Quay đầu xe máy an toàn trên đường vắng nghe có vẻ dễ vì ít xe, nhưng phần lớn va chạm khi quay xe lại xảy ra đúng ở những đoạn đường yên ả này do người lái chủ quan. Không ít người đi xe máy ở Hà Nội có thói quen rú ga, xoay một vòng và tin rằng phía sau không ai tới. Trên thực tế, xe ô tô từ xa có thể đến rất nhanh, và một vòng quay kéo dài trong ba giây là quá đủ để xảy ra chuyện. Bài viết này giúp bạn chọn đúng điểm dừng, đúng trình tự quan sát và xử lý gọn gàng từng lần quay đầu.
Chọn chỗ quay đầu xe phù hợp
Điểm quay đầu lý tưởng là đoạn đường thẳng, tầm nhìn thông thoáng tối thiểu một trăm mét về cả hai phía, mặt đường phẳng và không có hố hay vũng. Đường càng rộng, vòng quay càng ngắn, thời gian lộ phần thân xe trên lòng đường càng ít. Hãy ưu tiên các đoạn sau nút giao thông đã đi qua, bãi đỗ xe trống hoặc ngã ba có khoảng rộng.
Tránh chọn chỗ quay ngay sau khúc cua hoặc trên dốc dù đoạn đó có vẻ vắng. Xe tới từ phía sau không kịp thấy bạn, và bạn cũng không quan sát hết được vùng mù phía trước. Nếu trên đường có biển cấm quay đầu hoặc vạch sơn phân làn liền không thể cắt, hãy đi tiếp tới điểm được phép, thà đi dôi vài trăm mét còn hơn chịu một lỗi phạt hay tai nạn.
Trình tự quan sát trước khi quay đầu xe máy an toàn
Trình tự chuẩn gồm ba vòng quan sát. Vòng một từ xa: soi gương và ngoái nhìn toàn cảnh hai phía, xác định xe gần nhất đang ở khoảng cách nào và tốc độ ra sao. Vòng hai từ gần: bật xi nhan phía bạn định quay, giảm tốc và liếc lần nữa ngay trước khi bắt đầu vòng xoay. Vòng ba khi đang quay: mắt liên tục quét về hướng xe đang tiến tới vì đó là luồng nguy hiểm nhất.
Một mẹo nhỏ là nghe trước khi thấy: tiếng động cơ ô tô hoặc còi xe từ xa báo trước tốc độ tới của phương tiện. Nếu nghe tiếng mà chưa thấy xe, hãy đợi thêm. Xi nhan nên được bật sớm ít nhất ba giây để người phía sau có thời gian phản ứng, rồi tắt ngay khi vòng quay hoàn tất, tránh để đèn nhấp nháy thừa gây hiểu lầm cho xe sau.
Về vận tốc quay, hãy giữ đều ga ở mức thấp và dùng bán kính lớn nhất mà mặt đường cho phép. Quay nhanh không rút ngắn thời gian bao nhiêu nhưng khiến bánh xe dễ trượt và khiến bạn bỏ qua vài nhịp quan sát quan trọng.
Quay xe trên đường hẹp khi bề rộng không đủ
Khi đường hẹp, một vòng quay duy nhất không đủ, và cách duy nhất là quay theo ba điểm như ô tô. Tiến chéo đầu xe về một bên tới sát mép đường, phanh lại, rồi lùi xe trong khi đánh tay lái sang phía đối diện. Lùi được một đoạn đủ rộng thì tiến tiếp, hoàn tất vòng quay.
Với xe số, kết hợp côn và phanh sau nhịp nhàng trong lúc lùi để máy không chết giữa chừng. Với xe ga, phanh sau phải giữ chắc bởi bánh trước đang xoay. Trong suốt quá trình, một chân chạm đất sẵn sàng làm trụ và mắt liên tục đổi giữa gương phía sau lẫn hướng định đi tới.
Điểm mấu chốt của quay ba điểm là chọn hai mép dừng an toàn: mép tiến vào và mép lùi ra. Nếu một trong hai mép đó là vũng sâu, miệng cống hoặc vai đường sụp, hãy đổi điểm quay dù đã đi gần tới đó.
