Chở người sau lần đầu là bước ngoặt lớn với người đi xe máy: chiếc xe bỗng thêm một sức nặng sau lưng, tâm trọng lượng chuyển hẳn về phía sau, và mọi thao tác quen thuộc đều cần tính lại. Không ít người chia sẻ rằng lần đầu đưa bạn hoặc người yêu đi chung đã suýt ngã ngay trong lúc người sau leo lên yên. Bài viết này giúp bạn chuẩn bị từ khâu thống nhất tín hiệu, tư thế lên xuống cho tới cách xử lý đường phố Hà Nội khi có người ngồi sau.
Quy định cần nắm khi chở người sau lần đầu
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, người điều khiển xe mô tô hai bánh, xe gắn máy được chở tối đa một người, chỉ trừ trường hợp chở trẻ em dưới 12 tuổi thì được chở tối đa hai người. Trẻ em dưới 6 tuổi phải ngồi phía trước và được giữ an toàn bằng dây đai, ghế trẻ em hoặc có người lớn ngồi cùng phía sau. Trẻ từ đủ 6 tuổi trở lên phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, giống như người lớn.
Việc chở trẻ trên 6 tuổi ngồi phía trước xe máy bị xử phạt rất nặng theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, vì thế đừng nghe theo thói quen cũ để trẻ ngồi trước cho tiện trông. Cả người lái và người ngồi sau đều phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn mới được lưu thông, và lỗi người sau không đội mũ thì người cầm tay lái là người chịu phạt. Nắm chắc các quy định này trước khi chở ai là bước đầu tiên của việc ngồi sau xe máy an toàn.
Thống nhất tín hiệu trước khi lên xe
Điểm khác biệt lớn nhất giữa hai người quen đi chung và hai người lần đầu đi chung là tín hiệu. Hãy dừng xe, bỏ chân chống, rồi thống nhất vài dấu hiệu đơn giản: gõ nhẹ vào vai trái nghĩa là phía sau có vấn đề, nghiêng người về một bên nghĩa là sắp vượt gờ, và ôm nhẹ vào eo khi phanh gấp. Nghe qua tưởng lạ, nhưng trên thực tế những tín hiệu này giúp người lái biết người sau đang ổn mà không phải ngoái lại giữa phố đông.
Đồng thời hãy nói rõ hai điều cơ bản: người sau không tự xuống xe trừ khi xe đã dừng hẳn và người lái đã báo, và khi xe dừng đèn đỏ, người sau giữ thăng bằng bằng hai chân mình nếu hạ được, đừng dồn hết lên người lái. Nhất trí trước thì trên đường không ai phải đoán ý nhau.
Lên xuống xe máy đúng cách
Cách lên chuẩn là người lái giữ phanh trước và sau, cho xe đứng cân bằng, người sau bước sang bên trái xe, đặt tay lên vai người lái, rồi đưa chân phải qua yên ngồi xuống từ từ. Tuyệt đối không bật người lên như leo ngựa vì động tác giật này kéo theo cả xe nghiêng. Chiếc xe số nhẹ có thể bị lật hẳn nếu người sau lên đột ngột khi người lái chưa kịp giữ.
Cách xuống chuẩn là ngược lại: chờ tín hiệu của người lái, đưa chân phải ra phía sau tìm mặt đất, rồi nhấc chân trái ra và bước sang bên. Khi xuống, người sau nên giữ nhẹ vai người lái cho tới khi rời hẳn yên để xe không bị đẩy về phía trước. Với xe ga có cốp dưới yên, người sau nên tự để đồ đạc vào khoang để đồ dưới yên xe ga trước khi lên, mang balo nhẹ thay vì xách túi ni lông lỏng lẻo hai tay.
Còn một chi tiết hay bị bỏ qua: cân chỉnh gương trước khi có người sau, vì tư thế ngồi và tải sau làm góc gương hiển thị khác đi.
