Đang chạy đều trên đường, bỗng một chiếc xe máy bên phải cắt ngang trước mũi xe bạn. Tay bạn bóp phanh theo phản xạ, tim đập thình thịch, còn người kia đã đi khuất. Những cú giật mình thế này gần như là chuyện thường ngày với người mới lái ở Hà Nội, nhưng phần lớn đều có dấu hiệu báo trước. Bài này chỉ cách dự đoán hành vi xe khác qua vai, đầu, bánh trước và khoảng hở, để bạn kịp giảm tốc trước khi họ hành động.
Vì sao xe tạt đầu lúc nào cũng thấy “bất ngờ”
Người mới thường dán mắt vào đuôi chiếc xe ngay phía trước. Tầm nhìn thu hẹp lại, nên bạn chỉ nhận ra xe bên cạnh khi nó đã chen vào. Thật ra người kia thường đã lộ ý định từ hai, ba nhịp trước, chỉ là tín hiệu nằm ở chỗ bạn không nhìn.
Đừng ngồi chờ xi nhan. Trên phố Hà Nội, nhiều người rẽ mà không bật, bật mà không rẽ, hoặc quên tắt từ ngã tư trước. Ngay cả hai người đi chung một xe còn phải thống nhất tín hiệu trước khi lên xe, thì với người lạ giữa đường, bạn càng không nên trông vào việc họ báo đủ. Cơ thể và chiếc xe của họ mới là nơi nói thật.
Vai, đầu và ánh mắt: những tín hiệu đến sớm nhất
Cơ thể người lái thường đi trước chiếc xe một nhịp. Có mấy dấu hiệu đáng để mắt tới:
- Vai và hông xoay. Người sắp rẽ thường xoay nhẹ vai về hướng rẽ trước khi tay lái đổi hướng.
- Đầu ngoái lại. Ai đó liếc qua vai là đang tìm chỗ chuyển làn về phía đó. Đầu ngoái vào một con ngõ nghĩa là họ sắp ghé vào, dù chưa giảm ga.
- Không nhìn gì cả. Người cứ nghiêng sang làn bên mà không ngoái lại lần nào là người đáng ngại nhất, vì họ sẽ chen mà không biết bạn ở đó. Hãy nhường họ.
- Cúi đầu xuống điện thoại. Xe đi chập chờn, lúc nhanh lúc chậm, bám vạch kẻ loạng choạng. Giữ khoảng cách, đừng vượt sát.
- Chân thò xuống. Một bàn chân duỗi ra hoặc chạm hờ mặt đường thường nghĩa là sắp dừng hoặc sắp tìm chỗ đỗ.
Dự đoán hành vi xe khác qua bánh trước và đường chạy
Bánh trước là chỗ khó che giấu nhất. Trước khi cả chiếc xe đổi hướng, tay lái đã nhích nhẹ nên bánh trước lệch đi một chút. Nếu bánh trước của xe bên cạnh bắt đầu chĩa về phía làn của bạn, hãy coi như họ sẽ đi vào đó.
Đường chạy cũng kể chuyện. Xe đang đi thẳng bỗng nhích dần về phía vạch phân làn rồi giảm ga lấp lửng là xe đang dò chỗ chen. Xe đi sát mép phải, chậm lại, đầu hơi hướng vào ngõ là sắp rẽ phải cắt ngang. Xe đi giữa dòng rồi từ từ trôi sang trái thường là sắp quay đầu hoặc rẽ trái.
Hãy hình dung đoạn đê ven sông Hồng, nơi nhiều lối nhỏ từ khu dân cư đổ ra mặt đường. Xe từ trong ngõ thường nhô đầu ra rất nhanh. Nếu bạn thấy bánh trước của một chiếc xe vừa ló khỏi miệng ngõ, dù chỉ nửa bánh, đừng đoán họ sẽ dừng lại. Hãy nhả ga ngay.
Khoảng hở và nhịp dòng xe: ai sắp chen, ai sắp phanh
Xe tạt đầu thường nhắm vào khoảng hở. Hãy nhìn chỗ trống trước mũi xe bạn bằng con mắt của người đang bị kẹt sau một xe chậm: đó là chỗ hấp dẫn nhất. Bạn chừa khoảng trống càng lớn, càng dễ bị chen. Hãy giữ khoảng cách vừa đủ để kịp phanh, và khi thấy xe bên cạnh bắt đầu nhích, cứ chủ động nhả ga cho họ vào thay vì giành từng gang tay.
