Chở hàng nặng trên xe máy là nhu cầu rất đời thường: chuyển thùng sách cho bạn, chở quà tết về quê, hoặc mang một hộp thiết bị đi giao. Nhưng xe máy vốn được thiết kế cho người ngồi và một túi đồ vừa, nên mỗi kilôgam hàng thêm vào lại đổi cách xe cua, phanh và nổi tiếng nhất là đổi cách nó ngã. Bài này đi qua nguyên tắc cân tải, cách buộc và chèn thùng hàng, tư thế lái khi xe nặng, cùng những tình huống nên tránh hoàn toàn thay vì xử lý.
Chở hàng nặng trên xe máy: trước hết là giới hạn tải trọng
Mỗi xe máy có tải trọng cho phép do nhà sản xuất công bố, thường tính cả người lái. Vượt mức đó, vòng bi và giảm xóc nhanh hỏng là chuyện nhỏ; vấn đề lớn là mâm phanh và lốp không còn giữ xe như thiết kế, đặc biệt khi phanh gấp hoặc vào cua. Vì thế, bước một khi nhận một thùng hàng là ước lượng: nếu bạn nhấc vừa đủ và có thể bước đi thoải mái, xe phổ thông thường gánh được; nếu bạn phải nghỉ hơi giữa đường thì nên chia nhỏ hoặc chuyển bằng phương tiện khác.
Vị trí đặt hàng quyết định nhiều hơn cả trọng lượng. Trọng tâm tốt nhất là thấp và gần giữa xe: sàn để chân hoặc ngay sau người ngồi. Hàng trên cao như thùng buộc ngang trên giỏ sau làm xe lắc lư khi cua, còn hàng vượt ra sau xe đuôi sẽ nhấc bánh trước mỗi khi tăng ga, khiến tay lái nhẹ hụn và dễ bị gió lệch. Với thùng to, hãy tách hàng phần nào cho vào cốp và balô mang trước, phần còn lại mới buộc sau.
Buộc và chèn thùng hàng sao cho không xê dịch
Hàng buộc lỏng là tai ẩn lớn hơn hàng nặng, vì nó dịch chuyển đúng lúc bạn phanh hoặc vào cua, đổi trọng tâm đột ngột. Dây chằng nên qua hai vòng và bó sát thân xe; dùng dây thun để nẹp chặt vào khung, nhưng đừng dựa hoàn toàn vào độ giãn vì dây thun lỏng dần theo từng quãng rung lắc. Với thùng giấy, chèn góc bằng xốp hoặc áo cuộn để thùng không móp và hờ hững bên trong, giữ hàng không xô vào nhau.
Cửa cốp và ghế xe không phải là điểm buộc chắc: nhiều người móc dây vào bộ lót, lưới giỏ mỏng và bị tuột giữa đường. Điểm buộc tin cậy là khung sắt sau, chỗ treo hai bên và móc cốp kim loại. Sau khi buộc, thử lắc thùng bằng tay: nếu thùng không xê dịch dưới sức lay tay, nó cũng sẽ yên tĩnh dưới mười mấy ki-lô-mét đường xóc. Rồi nhớ: mọi dây buộc phải tránh ống xả nóng và bánh xe quay, kẻo dây mềm chảy dính hoặc cuốn vào niềng.
Tư thế ngồi và tốc độ khi xe mang thêm tải
Khi hàng nặng phía sau, phân bố trọng lượng ngả về sau, bạn nên ngồi hơi tiến về phía trước và giữ khuỷu tay tự nhiên, để trọng tâm toàn hệ nằm giữa hai bánh. Cua không còn nhanh và gọn như lúc xe trống: vào cua bằng động tác nghiêng sớm, giữ đều ga, và chọn bán kính lớn hơn một chút. Phanh xe nên phanh sau trước, phanh trước sau, vì bánh trước đang nhẹ hơn bình thường và dễ bị xòe nếu bóp phanh trước gấp.
Tốc độ hợp lý khi chở hàng nặng luôn thấp hơn khi chạy trống xe: quãng phanh đã dài thêm do trọng tải, còn gió bên và gờ đường có tác động mạnh hơn trên xe cao trọng tâm. Giữ khoảng cách với xe trước rộng hơn thường lệ, và hạn chế chuyển làn vì mỗi lần lách là một lần trọng tâm xê dịch.
Chở hàng nặng khi trời mưa hoặc gió ngang cần thêm một nấc thận trọng: áo mưa rộng bay phần đuôi đã đủ khiến xe văng ve, cộng thùng hàng cao phía sau sẽ giữ gió như một cánh buồm nhỏ. Trong những ngày gió mạnh, đi chậm và chọn làn trong thay vì làn ngoài sát lề, vì các cơn giô giật có thể lay xe có tải bất ngờ. Nếu hàng cần khô ráo, bọc nilon hai lớp trước khi bọc lại bằng dây, vì nước mưa dễ len theo mép thùng carton và làm hàng mềm chảy giữa đường.
Qua vệt bánh xe trước, các tấm nắp cống và vạch sơn, nên thẳng bánh và đều ga thay vì rẽ lệch giữa vũng nước.
Những tình huống nên tránh hoàn toàn
Có những khối hàng mà xe máy không nên nhận, dù gọn gàng đến đâu: đồ quá dài vượt hẳn thân xe, hàng nóng hoặc chất dễ chảy như bình gas, hoặc thùng chất cao hơn đầu người cầm lái. Hàng dài hai đầu vung vọng, mỗi cua lại quét vùng không gian của xe khác; hàng lỏng đổ ra giữa phố vừa nguy hiểm vừa phiền cho người cùng đường. Với các kiện cồng kềnh kiểu vậy, thuê xe ôm tải hoặc xe chở hàng chuyên dụng luôn rẻ hơn giá trị rủi ro.
Chở hàng nặng buổi tối và trong các con ngõ nhỏ còn cần thêm phần quan sát: xe nặng khó phanh và khó dắt bộ, nên trước khi rẽ vào ngõ hẹp, chậm lại từ trước miệng ngõ và bấm còi nhẹ nếu ngõ khuất. Các bậc thềm và gờ đáy ngõ thường không có biển báo, thùng hàng thấp dễ quét vào các gờ đó và xô lệch cả xe. Khi dắt bộ qua đoạn đông như chợ phiên, nhớ hàng vượt rộng có thể va vào người đi bộ và quây hàng, nên xuống xe dắt là cách lịch sự và an toàn nhất.
Trong phố đông Hà Nội, chở hàng nặng thêm một lưu ý: bãi xe và miệng ngõ là nơi hay xảy ra va chạm nhất, vì xe nặng khó dựng và khó dắt. Khi dừng, chọn đất phẳng, dựng chếch thùng hàng vào phía vỉa cao để xe không ngã về phía hàng. Cách sắp đồ theo từng loại chuyến đã được kể trong bài chở hành lý an toàn trên xe máy, còn trình tự chuẩn bị từ khâu kiểm tra xe được tóm lại trong bài chuẩn bị chuyến đi gần Hà Nội bằng xe máy. Nhóm chủ đề tương tự được gom trong chuyên mục chở đồ và hành lý thuộc kỹ năng và tình huống.
Nếu bạn cần thuê xe máy để di chuyển hàng nhẹ trong nội thành Hà Nội, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội mở cửa từ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674. Nhận xe có cốp khóa tốt và móc chằng chắc giúp bạn yên tâm hơn khi mang theo các kiện hàng trong ngày.