Từ xe ga chuyển sang xe số, điều khó nhất không phải cái cần số mà là mấy phản xạ đã thành bản năng: vặn ga là xe chạy, gặp việc gấp thì tay trái tự siết phanh sau. Lần đầu thuê xe số ở Hà Nội, chính những phản xạ ấy khiến bạn dập máy giữa ngã tư hoặc bóp hụt phanh đúng lúc cần. Chỉ cần chỉnh lại vài thói quen của tay và chân theo thứ tự dưới đây là đủ.
Từ xe ga chuyển sang xe số: phanh sau xuống chân phải
Trên đa số xe tay ga, tay phải bóp phanh trước, tay trái bóp phanh sau, còn hai chân nằm yên trên sàn để chân. Xe số chia lại việc: tay phải vẫn là phanh trước, nhưng phanh sau nằm ở bàn đạp dưới chân phải. Tay trái trên xe số phổ thông không còn nhiệm vụ phanh, tùy dòng xe mà để trống hoặc dùng để bóp côn.
Đây là phản xạ dễ gây nguy hiểm nhất với người quen xe ga đi xe số lần đầu. Gặp tình huống bất ngờ, bàn tay trái siết vào khoảng không, chân phải đứng yên, và xe chỉ còn phanh trước làm việc. Vì vậy hãy tập ngay khi xe còn đứng yên: chống xe chắc chắn, đặt mũi chân phải lên bàn đạp phanh, đạp thử vài lần để biết hành trình và điểm bắt đầu ăn phanh. Sau đó chạy chậm ở chỗ vắng, tập phanh nhẹ bằng cả tay phải lẫn chân phải.
Về cách chia lực, phanh trước thường là phanh chính khi cần giảm tốc mạnh, còn phanh sau giúp xe đi thẳng. Đường ẩm hoặc có cát bụi thì phanh nhẹ và đều hơn.
Chân trái lo cần số: làm quen sơ đồ chuyển số
Xe ga không có cần số, nên chân trái của bạn bao năm chỉ nằm yên. Trên xe số, mũi chân trái đặt dưới cần số. Sơ đồ thường gặp ở xe số phổ thông là số mo nằm giữa số 1 và số 2: đạp cần xuống để vào số 1, nhấc mũi chân lên một nấc để về số mo, nhấc thêm để lên số 2, số 3 và các số cao hơn. Mỗi dòng xe có thể khác đôi chút, nên hãy hỏi người giao xe trước khi lăn bánh.
Vài thói quen nhỏ giúp chân trái bớt vụng:
- Mang giày hoặc dép có quai hậu, mũi kín. Dép lê rất dễ tuột ngay lần nhấc cần đầu tiên.
- Khi đi, để mũi chân hờ dưới cần số, đừng gác cả bàn chân lên.
- Mắt nhìn đường, để chân tự tìm cần. Cúi nhìn xuống chân là cách nhanh nhất để đâm vào xe phía trước.
Nếu dừng đèn đỏ mà mãi không tìm được số mo, mũi chân cứ nhấc quá tay rồi lọt sang số 2, bạn có thể đọc thêm thao tác cần kiểm tra khi xe số khó tìm số mo lúc dừng để biết lỗi nằm ở chân hay ở xe.
Khởi hành khi đã quen xe ga: thêm ba việc ở giữa
Xe ga chỉ cần đề máy, nhả phanh, vặn ga, đi. Xe số chen thêm vài việc ở giữa, quên một việc là xe giật ngay. Hãy làm theo thứ tự sau:
- Nhìn đèn báo số mo trên đồng hồ trước khi đề máy. Nên về số mo rồi mới nổ máy.
- Giữ phanh, đạp cần xuống để vào số 1. Bạn sẽ nghe một tiếng cạch nhẹ.
- Vặn ga rất nhẹ và đều, xe số thường lăn với lượng ga ít hơn bạn tưởng.
- Khi xe đã chuyển bánh, nhấc chân trái khỏi cần rồi mới tăng ga.
Nếu xe bạn thuê có tay côn bên trái thì thêm bước bóp côn trước khi vào số, rồi nhả từ từ cho đến khi xe nhúc nhích. Xe số phổ thông thường không có tay côn, nên tay trái chỉ cần giữ tay lái.