Cách ngồi sau xe máy an toàn khi xe đã chạy
Người sau ngồi sát người lái, hai đầu gối kẹp nhẹ hông bên, hai bàn chân đặt chắc lên chỗ để chân, hai tay giữ thanh sau hoặc ôm nhẹ eo người lái. Thân người nghe theo hướng nghiêng của người lái trong khúc cua, tuyệt đối không ngồi thẳng lì hoặc nghiêng ngược vì toàn bộ trọng lượng sau sẽ kéo lệch bánh sau.
Khi xe vào cua hoặc lối gờ giảm tốc, người sau giữ người theo hướng xe nghiêng giúp bánh trước bám đường đều. Khi xe phanh, hai tay người sau ấn nhẹ lên thanh giữ để không trượt về phía trước đè lên người lái. Khi xe vượt gờ hoặc ổ gà, người sau có thể đứng nhẹ nhấc mông khỏi yên để giảm áp lực, nhưng hai chân phải giữ tiếp xúc với chỗ để chân.
Quan trọng nhất là người sau không giật tay lái, không đánh vào vai giữa đường, và không dùng điện thoại lấp ló qua vai người lái làm loá mắt.
Cách người lái điều chỉnh khi có người sau
Có thêm một người, bán kính phanh của xe dài ra và phản ứng ga kém đi, nên hãy giảm tốc độ hòa vào dòng xe sớm hơn thường lệ. Khoảng cách với xe phía trước cần nới thêm vì tổng khối lượng tăng làm phanh mất hiệu quả trong hai mét đầu. Khi khởi hành, nhả côn dịu hơn để xe không giật làm người sau ngả ra sau.
Vào cua, mở rộng bán kính một chút và giữ tốc độ thấp hơn để hai người nghiêng cùng một góc thoải mái. Khi lùi hoặc đẩy xe trong hẻm, người sau nên xuống đi bộ để người lái nhẹ xe dễ xử lý. Nếu đi đường dài, hãy dừng nghỉ mỗi một tiếng rưỡi cho cả hai, vì người sau mỏi lưng còn nhanh hơn người lái.
Chọn xe và chuẩn bị khi chở người bằng xe thuê
Nếu định chở người thân đi chơi bằng xe máy thuê, hãy chọn dòng xe có công suất đủ cho hai người, yên dài và phanh trước đĩa hoặc phanh sau ăn thật. Kiểm tra đèn, còi, gương và hai mũ bảo hiểm đi kèm là bước không nên bỏ qua; ghi rõ tình trạng mũ và xe vào biên bản giao nhận xe để không tranh cãi lúc trả. Một chiếc mũ cũ hoặc dây mũ yếu là rủi ro thật cho người sau, dù chỉ đi quãng ngắn.
Trước khi đón người, chạy thử một vòng quanh phố không tải để làm quen điểm côn, độ ăn phanh, rồi mới rước người lên. Nếu người sau là trẻ em, mang theo dây đai an toàn trẻ nhỏ và hướng dẫn trẻ bám theo đúng tư thế như đã thống nhất.
Luyện tập trước khi ra đường đông
Hãy dành một buổi sáng cuối tuần tập ở sân vắng: người sau lên xuống mười lần cho thành phản xạ, rồi chạy vòng chậm quanh sân, phanh nhẹ, vào cua nhẹ, vượt gờ giả lập. Chỉ khi hai người đã thấy nhịp ăn khớp với nhau mới ra đường. Trong tuần đầu ra phố, chọn tuyến ít xe, tránh giờ cao điểm Hà Nội, và chở quãng ngắn trước khi đi xa.
Kỹ năng này ăn khớp với nhiều thao tác nền tảng khác như giữ khoảng cách và xi nhan đúng thời điểm, vì thế hãy đọc tiếp các bài hướng dẫn trong chuyên mục kỹ năng lái cơ bản. Danh mục đầy đủ các chủ đề lái xe an toàn đang mở tại mục kỹ năng để bạn luyện từng bước.