hũ tương ớt, can nước tương. Về tới nhà mới phát hiện một vệt dầu chảy dọc yên, sàn để chân bóng nhẫy, đôi giày trượt khi chống chân ở đèn đỏ. Dầu ăn và nước mắm khác nước lọc ở chỗ chúng bám dai, khó lau và để lại mùi lâu. Bài này đi từ lúc chọn can, siết nắp, bọc gói, tới chỗ đặt trên xe và cách chạy để không rò một giọt.
Vì sao chở can dầu ăn bằng xe máy dễ rò hơn bạn nghĩ
Can nhựa đựng dầu, nước mắm loại lớn thường có nắp vặn kèm một vòng niêm phong mỏng. Khi đã bóc niêm phong, ví dụ để kiểm tra hàng ngay tại quầy, nắp chỉ còn dựa vào lực vặn tay. Trên đường, xe rung liên tục, can va vào thành cốp hoặc chân người lái, nắp lỏng dần theo từng cú xóc.
Thêm vào đó, chất lỏng sánh có ba đặc điểm gây phiền:
- Dầu ăn len qua khe rất nhỏ. Nước lọc rò thì nhỏ giọt, còn dầu thì thấm thành màng, loang ra cả mặt can rồi lan xuống đáy túi.
- Nước mắm nặng mùi và có muối. Vài giọt dính vào rãnh sàn để chân là mùi bám cả tuần.
- Nhiệt độ làm áp suất thay đổi. Can để dưới nắng trưa hoặc gần lốc máy nóng lên, không khí bên trong nở ra và đẩy chất lỏng qua khe nắp nếu nắp không kín.
Chuẩn bị tại chỗ mua: kiểm can, siết nắp, lau sạch
Trước khi rời quầy, dành hai phút cho từng can và chai:
- Chọn can còn niêm phong. Hỏi người bán đổi can khác nếu niêm phong rách hoặc nắp xoay lỏng. Ở các sạp sỉ trong chợ Long Biên, can xếp chồng nhiều tầng nên can dưới cùng dễ móp cổ.
- Siết nắp lại bằng tay. Kể cả can mới, vặn thêm một lần theo chiều đóng cho chắc. Không vặn quá mạnh làm nứt ren nhựa.
- Lau quanh cổ can. Can dầu thường có lớp dầu mỏng bám bên ngoài do rót ở xưởng hoặc do can khác rò lên. Dùng khăn giấy lau khô trước khi bọc, nếu không túi bọc ngoài cũng sẽ nhờn.
- Chai thủy tinh để riêng. Nước mắm loại ngon hay đựng chai thủy tinh, nên tách khỏi can nhựa nặng để không bị va vỡ.
Nếu chỉ mua hũ nước sốt, tương ớt đã mở nắp, bọc một miếng màng bọc thực phẩm lên miệng hũ rồi mới đậy nắp lại. Lớp màng này là chốt chặn rẻ nhất.
Bọc túi hai lớp đúng cách
Đây là bước quyết định chuyện có rò lên xe hay không. Nguyên tắc là mỗi lớp có một nhiệm vụ riêng.
Lớp trong: túi ni lông dày, buộc sát cổ can. Lồng can vào túi, gom miệng túi quanh cổ can rồi buộc thắt nút ngay dưới nắp. Nếu nắp có rò, dầu bị giữ trong một khoảng hẹp quanh cổ, không loang ra cả túi.
Lớp ngoài: túi có đáy phẳng hoặc thùng nhỏ. Một túi vải không dệt, một chiếc giỏ nhựa hay thùng xốp nhỏ đều được. Đặt can đứng thẳng bên trong, nhét giấy báo hoặc khăn cũ vào khoảng trống. Giấy báo vừa chèn chống xô vừa thấm dầu nếu có giọt nào thoát ra.
Với nhiều chai nước mắm, đặt chúng đứng thành hàng trong một thùng carton nhỏ, ngăn giữa các chai bằng bìa gấp. Cách chèn chai thủy tinh để không va nhau đã được nói kỹ trong bài mang chai nước thủy tinh trên xe máy.
