Đi xe máy sát lề hay giữa làn là câu hỏi người mới lái ở Hà Nội hay lúng túng. Thấy ô tô hay xe buýt áp sát, phản xạ tự nhiên là nép vào lề cho “an toàn”. Nhưng càng bám mép, bạn càng ít chỗ để né khi có chuyện bất ngờ, như cánh cửa xe bật mở, người đi bộ bước xuống lòng đường hay một nắp cống trũng ngay mép. Vị trí đi trong làn tốt là vị trí đổi theo từng đoạn đường, và bài này đi qua các đoạn quen thuộc để bạn biết lúc nào nên lùi vào, lúc nào nên nhích ra.
Vì sao người mới hay bám lề, và chọn vị trí trong làn thế nào
Sát lề thấy an tâm vì có “một bức tường” ở bên phải, lại ít xe lách qua phía đó. Thực tế, sát mép là nơi tập trung nhiều thứ khó lường nhất: cát bụi, lá cây, rác dồn về một phía, mép nhựa vỡ, miệng cống, xe đỗ, xe dỡ hàng, người bước ra từ vỉa hè.
Bám mép còn khiến tài xế phía sau tưởng bạn đang nhường đường, nên họ có xu hướng vượt sát hơn. Bạn vừa mất chỗ né bên phải, vừa bị ép bên trái. Vậy nên với câu hỏi đi sát lề có nguy hiểm không, câu trả lời thường là: nguy hiểm hơn nhiều người nghĩ, nhất là khi không còn khoảng hở để xử lý.
“Giữa làn” ở đây cũng cần hiểu cho đúng. Đó là giữa làn của mình, không phải cắt ra giữa lòng đường hay đè vạch phân làn. Về làn dành cho xe máy và vị trí được phép đi, quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất thay vì chỉ dựa vào thói quen.
Vị trí đi trong làn: lấy khoảng hở hai bên làm thước đo
Thay vì nhớ quy tắc cho từng nơi, hãy dùng một thước đo: bạn còn bao nhiêu khoảng hở ở hai bên thân xe. Mục tiêu là đủ rộng để nếu phải né, bạn nhích sang một bên mà không đụng ai và không rơi vào chỗ xấu.
Cách ước lượng nhanh: nếu không thể dang một cánh tay mà không chạm gương ô tô hay mép đường, khoảng hở đang quá hẹp. Khi chạy vị trí chuẩn, hai khoảng hở gần bằng nhau, hoặc rộng hơn một chút ở phía có nhiều thứ bất ngờ hơn.
Vị trí cũng không đứng yên. Đoạn thoáng thì về gần giữa làn, đoạn có xe đỗ thì tránh xa dãy xe đỗ, đoạn đông xe thì giữ ổn định và đừng lượn qua lượn lại. Khi cần sang làn khác, bài về chuyển làn đúng cách trên đường nhiều làn sẽ nối tiếp rất hợp.
Đường rộng, ít xe: lùi khỏi mép nhưng đừng sang giữa
Trên các trục rộng nhiều làn, nhất là đoạn thoáng ven sông Hồng vào buổi sớm, người mới thường chạy sát mép phải vì sợ xe nhanh phía sau. Chỗ khá hơn là khoảng một phần ba bên phải của làn mình: đủ xa mép để tránh rác và mép hỏng, đủ gần phía phải để xe nhanh hơn có chỗ vượt bên trái.
Giữ vị trí đó ổn định, mắt nhìn xa phía trước thay vì dán vào đầu xe. Nhìn xa giúp bạn thấy trước vũng nước, miếng vỡ hay chiếc xe đang nhích ra từ ngõ. Đừng nhầm “xa mép” với “ra giữa đường”: nếu bạn chạy chậm hoặc còn lạ đường, làn bên phải sẽ ít áp lực hơn nhiều.
Hai bên có xe đỗ: chừa chỗ cho cánh cửa
Phố nhỏ ở Hà Nội thường đỗ xe kín một bên, đôi khi cả hai. Đây là chỗ người bám lề dễ gặp nạn nhất, vì cửa xe bật mở rất nhanh và người trong xe thường chỉ nhìn gương một lần.
