Chở bao gạo bằng xe máy nghe thì đơn giản: vác bao lên yên sau, quấn vài vòng dây là xong. Nhưng ai từng mua bao gạo hai lăm cân ở đại lý đầu ngõ, hay vài bao đất trồng cây ở vựa cây cảnh dọc đường Âu Cơ, đều biết bao mềm nặng rất khó chịu: không có cạnh để dây bám, ruột dồn qua lại mỗi lần phanh, một vòng dây cứa đúng chỗ là bao bục. Bài này đi từng bước: nhận diện loại bao, chọn đặt dọc hay ngang, dồn trọng tâm, buộc dây và cách chạy để về tới nhà mà bao vẫn nguyên.
Bao mềm khác thùng hàng ở chỗ nào
Thùng carton có cạnh và góc để dây níu vào. Bao gạo, bao đất hay bao phân bón thì đổi hình theo cách bạn đặt, ruột bao luôn chảy về chỗ thấp nhất. Ba điều cần nhớ:
- Ruột bao di chuyển. Gạo, đất tơi và phân hạt chảy như cát; bao hơi nghiêng lúc đầu sẽ nghiêng thêm sau vài cây số xóc.
- Vỏ bao dễ rách ở mép và chỗ dây siết. Bao dệt nhựa chịu kéo tốt nhưng sợ dây mảnh cứa vào một điểm; túi ni lông đựng đất sạch còn yếu hơn.
- Bao nặng làm xe nặng đuôi. Bánh trước nhẹ đi, tay lái bồng bềnh, nhất là xe ga bánh nhỏ.
Vì vậy, nguyên tắc chung là đặt bao càng thấp, càng sát người lái và càng ít chỗ hở càng tốt. Bài chở thùng hàng nặng trên xe máy an toàn nói kỹ về trọng tâm với hàng cứng, còn ở đây ta tập trung vào thứ hàng mềm và chảy.
Chở bao gạo bằng xe máy: đặt dọc hay đặt ngang
Dựng đứng hay đặt nằm phụ thuộc vào loại xe và chỗ đặt.
Sàn để chân xe ga: dựng đứng, tựa vào yếm
Với xe ga, một bao gạo mười cân hoặc một bao đất nhỏ đặt ở sàn để chân là vị trí tốt nhất. Dựng bao đứng, đáy chạm sàn, lưng bao tựa vào yếm trước, hai chân người lái kẹp nhẹ hai bên. Trọng lượng nằm giữa hai bánh, sát mặt đường, xe gần như không đổi cảm giác lái. Điều kiện là bao không cản đánh lái và chân vẫn chống vững khi dừng đèn đỏ.
Yên sau hoặc giá sau: đặt nằm ngang theo chiều dọc xe
Bao lớn như gạo hai lăm cân hay đất trồng cây loại to thì phải lên yên sau. Lúc này hãy đặt bao nằm, chiều dài bao chạy song song thân xe, chứ không dựng đứng. Bao nằm có trọng tâm thấp, dây ôm được nhiều mặt; bao dựng đứng thì lắc lư như con lật đật qua mỗi gờ giảm tốc.
Không nên đặt bao nằm vắt ngang theo chiều rộng xe, kiểu hai đầu thò ra hai bên. Xe rộng thêm, dễ quệt gương người khác, và mỗi khi nghiêng vào cua một đầu bao chúi xuống như quả tạ.
Xe số không có sàn phẳng: bao nhỏ để người ngồi sau ôm trên đùi, bao lớn đặt nằm trên giá sau.
Dồn trọng tâm: sát người lái, thấp, cân hai bên
Bước nhiều người bỏ qua nhưng quyết định bao có trượt hay không là sửa hình dạng bao.
- Vỗ dẹt bao trước khi đặt. Đặt bao xuống đất, vỗ và nắn cho ruột dàn đều thành một khối dẹt, mặt dưới phẳng. Bao tròn như gối ôm sẽ lăn.