Chọn chỗ đặt trên xe: thấp, thẳng, xa nguồn nóng
Chở can dầu ăn bằng xe máy an toàn nhất khi can nằm thấp và đứng thẳng. Thứ tự ưu tiên như sau.
Sàn để chân xe ga
Đây là vị trí tốt nhất cho can lớn. Đặt túi ngoài đứng thẳng ở sàn, kẹp nhẹ bằng hai chân, móc quai vào móc treo chỉ để chống đổ chứ không treo cả sức nặng. Trọng tâm thấp nên tay lái nhẹ, và nếu có rò thì dầu chỉ dính vào túi ngoài.
Cốp xe
Cốp phù hợp với chai nước mắm, hũ nước sốt nhỏ. Lót một túi ni lông lớn dưới đáy cốp trước, rồi xếp chai đứng thẳng, chèn khăn quanh. Cốp nhiều xe ga nằm gần động cơ nên khá nóng sau quãng đường dài; không để can dầu lớn nằm trong đó dưới nắng trưa hàng giờ. Đọc thêm về dung tích và giới hạn của cốp trong bài hộp giữ mũ và đồ nhỏ trên xe ga.
Giá sau và yên sau
Chỉ dùng khi đi xe số không có sàn phẳng. Đặt thùng đựng can lên giá, buộc dây chéo hình chữ X, can phải đứng thẳng trong thùng. Tuyệt đối không đặt can nằm ngang trên yên: nắp hướng sang bên, mỗi cú xóc là một lần dầu ép vào ren. Cách buộc thùng cho chắc xem ở bài chở thùng carton trên xe máy.
Dù đặt ở đâu, giữ can cách xa ống xả vì nhựa can mềm ra khi nóng.
Chạy xe với hàng lỏng nặng
Can dầu lớn cộng thêm vài chai nước mắm có thể nặng ngang một bao gạo nhỏ, lại dồn về một phía khi xe nghiêng. Khi chạy:
- Tăng tốc, phanh nhẹ và đều. Chất lỏng dồn mạnh về phía trước mỗi lần phanh gấp, đẩy cả can trượt vào yếm xe.
- Qua gờ giảm tốc chậm hẳn lại. Các đoạn lên xuống dốc cầu Chương Dương hay ngõ lát gạch quanh phố Hàng Bè rung nhiều, là lúc nắp dễ lỏng nhất.
- Dừng kiểm tra nếu ngửi thấy mùi. Mùi nước mắm thoang thoảng là dấu hiệu rò. Tấp vào lề an toàn, siết lại nắp, thay túi nếu cần, đừng cố về cho nhanh.
Khối lượng và kích thước hàng chở cũng cần trong giới hạn cho phép; xem bài quy định chở hàng cồng kềnh trên xe máy nếu bạn mua với số lượng lớn.
Nếu dầu ăn chảy lên xe máy thì xử lý ngay thế nào
Dù cẩn thận, đôi khi vẫn có sự cố. Xử lý càng sớm càng dễ:
- Thấm trước, lau sau. Dùng giấy báo hoặc khăn giấy ấn lên vết dầu cho thấm hết phần đọng, đừng chà làm loang rộng.
- Lau bằng nước ấm pha chút nước rửa chén. Vắt khăn thật ráo, lau theo một chiều, rồi lau lại bằng khăn ẩm nước sạch và khăn khô.
- Với nước mắm, lau thêm vài lượt nước sạch để không còn muối bám trong khe nhựa.
- Tránh dung môi mạnh như xăng hay dầu hỏa để tẩy, vì chúng có thể làm mờ sơn và hại nhựa.
Nếu đang đi xe thuê, hãy lau xong trước khi trả xe và báo chủ xe nếu vết bẩn khó xử lý.
Tóm lại
Chở dầu ăn, nước mắm hay chất lỏng sánh bằng xe máy gói gọn trong ba việc: siết nắp và lau sạch can ngay tại chỗ mua, bọc túi hai lớp có giấy báo thấm, đặt can đứng thẳng ở vị trí thấp và xa nguồn nóng. Các kỹ năng chở đồ khác được gom ở mục chở đồ và hành lý, còn kinh nghiệm lái xe máy ở Hà Nội nói chung nằm trong chuyên mục kỹ năng.