Nguyên tắc: càng gần dãy xe đỗ, càng nên nhích ra xa, chừa khoảng bằng cánh cửa mở hết cỡ cộng thêm chút dư cho tay lái. Nhìn vào bên trong xe đỗ: có bóng người ngồi ghế lái, đèn phanh vừa sáng, khói ống xả là những dấu hiệu xe sắp động hay cửa sắp mở.
Gần lối ra của ngõ nhỏ khu phố cổ, hãy chậm lại một nhịp và nhích ra xa hơn, vì xe máy, người đi bộ hay xe đẩy có thể xuất hiện bất ngờ. Giảm tốc trước khi vào đoạn hẹp, đừng đợi phanh gấp giữa chừng. Bài về ra vào làn đường đúng cách giải thích thêm khi bạn là người đang rời ngõ.
Đoạn nhiều nắp cống và mép đường hỏng
Nắp cống là điểm rủi ro mà người bám lề gặp nhiều nhất. Chúng thường nằm gần mép, có khi lún thấp hơn mặt nhựa, có khi nhô cao hoặc hở khe. Sau mưa, mặt kim loại trơn hơn nhựa quanh nó, và lốp xe máy khá nhạy với điều này.
Cách xử lý đầu tiên là đi xa mép hơn một chút để tự tránh cả hàng nắp cống chạy dọc lề. Nếu nắp nằm ngay giữa làn, hãy giảm tốc từ xa, giữ tay lái thẳng và nhẹ khi đi qua, tránh phanh hay bẻ lái ngay trên nắp.
Mép đường hỏng cũng tương tự. Nhựa bong thành bậc nhỏ giữa mặt đường và rãnh nước, bánh trước vướng bậc theo góc xiên rất dễ mất lái. Nếu buộc phải đi qua, hãy đi vuông góc với bậc. Quan trọng hơn, đừng bám mép để rồi phải xử lý những thứ này vào phút chót.
Gần ngã tư: chọn vị trí trước khi dòng xe dồn lại
Càng gần ngã tư, dòng xe càng dồn, và vị trí trong làn quyết định nhiều thứ. Nếu sắp đi thẳng, hãy giữ giữa làn thay vì nép phải, vì xe rẽ phải hay xe vừa dừng ở mép có thể cắt vào bạn bất cứ lúc nào. Nếu sắp rẽ phải, nhích dần về phía phải sớm hơn một đoạn, bật tín hiệu sớm rồi mới vào cua. Nếu sắp rẽ trái, nhích dần sang phía trái của làn mình một cách ổn định, không cắt ngang người khác.
Một tình huống hay gặp ở nút giao đông: xe buýt tấp vào mép để đón khách. Nếu đang bám lề, bạn bị kẹp giữa xe buýt và vỉa hè. Nếu đã chạy xa mép hơn một chút, bạn có thể giảm tốc, chờ xe dừng hẳn rồi đi tiếp, hoặc nhích sang trái khi đã quan sát đủ.
Khi dừng chờ đèn đỏ, vị trí đứng cũng quan trọng không kém. Đừng áp sát đuôi ô tô phía trước và cũng đừng chen sát người đứng cạnh. Bài dừng đèn đỏ và chọn vị trí đứng đợi an toàn nói kỹ phần này.
Bài tập nhỏ cho tuần đầu
Muốn đổi thói quen, đừng chờ tới lúc đường đông. Hãy chọn một đoạn vắng, chạy chậm và tự hỏi: mình đang cách mép bao xa, hai bên còn chỗ không. Sau vài lần, tay lái sẽ tự tìm vị trí hợp lý mà không phải nghĩ nhiều.
Nếu bạn nhận xe ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, hãy dùng vài phút đầu để làm quen cảm giác xe trên đoạn thưa người, như bài làm quen xe máy lạ trước khi lên đường gợi ý.
Mỗi khi đổi đoạn đường, hãy tự hỏi ba câu: có thứ gì sát mép mà mình cần tránh, có xe nào sắp xuất hiện từ bên phải, và nếu phải né ngay bây giờ thì né sang đâu. Câu trả lời chính là vị trí bạn nên ở. Muốn đọc tiếp các bài về quan sát và giữ khoảng cách, hãy ghé chuyên mục kỹ năng lái cơ bản hoặc xem toàn bộ hướng dẫn tại mục kỹ năng.