Bạn đã đi bên trái đường cả chục năm, tay chân tự biết phải làm gì mà không cần nghĩ. Với người lái xe máy bên phải lần đầu, chính những phản xạ ấy lại thành cái bẫy: mắt nhìn sai hướng, tay lái kéo về sai làn, vòng xuyến thì đi ngược. Bài này gom lại những phản xạ cần đổi, xếp theo thứ tự bạn sẽ gặp chúng từ ngày đầu ở Hà Nội, kèm cách tập cho quen trước khi nhập vào dòng xe chính.
Vì sao những giây đầu tiên mới là lúc dễ sai
Bạn biết rõ Việt Nam đi bên phải. Nhưng hiểu bằng đầu là một chuyện, còn phản xạ nằm ở phần tự động của cơ thể, nơi đã được rèn qua hàng nghìn lần ra đường ở quê nhà. Khi có chiếc xe cắt mặt bất ngờ, cơ thể trả lời theo cách cũ.
Hãy hình dung bạn vừa nhận xe, dắt ra mép đường và chuẩn bị nhập vào dòng xe. Mắt bạn quét sang phải, hướng mà ở nước mình xe tới trước tiên, trong khi chiếc xe gần nhất ở Hà Nội lại đang chạy tới từ bên trái. Một nhịp sai như vậy trên đường đông, cộng thêm tiếng còi làm giật mình, rất dễ kéo theo nhịp sai thứ hai.
Những lúc dễ sai nhất thường là vừa rời chỗ đỗ, vừa ra khỏi ngõ, ngay sau một cú rẽ, và cuối ngày khi đã mệt. Với khách quen đi bên trái đường thuê xe máy lần đầu ở Hà Nội, biết trước các thời điểm đó để chủ động chậm lại là mẹo đơn giản nhất.
Nhìn trái trước khi nhập đường và băng ngã tư
Đây là phản xạ cần đổi đầu tiên. Khi bạn nhập vào một con đường, làn gần bạn nhất là làn bên phải, và dòng xe trong làn đó đi tới từ phía bên trái. Người quen đi bên trái đường thì ngược lại: họ nhìn sang phải trước.
Thứ tự mới nên là trái, phải, rồi trái lần nữa trước khi nhích bánh. Cái liếc trái cuối cùng rất quan trọng, vì trong vài giây bạn quay sang kiểm tra bên phải, xe bên trái đã kịp tiến lại gần.
Ở Hà Nội, hãy cộng thêm một lớp thận trọng. Xe máy đôi khi đi ngược chiều sát lề, người đi bộ băng ngang giữa dòng, và xe lách ra từ ngõ nhỏ. Trước một ngõ nhỏ trong khu phố cổ, tầm nhìn thường bị xe đỗ che gần hết, nên hãy giảm tốc gần như dừng, thò mũi xe từng chút và chỉ đi tiếp khi đã nhìn rõ cả hai phía.
Rẽ trái, rẽ phải: đảo vai trò và chọn đúng làn đích
Ở nơi đi bên trái, rẽ phải là cú rẽ cắt qua dòng xe ngược chiều, còn rẽ trái là cú rẽ gọn sát lề. Ở Hà Nội, hai vai trò này đổi chỗ cho nhau: rẽ trái mới là cú cắt qua dòng ngược chiều, còn rẽ phải thì ngắn và gần lề.
Cái bẫy nằm ngay ở đây. Quen tay với cú rẽ trái gọn, bạn dễ cắt góc quá sớm và kết thúc bằng việc chạy vào làn ngược chiều của con đường mới. Ngược lại, khi rẽ phải bạn dễ vẽ vòng quá rộng theo thói quen cũ.
Vài cách tự sửa khi tới ngã tư:
- Chậm lại từ xa và bật xi nhan sớm hơn bình thường, để mình có thêm thời gian nghĩ.
- Khi rẽ trái, đi qua khoảng giữa ngã tư rồi mới bẻ lái, đừng cắt góc sát lề trong như thói quen cũ.
- Khi rẽ phải, bám gần lề và nhập vào làn ngoài cùng bên phải.
- Nhìn vào làn bạn muốn tới, đừng nhìn xuống mũi xe.
Sau mỗi cú rẽ, tự hỏi một câu ngắn: lề đường đang ở bên phải tay mình chưa? Nếu chưa, hãy nhẹ nhàng đưa xe về đúng chỗ thay vì bẻ lái gấp.
