Xe máy bị đổ nghiêng ở bãi gửi xe hay trong ngõ hẹp là chuyện ai cũng có thể gặp, và điều người dáng nhỏ ngại nhất là dựng xe lên một mình mà đau lưng. Chỉ cần chân chống trượt trên nền gạch ướt, xe đã nằm xuống đất, và nhiều người túm tay lái kéo bằng cả lưng. Bài này hướng dẫn cách dựng xe máy bị đổ theo từng bước: tắt máy, nhìn xăng tràn, dựng xe đổ lên bằng tư thế đứng sát, gập gối, đẩy bằng chân, và biết khi nào nên nhờ người.
Việc đầu tiên khi xe đổ: tắt máy và nhìn quanh
Phản xạ thường thấy là lao vào dựng xe ngay. Hãy dừng vài giây. Kiểm tra bản thân trước: chân có bị đè không, tay có đau không. Nếu chân đang kẹt dưới thân xe, đừng giật mạnh, hãy từ từ rút ra hoặc gọi người.
Sau đó nhìn quanh. Ở bãi xe đông, xe đổ thường kéo theo xe bên cạnh. Trong ngõ nhỏ khu phố cổ, có thể có người đi bộ hoặc xe khác sắp lách qua, nên một tay vẫy báo là đủ để họ chậm lại.
Việc kỹ thuật đầu tiên là tắt máy: xoay chìa về vị trí tắt, nếu xe có công tắc ngắt máy thì gạt luôn. Máy còn nổ khi xe nằm nghiêng thì bánh có thể quay, ống xả còn nóng, và nếu có xăng rỉ ra thì càng nguy hiểm. Tắt xong, rút chìa cho yên tâm.
Nhìn xăng tràn trước khi nâng xe
Xe nằm nghiêng thì xăng dễ rỉ quanh nắp bình hoặc ống thoát hơi, nhất là khi bình còn nhiều. Bạn không cần biết xăng chảy từ đâu, chỉ cần nhìn và ngửi xem dưới thân xe có vệt ướt hay mùi nồng không.
Nếu có xăng, ưu tiên là tránh nguồn lửa. Gần đó có người hút thuốc hay quán vỉa hè đang đun bếp, hãy nhắc họ lùi xa. Đừng nổ máy lại, đừng bấm đèn hay còi cho tới khi xe đã đứng lên và khô ráo.
Thấy xăng chảy, nhiều người cuống lên kéo giật xe rồi đau lưng. Xăng thường chỉ ngừng rỉ khi xe đứng thẳng, nên dựng nhanh nhưng đúng tư thế vẫn là cách tốt nhất. Vũng nhỏ thì thấm khô bằng giẻ, vũng lớn thì đẩy xe ra chỗ thoáng rồi hãy kiểm tra tiếp.
Cách dựng xe máy bị đổ không đau lưng: đứng sát, gập gối, đẩy bằng chân
Đây là phần quyết định lưng bạn có yên hay không. Nguyên tắc: lưng giữ thẳng, lực đi từ đùi và hông, không đi từ thắt lưng.
- Đứng sát thân xe, về phía yên, mặt hướng vào xe hoặc nghiêng người một chút. Càng sát, bạn càng ít phải với tay, và trọng lượng xe dồn về phía bạn thay vì kéo bạn ngã theo.
- Nắm đúng chỗ. Một tay nắm tay lái, tay kia nắm tay nắm sau hoặc khung sườn chắc chắn dưới yên. Tránh gương, đèn xi nhan, ốp nhựa và ống xả vì dễ gãy hoặc rất nóng.
- Gập gối, hạ thấp người như ngồi xổm một nửa, lưng thẳng, mắt nhìn phía trước chứ không cúi xuống đất.
- Hít vào rồi duỗi chân. Dồn lực vào hai lòng bàn chân, duỗi chân đẩy người lên. Tay chỉ giữ cho xe đi theo, không phải để kéo. Đừng giật.
- Đẩy đều tới khi bánh xe đứng thẳng. Nếu giữa chừng thấy nặng, hạ xe từ từ về chỗ cũ rồi chuẩn bị lại, đừng cố gồng.
Để dễ nhớ: bạn đang đứng dậy từ tư thế ngồi xổm, chứ không phải nhấc xe như nhấc bao hàng. Nín thở khi gồng sức dễ khiến người choáng, nên hãy thở đều.
Xe ga đổ nghiêng làm sao dựng cho đỡ vất vả
Xe ga có thân rộng, nhiều ốp nhựa nên cần chọn điểm nắm cẩn thận. Chỗ chắc nhất thường là tay lái và tay nắm sau, hoặc phần khung dưới yên. Sàn để chân và yếm xe là nhựa, kéo mạnh dễ nứt.