Thói quen cần bỏ đầu tiên là vặn ga mạnh để xe “phóng đi” như xe ga. Ở số 1 của xe số, ga mạnh làm xe vọt lên, còn ga quá ít thì máy tắt. Nếu xe giật cục ngay lúc vào số, bài chỉnh lại từng bước khi xe số giật cục sẽ giúp bạn xem lại cả thao tác lẫn tình trạng xe.
Tăng số bằng tai nghe tiếng máy
Xe ga tự lo truyền động, xe số thì chính bạn là hộp số. Nguyên tắc đơn giản: khi máy bắt đầu gào lên, nhả ga một chút, nhấc cần số lên một nấc, rồi vặn ga lại.
Người mới hay mắc hai lỗi: lên số quá sớm khiến máy ì ạch, rung nặng; giữ số thấp quá lâu thì máy gào mà xe không nhanh hơn. Trong phố đông ở Hà Nội, quanh số 2 và số 3 thường là đủ cho phần lớn quãng đường, đường vắng hơn mới cần lên số cao. Nếu bạn đã vào đúng số mà tiếng máy vẫn lớn bất thường, hãy xem thêm những điểm cần để ý khi tiếng máy xe số to hơn bình thường trước khi chạy tiếp.
Giảm tốc và dừng xe: giảm số trước, về số mo sau
Với xe ga, nhả ga, bóp phanh rồi dừng, xe tự điều chỉnh vòng tua. Xe số thì khác: nếu tốc độ giảm mà số vẫn cao, máy sẽ rung và có thể tắt ngang. Cách làm nhịp nhàng hơn là nhả ga, phanh bằng cả tay phải lẫn chân phải, và đạp số xuống từng nấc khi xe chậm dần. Gần dừng hẳn thì về số 1, đến khi dừng hẳn mới nhấc nhẹ lên số mo nếu định chờ lâu.
Hãy hình dung giờ tan tầm ở một ngã tư đông xe. Bạn đang ở số 3, đèn vàng bật, xe sau áp sát. Nhả ga, phanh đều, đạp xuống số 2 rồi số 1 khi xe còn lăn chậm. Dừng hẳn thì chân phải giữ phanh sau, vừa giữ xe vừa để đèn phanh sáng cho người phía sau thấy. Chờ đèn đỏ lâu thì về số mo cho đỡ mỏi, nhưng nhớ vào lại số 1 trước khi đèn chuyển xanh.
Một tình huống khác là ngõ nhỏ khu phố cổ, hai bên đầy xe đỗ, thỉnh thoảng có người bước ra bất ngờ. Hãy giữ số 1, lăn chậm, hai ngón tay hờ phanh trước và mũi chân phải hờ phanh sau. Giữ ga nhẹ đều và chạm nhẹ phanh sau để kiểm soát tốc độ sẽ êm hơn việc nhả ga rồi bóp phanh liên tục.
Buổi tập đầu tiên ở Hà Nội
Đừng nhận xe xong là lao thẳng vào đường đông. Hãy dành khoảng nửa giờ ở chỗ vắng, như bãi đỗ rộng hoặc đoạn đê ven sông Hồng vào sáng sớm. Bài tập nên đi theo thứ tự:
- Ngồi yên trên xe chưa nổ máy, tập đạp phanh sau và chuyển số.
- Vào số 1, lăn một đoạn ngắn, dừng, về số mo, rồi lặp lại nhiều lần.
- Lên số 2, giảm xuống số 1, dừng, nhớ nhả ga trước mỗi lần chuyển số.
- Rẽ chậm và quay đầu ở số 1, giữ chân phải sẵn sàng trên bàn đạp phanh.
Khi chân trái tự tìm cần mà mắt vẫn nhìn đường, lúc đó mới ra phố chính. Nếu thuê xe tại Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00), bạn nên nói rõ mình quen xe ga để hỏi kỹ cách vận hành dòng xe mình nhận. Muốn đọc thêm, bạn có thể ghé chuyên mục xe số hoặc phần tổng quan về thuê xe máy ở Hà Nội.
Hành động nhỏ để bắt đầu: ngay khi nhận xe, trước cả lúc nổ máy, hãy ngồi lên xe và đạp thử phanh bằng chân phải vài lần, vì đó là phản xạ khó đổi nhất.