Những vị trí tuyệt đối không quay đầu
Nghị định 168/2024/NĐ-CP liệt kê rõ các vị trí cấm quay đầu xe, bao gồm phần đường dành cho người đi bộ qua đường, trên cầu, đầu cầu, gầm cầu vượt, ngầm, nơi đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt, đường hẹp, đường dốc, đoạn cong tầm nhìn bị che khuất và đường một chiều, trừ khi có hiệu lệnh của người điều khiển giao thông hoặc chỉ dẫn của biển báo tạm thời. Danh sách này không phải để học thuộc mà để hiểu logic: mọi vị trí cấm đều có chung một đặc tính là tầm nhìn bị giới hạn hoặc không gian lánh không đủ.
Quay đầu trên cầu hoặc gầm cầu vượt nguy hiểm gấp nhiều lần đường thường vì mép cầu không có vùng lánh. Nơi giao cắt với đường sắt thì tuyệt đối nằm ngoài vùng cho phép quay, kể cả khi đoạn đó rất vắng. Thay vào đó, hãy đi tới giao lộ có đèn hoặc điểm mở đủ rộng.
Xử lý khi có xe bất ngờ xuất hiện giữa vòng quay
Nguyên tắc sống còn là tiếp tục hoàn tất vòng quay thay vì khựng giữa đường. Khi xe đã ngang qua nửa vòng, việc dừng lại khiến bạn đứng chắn ngang làn đối diện trong tư thế khó xử lý nhất. Nếu chưa qua nửa vòng, hãy phanh giảm và giữ sát mép đường bên mình để nhường phần lớn lòng đường cho xe tới.
Trong mọi trường hợp, đừng giật tay lái hoặc phanh cứng khiến xe ngã. Một cú giảm tốc nhẹ kèm giữ hướng thẳng luôn an toàn hơn phanh gấp trong lúc xe đang nghiêng. Sau khi tình huống đã qua, đợi thông thoáng hẳn rồi mới bắt đầu vòng quay mới, đừng cố cứu lại nửa vòng cũ.
Quay đầu với xe máy thuê chưa quen
Xe thuê thường khác xe nhà ở độ cao yên, độ nặng tay lái và độ nhạy phanh, và điều đó ảnh hưởng trực tiếp tới bán kính quay. Trước khi cần quay đầu, hãy thử vài cú xi nhan và phanh nhẹ để cảm nhận phản ứng của xe. Nếu tay lái quá nặng, hãy chọn điểm quay rộng hơn bình thường để bù cho độ xoay thiếu.
Người mới điều khiển xe số thuê nên tập gài côn về mo trước khi xoay, vì máy chết giữa vòng quay với xe lạ là lỗi rất hay gặp. Với xe ga, hãy chú ý ga tự do thường cao hơn khiến xe nhích nhanh hơn ý muốn khi xoay đầu. Khi nhận xe, đừng quên ghi rõ tình trạng gương và đèn xi nhan vào biên bản giao nhận xe để có căn cứ đối chiếu khi trả.
Luyện tập trình tự thành phản xạ
Hãy chọn một đoạn đường vắng vào sáng sớm cuối tuần, dựng hai vật đánh dấu giả lập mép đường rộng khoảng bốn mét, rồi tập lặp lại toàn bộ trình tự: xi nhan, quan sát, giảm tốc, quay, tắt xi nhan. Làm chậm rãi mười lần rồi mới tăng dần tốc độ xoay. Mục tiêu không phải quay đẹp, mà là mỗi vòng quay đều đủ nhịp quan sát.
Sau khi thành thạo quay trên đường rộng, hãy tập thêm quay ba điểm trong chiều rộng hẹp dần. Kỹ năng này ăn khớp trực tiếp với các thao tác lùi và xoay xe trong không gian chật, vì thế bạn nên đọc thêm chuyên mục kỹ năng lái cơ bản để luyện đồng bộ. Tổng quan các bài hướng dẫn lái an toàn khác đang được cập nhật trong mục kỹ năng.