Vòng xuyến ngược chiều và cách vào cho đúng
Vòng xuyến là nơi thói quen cũ lộ rõ nhất. Ở các nước đi bên trái, xe thường chạy quanh đảo theo chiều kim đồng hồ. Ở Hà Nội, dòng xe chạy ngược chiều kim đồng hồ. Nếu vào theo phản xạ cũ, bạn sẽ bẻ sang trái, tức là đi thẳng vào dòng xe đang tới.
Cách vào vòng xuyến ngược chiều cho người mới:
- Giảm tốc từ xa và đứng ở bên phải đường tiếp cận.
- Nhìn sang trái, vì xe đang ở trong vòng sẽ đến từ phía này.
- Chỉ nhập khi có khoảng trống đủ rộng, rồi bẻ nhẹ sang phải để hòa vào cùng chiều.
- Bám bên phải trong vòng, tới lối cần ra thì bật xi nhan phải và tách ra.
Trước lần đầu vào một vòng xuyến, hãy dừng ở chỗ an toàn ngoài lề và quan sát vài phút xem dòng xe xoay theo chiều nào. Chuyện nhường đường tại vòng xuyến có quy định riêng, và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Trên thực tế, giờ đông xe hay hòa vào nhau chứ không chia rạch ròi, nên bạn càng cần giảm tốc, nhìn kỹ xe bên trái và đừng cố giành đường.
Gương, vai và những phản xạ nhỏ hơn
Ở quê bạn, xe vượt thường tới từ bên phải nên mắt quen liếc gương phải. Ở Hà Nội, nguyên tắc chung là vượt bên trái, nên gương trái và cái liếc qua vai trái mới là thứ cần tập trước khi chuyển làn hay rẽ. Tuy vậy, trên phố đông xe vẫn lách từ cả hai phía, nên hãy dùng cả hai gương.
Một thói quen nữa nằm ở lúc dừng đỗ. Hãy đưa xe sát lề phải. Chân chống nghiêng của xe máy thường ở bên trái, nghĩa là lúc bước xuống bạn đứng về phía lòng đường, ngược với thói quen ở quê nhà. Liếc gương và liếc qua vai trái trước khi đặt chân xuống.
Một buổi tập để lái xe máy bên phải lần đầu bớt bỡ ngỡ
Việc luyện phản xạ khi đổi chiều đi đường cần lặp lại ở nơi ít rủi ro, không thể học bằng cách lao vào giờ tan tầm. Nếu có thể, hãy chọn lúc đường còn thưa, như trong bài về xuất phát vào buổi sáng sớm bằng xe thuê. Nếu nhận xe ở Nguyễn Tú tại Bồ Đề, Long Biên, bạn có thể trao đổi trước về giờ nhận xe để dành chút thời gian tập quanh khu vực.
Một lộ trình tập gọn cho buổi đầu:
- Làm quen xe trước. Dừng ở chỗ rộng, thử ga, phanh, xi nhan, theo hướng dẫn trong bài làm quen xe máy lạ trước khi lên đường.
- Đi một vòng khối phố vắng. Chỉ rẽ phải vài lần cho quen, rồi mới thử rẽ trái.
- Tìm đoạn đường rộng, ít xe, như đoạn đê ven sông Hồng lúc vắng. Tập giữ bên phải, liếc gương trái, rồi thử quay đầu theo bài quay đầu xe máy trên đường vắng. Hướng quay đầu cũng đổi nên cần tập riêng.
- Quan sát một vòng xuyến từ ngoài lề rồi mới vào.
- Chỉ nhập dòng xe chính khi bốn bước đầu đã tự nhiên.
Nếu thấy mình mệt hoặc rối giữa đường, hãy đưa xe vào lề phải hoặc một ngõ vắng, dừng lại, hít thở rồi đi tiếp.
Ba câu nhắc để mang theo
Hãy chép ba câu này vào ghi chú điện thoại: giữ bên phải, nhìn trái trước, vòng xuyến xoay ngược. Đọc chúng mỗi lần lên xe trong vài ngày đầu, cho tới khi cơ thể không cần nhắc nữa. Muốn đọc tiếp các bài về quan sát và xử lý tình huống, hãy ghé chuyên mục kỹ năng lái cơ bản, hoặc xem toàn bộ hướng dẫn tại mục kỹ năng.