- Đẩy bao sát lưng người lái. Khoảng hở ở giữa là chỗ bao trượt tới mỗi lần phanh.
- Cân hai bên. Nhìn từ phía sau, bao nằm giữa; bao lệch khiến xe kéo về một phía.
- Hai bao nhỏ tốt hơn một bao lớn. Mua phân bón hay đất trồng cây, xin đóng hai bao vừa: một ở sàn để chân, một ở yên sau, xe cân hơn hẳn.
Buộc thế nào để bao không trượt, không rách
Bao mềm cần dây bản rộng và nhiều điểm ôm, không cần siết thật mạnh ở một chỗ.
Chọn dây
Dây chằng bản rộng có móc hai đầu, loại cao su bọc vải hay dây dù bản dẹt, là lựa chọn tốt nhất. Dây thun tròn nhỏ dễ cứa rách bao dệt. Nếu chỉ có dây nhỏ, lót bìa carton hoặc khăn cũ ở chỗ dây đè lên mép bao.
Cách quấn
- Hai vòng chéo chữ X. Hai vòng chéo từ góc này sang góc kia khóa bao cả chiều tới lui lẫn chiều ngang.
- Thêm một vòng ngang ở đầu bao gần người lái. Vòng này giữ bao không trườn tới khi phanh.
- Móc dây vào điểm cứng của khung. Móc vào giá sau, tay dắt hoặc khung xe, không móc vào ốp nhựa hay ống xả.
- Kiểm lại sau vài trăm mét. Bao mềm lún xuống sau những cú xóc đầu, thấy lỏng thì kéo căng lại.
Bao đất và phân bón thường bị rỉ bụi ở miệng buộc. Trùm thêm túi ni lông lớn bên ngoài để giữ sạch yên và che mưa. Cách che chắn hàng khi trời đổ mưa có trong bài che mưa cho hàng hóa trên xe máy. Nguyên tắc chung về dây buộc trên yên sau cũng được tổng hợp trong bài buộc đồ trên yên sau không xô lệch xe.
Chạy xe với bao nặng phía sau
Xe chở bao nặng phanh dài hơn và vào cua kém nhạy hơn.
- Phanh sớm, phanh đều. Ruột bao dồn về phía trước mỗi lần phanh gấp. Nhả ga sớm trước đèn đỏ và bóp phanh nhẹ, kéo dài.
- Giữ tốc độ vừa phải. Chạy chậm hơn bình thường một nhịp, nhất là khi lên xuống dốc đê ở Long Biên hay đường dẫn lên cầu Vĩnh Tuy.
- Qua gờ giảm tốc và ngõ lát gạch thật chậm. Ngõ nhỏ ở Đống Đa, Hai Bà Trưng nhiều nắp cống gồ ghề, mỗi cú nảy là bao bị nhấc lên rồi dập xuống.
- Dựng chân chống giữa khi dỡ hàng. Chân chống nghiêng cộng với bao nặng ở yên sau dễ làm xe đổ khi bạn tháo dây.
Chở hàng trên xe máy có giới hạn về kích thước và cách xếp, đừng để bao chìa rộng hai bên. Phần quy định được giải thích trong bài quy định chở hàng cồng kềnh trên xe máy.
Khi nào nên chia chuyến hoặc nhờ giao
Mua nhiều bao phân cho cả vườn, đất trồng cây ướt nặng hơn hẳn sau mưa, hay đường về qua nhiều đoạn đông xe: lúc đó chia hai ba chuyến hoặc hỏi cửa hàng có nhận giao không thường an toàn hơn cố chất hết lên một xe.
Tóm lại, muốn chở bao gạo bằng xe máy cho chắc: vỗ dẹt bao, đặt thấp và sát người lái, nằm theo chiều dọc xe, buộc chéo bằng dây bản rộng có lót ở mép, rồi chạy đều tay. Các kỹ năng chở đồ khác được gom ở mục chở đồ và hành lý, còn kỹ năng lái xe máy ở Hà Nội nói chung nằm trong chuyên mục kỹ năng.