Xe số như Wave có thân gọn hơn, nhiều người dáng nhỏ thấy dễ dựng hơn xe ga. Nguyên tắc vẫn y hệt: đứng sát, gập gối, đẩy bằng chân. Nếu bạn thuê một chiếc xe lạ, hãy dành ít phút làm quen trước khi chạy, như trong bài làm quen xe máy lạ trước khi lên đường, để biết tay nắm sau và trọng tâm xe nằm ở đâu.
Dựng xe máy bị ngã một mình hay nhờ người: khi nào nên dừng
Dựng một mình là kỹ năng hữu ích, nhưng không phải lúc nào cũng nên làm. Hãy nhờ người nếu rơi vào các tình huống sau:
- Xe đổ ở chỗ dốc hoặc trơn. Ngõ có dốc nhẹ sau cơn mưa rất dễ trượt chân, lực đẩy mất tác dụng và xe có thể kéo bạn ngã theo.
- Bạn đang đau lưng, đau gối hoặc vừa ngã. Cú ngã có thể làm cơ căng mà bạn chưa nhận ra. Thấy nhói hay tê thì dừng lại.
- Xe nằm trong thế khó: sát tường hẹp, kẹp giữa hai xe khác, hoặc nằm úp, không có chỗ đứng đúng tư thế.
- Xăng tràn nhiều hoặc mùi nồng. Lúc này ưu tiên báo người trông xe và tránh nguồn lửa.
- Thử một lần mà xe không nhúc nhích. Đừng thử lần hai bằng sức lưng, hãy nhờ người đỡ một bên.
Ở bãi xe hay vỉa hè Hà Nội, thường có bác trông xe hoặc người bán hàng gần đó sẵn lòng giúp vài giây. Chỉ cần nói rõ: bạn đỡ phía tay lái, tôi nâng phía sau.
Dựng xe xong: kiểm tra nhanh trước khi chạy tiếp
Xe đã đứng thẳng thì đừng buông tay vội. Giữ cho vững, gạt chân chống xuống, để xe tựa chắc rồi mới thả. Nếu chính chân chống gây ra cú đổ, hãy xem cách bỏ chân chống xe máy thuê không bị kẹp, còn nếu bạn đỗ trên mặt dốc thì đọc bài chống xe máy trên dốc đúng cách.
Sau đó kiểm tra nhanh bằng mắt và tay:
- Gương, cần phanh, cần số còn đúng vị trí không, tay lái xoay có trơn không.
- Đèn pha, đèn xi nhan có nứt hoặc lệch không.
- Dưới thân xe có vệt xăng hoặc nhớt không, ống xả có móp không.
- Bóp thử phanh thấy bình thường không.
Nếu mọi thứ ổn, khởi động và nghe tiếng máy. Nếu phanh lạ, tay lái lệch, máy kêu khác thường hoặc có rò rỉ thì đừng chạy tiếp: dừng xe, nhờ thợ kiểm tra, và không tự tháo lắp phanh hay hệ thống điện.
Với xe thuê, hãy chụp ảnh xe sau cú đổ và báo cửa hàng cho thuê trước khi tự xử lý, kể cả khi chỉ xước nhẹ. Nếu thuê ở Nguyễn Tú, bạn có thể gọi 0942 467 674 trong giờ hoạt động. Về trách nhiệm khi xe hư hại, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp trước khi đặt xe.
Hạn chế để xe đổ lần sau
Phần lớn xe đổ do những lý do rất đời thường: chân chống chưa bám chắc, nền trơn, xe để nghiêng về phía dốc, hoặc nhả tay khi tay lái còn đang xoay. Vài thói quen nhỏ giúp giảm rủi ro.
Chọn chỗ đỗ bằng phẳng, cứng, không có dầu nhớt hay nước. Hạ chân chống hết cỡ, để xe tựa chắc rồi mới nhả tay. Tránh treo đồ nặng lệch một bên tay lái.
Ai đi xe đủ lâu cũng từng để xe đổ, quan trọng là phản ứng đúng và biết lúc nào cần nhờ người. Bạn có thể đọc tiếp các bài trong chuyên mục kỹ năng lái cơ bản hoặc xem toàn bộ hướng dẫn ở mục kỹ năng. Lần tới, hãy thử tập tư thế này ở chỗ rộng, có người đứng cạnh, để cơ thể quen trước khi gặp tình huống thật.