Nhịp dòng xe thì báo trước cú phanh. Đừng chỉ nhìn đèn phanh của xe ngay trước mặt, hãy nhìn qua kẽ giữa các xe để tìm đèn phanh của xe thứ hai, thứ ba phía trước. Đèn phanh nối nhau sáng lên như một làn sóng là dòng xe sắp dồn lại, và bạn cần nhả ga trước khi làn sóng ấy chạm tới mình. Cổng chợ giờ mua bán và cổng trường lúc tan học là những nơi nhịp dòng xe dễ vỡ vụn nhất.
Ô tô, xe buýt và người đi bộ: mỗi loại một kiểu báo hiệu
Ô tô đỗ sát lề. Chiếc ô tô vẫn có người ngồi bên trong thường là sắp ra hoặc cửa sắp mở. Đèn lùi bật sáng, xi nhan nhấp nháy, thân xe nhích nhẹ: đều là lúc bạn nên lách ra xa mép lề một chút.
Xe buýt và xe tải lớn. Xe lớn sắp rẽ phải thường đánh nhẹ sang trái trước rồi mới bẻ vào, để lại khoảng trống bên phải rất dễ khiến người đi xe máy lách vào. Đừng lách. Đó là điểm mù, vị trí nguy hiểm nhất.
Người đi bộ. Người đứng ở mép đường, nhìn dòng xe rồi lại nhìn chéo sang phía bên kia thường sắp băng qua. Người mải nhìn điện thoại có thể bước ra mà không ngoái lại. Hãy chú ý ngay sau khi một chiếc xe vừa qua mặt họ, vì người đi bộ hay nối đuôi chiếc xe đó mà bước ra liền. Ở khu phố cổ, khách du lịch và người bán hàng rong có thể đột ngột ngoặt qua đường, nên chạy chậm là lựa chọn hợp lý.
Khi đã đoán ra: giảm tốc sớm, chừa đường lùi
Đoán đúng chỉ có giá trị khi bạn làm được gì đó kịp lúc. Một vài thói quen đơn giản giúp hạn chế rủi ro:
- Nhả ga trước, đặt hờ ngón tay lên cần phanh để không phải hốt hoảng bóp mạnh.
- Chạm phanh nhẹ sớm để đèn phanh sáng, báo cho xe phía sau biết bạn đang chậm lại.
- Không bẻ lái gấp để né. Giảm tốc và giữ thẳng tay lái thường an toàn hơn một cú đánh lái bất ngờ.
- Tránh chạy song song với xe đang có dấu hiệu sắp rẽ. Tụt lại nửa thân xe thường là đủ để bạn có chỗ thoát.
Khi trời mưa hoặc tối, dấu hiệu khó thấy hơn và xe cần quãng dừng dài hơn, nên hãy nới khoảng cách ra. Ngay từ lúc lên kế hoạch, bạn có thể đọc dự báo và quyết định có nên đi để không phải chạy trong điều kiện tầm nhìn kém khi chưa sẵn sàng.
Luyện mắt mỗi ngày thay vì chờ kinh nghiệm tự đến
Kỹ năng này lên nhanh nếu bạn tập có chủ đích. Mỗi lần dừng đèn đỏ, hãy đoán xem xe bên cạnh sẽ đi hướng nào khi đèn xanh, rồi so với thực tế. Khi chạy, chọn chiếc xe thứ ba phía trước làm điểm nhìn thay vì chiếc ngay trước mũi xe, và đảo mắt đều đặn giữa gương, phía trước xa, hai bên và mặt đường.
Nếu vừa nhận một chiếc xe thuê, đừng vội ra đường đông ngay. Hãy dành thời gian để làm quen xe máy lạ trước khi lên đường, vì khi tay phanh và tay ga đã bớt xa lạ, bạn mới còn đủ tâm trí quan sát người khác. Nếu bạn thuê xe ở Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên), cũng có thể chạy chậm vài vòng quanh khu vực đó trước khi vào phố đông.
Tuần này, hãy thử bài tập đoán xe ở mỗi cột đèn đỏ bạn dừng. Muốn đọc tiếp các bài về quan sát và giữ khoảng cách, ghé chuyên mục kỹ năng lái cơ bản hoặc xem toàn bộ hướng dẫn tại mục kỹ năng.